Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 lipca 2021 r., znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ustalił opłatę w kwocie 1 591 zł za usunięcie do najbliższego miejsca spełniającego warunki przechowania oraz opłatę w kwocie 208 zł za każdą dobę strzeżenia i przechowywania przez firmę S S.A., samochodu marki Volvo [...], o nr rej. [...] wraz naczepą o nr rej. [...], przewożącego materiały niebezpieczne. Powyższymi opłatami organ obciążył i zobowiązał do uiszczenia w terminie 14 dni D. T. (dalej: skarżący).
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że kontrola zatrzymanego pojazdu, jaką przeprowadzili 18 czerwca 2021 r. funkcjonariusze Służby Celno – Skarbowej, wykazała, że przedmiotem przewozu dokonywanego przez skarżącego, był olej smarowy "[...]", kod CN 27101999, w ilości 23440 kg. Ustalono też, że przewoźnikiem był skarżący prowadzący działalność pod nazwą "D" D. T. Z uwagi na to, że w chwili zatrzymania ustalono, że przewożony towar nie został zgłoszony w systemie SENT, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. o monitorowaniu drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1857 z późn. zm.) dalej "ustawy o systemie monitorowania drogowego", zatrzymano i usunięto opisany pojazd do wyznaczonego miejsca, tj. na parking przy ul. C w O i przekazano celem przechowywania i strzeżenia.
Wysokość powyższych opłat została określona przez organ na podstawie umowy z 27 kwietnia 2021 r. na świadczenie usług usuwania, przechowywania i strzeżenia środków transportu z towarem zawartej przez Skarb Państwa Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z firmą S S.A. w O. Organ wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że na dzień jego wydania, opłata za strzeżenie i przechowywanie transportu wraz z towarem obejmowała 40 dób i wynosiła łącznie 8 320 zł. Kwotę tę należało powiększyć o iloczyn ustalonej w decyzji stawki 208 zł i ilość dób przypadających za okres od wydania postanowienia do dnia zwrotu środka transportu.
W zażaleniu skarżący zarzucił:
1/ naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego przez błędne i arbitralne przyjęcie, że zachodziła uzasadniona potrzeba usunięcia, a w konsekwencji przechowywania i strzeżenia ww. środka transportu w okresie od 18 czerwca do dnia odbioru, tj. 30 lipca 2021 r. (43 doby) w sytuacji, gdy przedłożony w chwili kontroli Międzynarodowy List Przewozowy CMR w sposób niebudzący wątpliwości wskazywał właściciela przewożonego towaru, a nadto 21 czerwca 2021 r. zostały przesłane dokumenty potwierdzające uprawnienia spółki [...] GmbH do towaru;
2/ błędne zakwalifikowanie 23 440 kg oleju smarowego "[...]" jako towaru niebezpiecznego, podczas gdy nie został on wymieniony w wykazie materiałów niebezpiecznych, zawartym w załączniku nr 1 do umowy ADR.
Z daleko posuniętej ostrożności, w razie nieuwzględnienia zarzutu z pkt 1/, skarżący zarzucił:
3/ błędne ustalenie okresu, za który powinna zostać nałożona opłata za przechowywanie i strzeżenie przez firmę S S.A. pojazdu wraz z towarem, przez przyjęcie, że było to konieczne w okresie od 18 czerwca do 30 czerwca 2021 r., podczas gdy już 21 czerwca 2021 r. spółka [...] GmbH potwierdziła własność towaru i należało wówczas niezwłocznie wszcząć procedurę zwrotu zajętego mienia;
4/ naruszenie przepisów postępowania, w postaci naruszenia art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a. oraz z - daleko posuniętej ostrożności procesowej, jego odpowiednika w postaci art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej przez:
- a) niezawarcie w treści uzasadnienia postanowienia okoliczności faktycznych oraz podstaw prawnych uznania przez organ 23 440 kg oleju smarowego CN 27101999 za towar niebezpieczny, w kontekście ustalania opłaty za usunięcie, przechowywanie i strzeżenie,
- b) pominięcie w opisie stanu faktycznego sprawy okoliczności złożenia 21 czerwca 2021 r przez pełnomocnika [...] GmbH drogą elektroniczną, a następnie w sposób tradycyjny - 22 czerwca 2021 r., pisma wraz z niezbędnymi załącznikami, w którym wykazano, że Spółka jest właścicielem i wyłącznie uprawnionym do dysponowania towarem przewożonym przez zatrzymany środek transportu pomimo, że okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie w kontekście rozstrzygania w przedmiocie postanowienia w szczególności czasokresu przechowania i strzeżenia środka transportu.
Postanowieniem z 20 października 2021 r., znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu Ii instancji.
Organ wskazał na art. 16 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i wyjaśnił, że w sprawie nie budziło zastrzeżeń, że przewożony w dniu kontroli towar w postaci oleju smarowego "[...]", objęty pozycją CN 2710 - co ustalono na podstawie analizy pobranych próbek paliwa i będący własnością Spółki [...] GmbH z Berlina, podlegał systemowi monitorowania drogowego stosownie do zapisów SENT, z uwagi na rodzaj towaru oraz jego masę brutto. W ocenie organu odwoławczego, skoro kierujący pojazdem skarżący nie okazał w trakcie kontroli wymaganych dokumentów, związanych z przewozem wymienionego oleju smarowego i jednocześnie oświadczył, że transportuje tzw. "smarówkę" oraz, że przewóz nie jest rejestrowany w systemie SENT, a także, że nie posiada licencji na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, to w związku brakiem dokumentów oraz podejrzeniem o przewóz potencjalnie niebezpiecznego towaru kontrolujący słusznie zatrzymali do wyjaśnienia środek transportu wraz z towarem. Organ wyjaśnił, że zatrzymanie, a następnie usunięcie środka transportu wraz z towarem, miało zatem na celu uniemożliwienie dalszego kontynuowania przewozu towaru ww. środkiem transportu.
Organ podał, że wbrew twierdzeniom skarżącego, z okazanego dokumentu CMR nie wynikało w sposób niebudzący wątpliwości, że właścicielem przewożonego towaru była Spółka [...] GmbH z Berlina. Z dokumentu tego wynikało jedynie, że ww. spółka była nadawcą towaru z Niemiec do Czech. Natomiast z okazanych kontrolującym dowodów rejestracyjnych środka transportu wynikało, że pojazdy te stanowią własność A. W. Dopiero postępowanie sygn. [...] przeprowadzone przez Naczelnika UCS, pozwoliło ostateczne ustalić zarówno właściciela towaru – [...] GmbH, jak i właściciela środka transportu - "R" Sp. z o.o.
Odnośnie okresu przechowywania, organ odwoławczy wskazał, że środek transportu z towarem został zatrzymany w wyniku kontroli przeprowadzonej 18 czerwca 2021 r., a materiały sprawy zostały przekazane do właściwej komórki postępowania UCS - COC2 w dniu 23 czerwca 2021 r. Kopie dokumentacji zostały również przekazane do Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego UCS, gdzie w ramach przeprowadzonego postępowania karnego skarbowego, sygn. [...] Naczelnik UCS postanowieniem z [...] 2021 r. uznał za dowód rzeczowy w ww. sprawie jedynie sam towar zatrzymany 18 czerwca 2021 r. W związku z brakiem konieczności zatrzymania środka transportu organ otrzymał 19 lipca 2021 r. wniosek Naczelnika UCS o wystawienie postanowienia ustalającego opłaty, o których mowa w art. 17 ww. ustawy. Dopiero bowiem po uiszczeniu opłat określonych w postanowieniu, wydanym na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego, można było zwrócić zatrzymany środek transportu.
Dalej organ podał, że pod samym pojęciem "towarów niebezpiecznych" należało rozumieć materiały i przedmioty, których przewóz jest albo zabroniony, albo dopuszczony jedynie na warunkach określonych umową ADR, sporządzoną w Genewie 30 września 1957 r., która została ratyfikowana przez Polskę w 1975 r. Dokonując wstępnego badania analitycznego oleju smarowego "[...]" funkcjonariusze Urzędu Celno-Skarbowego - Czwarty Dział Kontroli Mobilnej użyli laboratorium mobilnego i przebadali próbki za pomocą następujących urządzeń: 1/ automatycznego aparatu do badania temperatury zapłonu w tyglu zamkniętym EraFLASH, 2/ analizatora paliw płynnych Eraspec, 3/ analizatora Siarki w Ciekłych Produktach Naftowych SINDIE, 4/ destylarki paliw ciekłych, 4/ chromatografu gazowego. Analiza chromatograficzna wykazała, że głównym składnikiem pobranej próbki jest frakcja węglowodorowa charakterystyczna dla olejów smarowych z dodatkiem oleju bazowego.
Stwierdzono obecność metylowych kwasów tłuszczowych, które są stosowane m.in. jako biokomponenty w oleju napędowym. Pobrane próbki w zakresie przebadanych parametrów nie spełniały wymagań jakościowych dla oleju napędowego. Organ zaznaczył, że już na etapie wstępnej analizy próbki zaklasyfikowanie towaru jako materiału niebezpiecznego było poprawne, z uwagi na temperaturę zapłonu oraz zagrożenie dla środowiska i kod UN 3082 klasa 9 I.N.O. Nadto 15 lipca 2021 r. Laboratorium Celne w K w sprawozdaniu z badań dokonało analizy oleju smarowego "[...]" i ustaliło, że jest on mieszaniną oleju napędowego z olejem bazowym. Organ wskazał, że z uwagi na fakt, że w badaniu tym nie wskazano, który składnik mieszaniny rozstrzyga o rodzaju towaru w myśl przepisów ADR, należało przyjąć, że towar dalej można uznać jako towar niebezpieczny, ale już nie według stwierdzonej temperatury zapłonu tj. UN 1202 klasa 3, tylko ze względu na zagrożenie dla środowiska, tj. kod UN 3082 klasa 9 I.N.O.
Tym samym, w ocenie organu, zasadnym było ustalenie opłaty za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie środka transportu z towarem.
Odnosząc się z kolejnego zarzutu, organ wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie opłaty za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie środka transportu lub towaru jest prowadzone na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, a nie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym organy nie mogły naruszyć jednocześnie przepisów Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ przyznał rację skarżącemu, że co do pominięcia w opisie stanu faktycznego sprawy, faktu i okoliczności złożenia 21 czerwca 2021 r., drogą elektroniczną, przez pełnomocnika [...] GmbH, a następnie w sposób tradycyjny 22 czerwca 2021 r., wniosku wraz z niezbędnymi załącznikami, w którym Spółka wykazała, że jest właścicielem i wyłącznie uprawnionym do dysponowania towarem przewożonym przez zatrzymany środek transportu. Zaznaczył jednak, że organ I instancji analizował i oceniał całość materiału zgromadzonego w aktach, w tym ww. dokumentów.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagał się uchylenia postanowienia wydanego przez organ odwoławczy, podnosząc zarzut naruszenia:
- 1. art. 16 ust 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego przez błędne i arbitralne przyjęcie, że zachodziła uzasadniona potrzeba usunięcia, a w konsekwencji przechowania i strzeżenia pojazdu samochodowego marki Volvo [...] o nr rej. [...] oraz naczepy o numerze rejestracyjnym [...], w okresie od 18 czerwca do 30 lipca 2021 r., tj. przez 43 doby, w sytuacji gdy przedłożony w chwili kontroli CMR, w sposób niebudzący wątpliwości wskazywał właściciela przewożonego towaru, a nadto 21 czerwca 2021 r. zostały przesłane dokumenty potwierdzające uprawnienia spółki [...] GmbH do towaru;
- 2. błędne zakwalifikowanie przewożonego towaru - oleju smarowego "Schmierol" jako towaru niebezpiecznego, podczas gdy nie został on wymieniony w wykazie materiałów niebezpiecznych zawartym w załączniku nr 1 do umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1119; dalej zwanej "ADR").
Z daleko posuniętej ostrożności, w razie nieuwzględnienia zarzutu z pkt 1/, skarżący zarzucił również: 3/ błędne ustalenie okresu, za który powinna zostać nałożona opłata za przechowywanie i strzeżenie przez firmę S S.A. pojazdu wraz z towarem, przez przyjęcie, że było to konieczne w okres od 18 czerwca 2021 do 30 czerwca 2021 r., podczas gdy już 21 czerwca 2021 r. spółka [...] GmbH potwierdziła własność towaru i należało wówczas niezwłocznie wszcząć procedurę wydania zajętego mienia, co jednak nie nastąpiło, czyniąc tym samym Skarb Państwa odpowiedzialnym za strzeżenie i przechowywanie, począwszy od czasu kiedy dochowując należytej staranności organ powinien wydać postanowienie o zwrocie pojazdu.
W uzasadnieniu skargi powtórzone zostały argumenty zawarte w opisanym powyżej zażaleniu skarżącego.
W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga nie była zasadna ponieważ długotrwałość postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za usunięcie oraz strzeżenie i przechowywanie zatrzymanego środka transportu nie miała bezpośredniego znaczenia w sprawie. Organy wykazały natomiast zasadność zatrzymania środka transportu z przewożonym towarem i jego charakter (materiały niebezpieczne).
Podstawowe zarzuty skargi dotyczyły niezasadnego zatrzymania towaru. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego towar albo środek transportu wraz z towarem może zostać zatrzymany jeżeli w trakcie kontroli przewozu towarów ujawniono niedokonanie zgłoszenia.
Bezspornie przewożony towar nie został zgłoszony do systemu SENT. W samym CMR przewożony towar został opisany jako nie podlegający ADR (poz. 13 CMR – k.
10) jednakże organy wykazały w sposób prawidłowy, że transportowana substancja była "towarem niebezpiecznym" w rozumieniu ADR ze względu na zagrożenie dla środowiska, tj. kod UN 3082 klasa 9 I.N.O. Ponadto, już w chwili przeprowadzania kontroli (protokół z 18 czerwca 2021 – k. 16 akt administracyjnych) przewożony towar został zakwalifikowany do kodu CN 27101999, co potwierdzał również wpis w CMR (poz. 10 – k. 10 akt administracyjnych). Towar ten zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o systemie monitorowania drogowego podlegał systemowi monitorowania przewozu i obrotu.
Przeprowadzone również badania laboratoryjne potwierdziły, że przewożona substancja z uwagi na temperaturę zapłonu została wykazana w poz. 1202 ADR. Głównym składnikiem pobranej próbki była frakcja węglowodorowa charakterystyczna dla olejów smarowych z dodatkiem oleju bazowego. Laboratorium potwierdziło, że parametry pobranej substancji nie spełniały norm jakościowych oleju napędowego. Słusznie przy tym organ odwoławczy podkreślał, odwołując się do ww. poz. 1202 ADR i wyników badań temperatury zapłonu, że już na etapie wstępnej analizy pobranych próbek towaru, poprawne było zakwalifikowanie zatrzymanego towaru jako materiału niebezpiecznego dla środowiska.
Dodatkowo Sąd podkreśla, że w okolicznościach faktycznych sprawy, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, skarżący nie okazał wymaganych dokumentów potwierdzających charakter przewożonego towaru, a z CMR wynikał obowiązek zgłoszenia SENT.
Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 16 ust 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i błędnej kwalifikacji zatrzymanego towaru jako materiału niebezpiecznego. Organy miały prawo zatrzymać środek transportu wraz z przewożonym towarem.
Ustalone w zaskarżony postanowieniu stawki za usunięcie środka transportu (1 591 zł) i przechowywanie i strzeżenie (208 za dobę) nie przekroczyły stawek minimalnych określonych w pkt 5 Obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 30 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2021 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie, przechowywanie i strzeżenie środka transportu lub towaru w wyznaczonym miejscu (MP poz. 682). Dodatkowo określone w zaskarżonym postanowieniu stawki odpowiadały opłatom naliczanym na podstawie umowy zawartej z firmą zewnętrzną wykonującą tego typu usługi. Sąd i w tym zakresie nie dostrzegł naruszenia prawa.
Argumenty skarżącego dotyczące zastosowania niższych stawek (pkt 4 Obwieszczenia) pomijają okoliczność, że badanie laboratoryjne ustaliło, że zatrzymany towar był materiałem niebezpiecznym co wynikało nie tylko z badania laboratoryjnego, ale również z kwalifikacji towaru do kodu UN 3082 klasa 9.I.N.O.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów dotyczących okresu przechowywania to zasadniczo organ przyznał, że 22 czerwca 2021 r. wpłynęły dwa wnioski tej samej pełnomocniczki, ale występującej w imieniu właściciela towaru ([...] GbH z Berlina) i środka transportu (R Sp. z o.o. z siedzibą w L) – o zwrot towaru i ustalenie opłaty i zwrot środka transportu. Akta sprawy potwierdzają, że niezbędne w sprawie dokumenty były przesyłane z opóźnieniem pomiędzy poszczególnymi komórkami organu i w sprawie występowały problemy organizacyjno - kompetencyjne (por. notatka służbowa z 6 lipca 2021 r. – k. 29 akt administracyjnych oraz wydruk korespondencji mailowej z 21 lipca 2021 r. – k. 52 akt administracyjnych). Pośrednio organ odwoławczy przyznał nawet, że "(...) organ pierwszej instancji (...) mógł dokonać tego ustalenia w szybszym, niż zrobił to realnie, terminie" (str. 8 zaskarżonej decyzji; 2 i 3 wers od dołu). Niemniej jednak okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem wydanego postanowienia.
Sąd podkreśla, że wydane w sprawie postanowienie ustalało opłatę za strzeżenie i przechowywanie środka transportu określając stawkę dzienną za każdą dobę przechowywania i strzeżenia środka transportu. Okres ewentualnej przewłoki nie miał więc znaczenia dla ustalonej w pkt 2 postanowienia organu I instancji – stawki dobowej. Nie miało więc znaczenia dla samego wymiaru stawki dobowej – kiedy skarżący złożył stosowne wnioski i kiedy organ wydał zaskarżone postanowienie.
Szkoda jaką ewentualnie poniósł skarżący w wyniku zbyt opieszałego działania organów, może być rekompensowana na gruncie przepisów prawa cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 ustawy o systemie monitorowania drogowego w zakresie nieuregulowanym w ustawie do opłat stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 i 1598). Skoro podstawę prawną dotyczącą wymiaru opłat są przepisy Ordynacji podatkowej to zgodnie z art. 260 powołanej ustawy do odpowiedzialności odszkodowawczej stosuje się przepisy prawa cywilnego.
W związku z powyższym i w tym zakresie argumenty odwołujące się do zbyt długiego postępowania wymiarowego Sąd uznał za niemające znaczenia w sprawie.
Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).