Uzasadnienie
Decyzją z 29 czerwca 2023 r., znak: SO-04.8252.239.2023-1/23, Prezydent Miasta Krakowa odmówił przyznania G. F. (dalej skarżący) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką Ł. F. Decyzja została doręczona skarżącemu 5 lipca 2023 r. (dowód doręczenia w aktach sprawy). W decyzji organu I instancji zostało zawarte pouczenie o przysługującym prawie wniesienia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego, które należy złożyć w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Odwołanie od ww. decyzji zostało złożone osobiście przez skarżącego w organie I instancji 21 lipca 2023 r. (prezentata organu na odwołaniu w aktach sprawy - k.28).
W następstwie powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 27 października 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/895/2023 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W motywach rozstrzygnięcia, powołując się na treść art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. wskazano, że odwołanie zostało złożone przez skarżącego po upływie ustawowego terminu, który wynosi 14 dni od dnia doręczenia, o czym skarżący został prawidłowo pouczony w zaskarżonej decyzji. Dodano, że z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 5 lipca 2023 r., natomiast odwołanie zostało złożone osobiście w organie I instancji 21 lipca 2023 r. W tych okolicznościach stwierdzono, że rozpatrzenie przez Kolegium odwołania wniesionego z uchybieniem terminu byłoby niedopuszczalne. Oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę art. 9 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez niepouczenie go przez organ o tym, że powinien w sprawie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, co doprowadziło do wydania w sprawie postanowienia odmawiającego merytorycznego rozpoznania mojej sprawy.
W motywach skargi skarżący podniósł, że istotnie uchybił terminowi do wniesienia odwołania z gdyż błędnie założył, że wskazany w pouczeniu czternastodniowy termin na złożenie odwołania liczy się z wyłączeniem dni wolnych od pracy. Wskazał jednak, powołując się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2022 r. o sygn. akt III SA/Wr 589/22, że organ po wpłynięciu odwołania powinien poinformować skarżącego w złożeniu odwołania z uchybieniem terminu i poinformować skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, wyznaczając ku temu stosowny termin. Zdaniem skarżącego dopiero w przypadku braku takiego wniosku o przywrócenie terminu, organ był uprawniony i obowiązany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak określonych granicach, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był m.in. art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – dalej k.p.a., zgodnie, z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy organ odwoławczy obowiązany jest zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia odwołania od decyzji organu l instancji jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania.
Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Wniesienie odwołania w terminie, umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy i - co za tym idzie - uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu l instancji. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, zgodnie z art. 134 k.p.a., w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz całe postępowanie odwoławcze. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 9/09, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA).
Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, dostępny w CBOSA). Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060). Wskazać przy tym należy, że organ procedując w przedmiocie terminowości wniesienia środka odwoławczego jest zobligowany zbadać wnikliwie okoliczności dotyczące prawidłowości i daty doręczenia adresatowi zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bowiem doręczenie decyzji jest czynnością materialno-techniczną, z której dokonaniem prawo wiąże określone prawnie doniosłe skutki. Jednym z nich jest rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonej czynności procesowej.
W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji została odebrana przez skarżącego osobiście 5 lipca 2023 r. (k. 24/25 a.a.), zawierała ona prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie jej zaskarżenia do SKO w Krakowie. Termin do wniesienia odwołania upływał, wobec powyższego, 19 lipca 2023 r. Natomiast skarżący odwołanie wniósł osobiście 21 lipca 2023 r., a więc po terminie.
Zatem wobec przekroczenia ustawowego terminu do wniesienia odwołania oraz braku wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, organ odwoławczy był zobligowany wydać przedmiotowe postanowienie.
Sąd nie uznał za zasadną argumentację skargi, w której skarżący zarzucił organowi wydanie zaskarżonego postanowienia bez uprzedniego poinformowania go o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i potrzebie złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy organ nie miał takiego obowiązku. Skarżący na poparcie swojego stanowiska odwołał się do wyroku WSA we Wrocławiu z 23 sierpnia 2022 r. o sygn. akt Ill SA/Wr 589/22. Sąd wskazuje jednak, że wyrok ten nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie albowiem zapadł w sprawie o innym stanu faktycznym i prawnym. Mianowicie w ww. sprawie zastosowanie znalazł art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm., dalej ustawa COVID-19), który został wprowadzony na mocy ustawy z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255), która weszła w życie dnia 16 grudnia 2020 r. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W myśl natomiast art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy zmieniającej, w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Stan epidemii w Polsce wprowadzono od 20 marca 2020 r. (na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. z 2022 r., poz. 340) i trwał do 15 maja 2022 r. (na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz.1027).
W niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania minął 19 lipca 2023 r. zatem ww. przepis ustawy COVID-19 nie miał zastosowania.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.