Uzasadnienie
W dniu 31 grudnia 2014r. skarżący R. C. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 17 października 2014r. wydaną w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W uzasadnieniu swego wniosku podał, iż sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania wnioskodawcy. Wskazuje, iż stale pogarsza się stan dochodów osiąganych z gospodarstwa oraz zaciągnięte zobowiązania na poczet modernizacji gospodarstwa uniemożliwiają jakiekolwiek dodatkowe wydatki. Dochody nie pokrywają zobowiązań, co odbija się bezpośrednio na niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny. Dodatkowo wskazał, iż przyczyną utraty płynności finansowej są działania ARiMR, która to w wyniku bezpodstawnych decyzji zmniejszyła dopłaty, co spowodowało brak wypłacalności.
Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz 2 dzieci. Źródłem utrzymania rodziny są dochody małżonki skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz dochody z gospodarstwa rolnego, które – jak wskazuje skarżący – nie pokrywają zobowiązań.
Z oświadczenia skarżącego, znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada dom o pow. 180 m2, nieruchomość rolną o pow. 12,15 ha, zabudowania gospodarcze. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania oszczędności, akcji. Wskazuje natomiast na fakt posiadania sprzętu rolniczego, ciągników, maszyn potrzebnych do produkcji. Małżonka jest też posiadaczem na zasadach leasingu samochodu osobowego Dacia LODGY z 2014r.
Skarżący na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków swego wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawia zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013, z którego wynika, iż przychód małżonki z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (działalność usługowa – handel detaliczny) wyniósł 223 761,15 zł, koszty 220 777,08 zł, natomiast dochód wyniósł 2 984,07 zł. Dochód z gospodarstwa, z produkcji mleka wyniósł 80 000,00 zł (wraz z dopłatami). Ponadto skarżący przedstawił szereg faktur i rachunków potwierdzających wydatki na media, harmonogram spłat kredytowych, wyciągi z kont bankowych, nakazy płatnicze, umowę leasingową na samochód osobowy Dacia LODGY z 2014 r. z określeniem rat leasingowych. Wynika z nich min, że średniomiesięczne obciążenie z tytułu posiadanych przez skarżącego kredytów i odsetek na rzecz Banku [...] wynosi 7200 zł, rata leasingowa – 1043,16 zł, rata kredytu hipotecznego w [...] Bank – około 1294,18 zł. Skarżący posiada także zaległość za energię elektryczną na kwotę 1452,35 zł, którą rozłożono na trzy raty.
Z potwierdzania zawarcia umów ubezpieczeń rolnych na 2015 r. wynika iż składki wynoszą 170 zł, 171 zł oraz 213 zł. Z wyciągów operacji bankowych na kontach skarżącego i jego małżonki wynika natomiast, że żona skarżącego pobiera zasiłek rodzinny na dziecko w kwocie 212 zł, a na koniec miesiąca stycznia 2015 r. na rachunku skarżącego wolne środki wynosiły 3008, 20 zł.
Postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skutecznie sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tj.: z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Stosownie do treści art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Z kolei zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Przepisy statuujące prawo pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi, zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie pomocy z budżetu państwa. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony.
Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego należy stwierdzić, że uiszczenie aktualnie wymaganych kosztów sądowych (cztery sprawy gdzie w każdej z nich wpis wynosi 200 zł) jest możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny.
Przede wszystkim Sąd podkreśla, że rodzina skarżącego uzyskuje stały dochód z działalności gospodarczej żony skarżącego (2 984,07 zł rocznie) oraz z działalności rolniczej skarżącego (według oświadczenia 80 000 zł rocznie wraz z dopłatami). Ponadto żona skarżącego otrzymuje zasiłek rodzinny na dziecko, a także zgodnie z oświadczeniem skarżącego z dnia 2 lutego 2015 r. może on liczyć na pomoc rodziny. Skarżący jest właścicielem nieruchomości o znacznej wartości (dom o powierzchni 180 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 12,5 ha oraz obór i zabudowań gospodarczych), a także sprzętu rolniczego (ciągników, maszyn potrzebnych do produkcji) o wartości przekraczającej 3000 euro.
Skarżący posiada też samochód osobowy z 2014 r., na zasadach leasingu. Jednocześnie miesięczne zobowiązania skarżącego są znaczne zwłaszcza z tytułu spłaty rat zaciągniętych kredytów i leasingu (około 10000 zł). Nie mniej jednak Sąd zauważa, że skarżący nie jest osobą ubogą, a tylko do takich osób skierowana jest instytucja prawa pomocy. Skarżący posiada gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów, które prosperuje i przynosi dochody. Z analizy operacji bankowych, zarejestrowanych na jego rachunku wynika, że na koniec miesiąca stycznia skarżący posiadał wolną kwotę w wysokości 3008,20 zł. Ponadto w samym miesiącu styczniu należności otrzymane od Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej wyniosły ponad 10 000 zł. Zatem powyższe zestawienie wskazuje, że jakkolwiek zobowiązania skarżącego są znaczne to jednak uzyskuje regularne wpływy i nie jest pozbawiony środków do życia.
Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. W ocenie Sądu wygospodarowanie kwoty należnej tytułem wpisu od skargi (200 zł) nie naruszy jego sytuacji materialnej w stopniu w jakim prowadziłoby to do zagrożenia bytu jego i jego rodziny.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 28.06.2005 r., sygn. akt II GZ 56/05 fakt spłaty zaciągniętych kredytów sam w sobie nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a spłata zobowiązań z tego tytułu nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte zaś przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.