Wyrok WSA w Krakowie z 10 lipca 2020 r., III SA/Kr 237/20

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2020 r.

Sprawa

sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji

Skład

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędzia WSA Hanna Knysiak - Sudyka

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. B. (dalej jako skarżący) utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Wójta Gminy Dyrektora GOPS z dnia [...] 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką R. B. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Po uprzednim uchyleniu, decyzją z dnia [...] 2019 r. organ I instancji po raz kolejny odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W uzasadnieniu wskazał, że nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ w przypadku matki skarżącego nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Nadto organ wskazał, że skarżący złożył oświadczenie o rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym, w którym aktualnie pracuje jego żona.

W odwołaniu skarżący zarzucił, że wydana decyzja jest błędna w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r. orzekającego o niegodności z Konstytucją art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i z tych powodów domagał się jej uchylenia.

Decyzją z dnia 17 grudnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że skarżący w dniu 12 sierpnia 20219 r. zwrócił się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, która orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 9.05.2019 r. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności orzeczonym na stałe. W orzeczeniu tym wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 3 kwietnia 2019 r. Jednocześnie skarżący oświadczył, że od 1 lipca 2019 r. zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym a od dnia 7 sierpnia 2020 r., także zrezygnował z dalszego pobierania zasiłku dla opiekuna przyznanego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Zasiłek ten pobierał od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 7 sierpnia 2019 r., kiedy to organ I instancji decyzją z dnia [...] 2019 r. znak: [...] uchylił decyzję przyznającą skarżącemu przedmiotowy zasiłek.

Nadto skarżący oświadczył, że od czasu wypadku matki w dniu 30.01.2019 r.. kiedy to złamała kręgosłup, jej stan zdrowia się pogorszył w związku z czym był zmuszony zabrać ją do domu w celu zapewnienia jej stałej opieki. Od tego czasu sprawuje stałą opiekę nad matką, tj. wykonuje takie czynności jak: gotowanie, podawanie lekarstw, pomoc w ubieraniu się oraz myciu, zmienia jej pampersy, zmienia pościel. Od tego czasu nie pracuje zawodowo, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada uprawnień emerytalnych i rentowych, nie jest uprawniony do świadczeń chorobowych, nie posiada uprawnienia do świadczeń opiekuńczych, nie jest zarejestrowany w PUP i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Jednak jest nadal ubezpieczony w KRUS.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącego oprócz skarżącego posiada jeszcze dwie córki oraz syna. Jedna z córek mieszka i pracuje poza granicami kraju, natomiast pozostałe rodzeństwo zamieszkuje w kraju. Oboje pracują zawodowo, jednak – jak twierdzą nie mają możliwości opiekowania się matką.

Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji odpowiada prawu, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności warunek zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym.

Co prawda Kolegium uwzględniło wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r. jednak uznało, że organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Ostatecznie Kolegium uznało, że skarżącemu nie można przyznać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ podleganie przez wnioskodawcę ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy oznacza, że faktycznie ww. nie zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym.

Jednym z podstawowych warunków objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym jest bowiem prowadzenie działalności rolniczej. W realiach niniejszej sprawy budzi wątpliwości, w świetle już samych zasad doświadczenia życiowego, wiarygodność oświadczenia strony złożonego w dniu 9.09.2019 r. jakoby zaprzestał zupełnie pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym opiekując się całodobowo matką, a pracę w tymże gospodarstwie wykonuje jedynie jego żona.

Organ odwoławczy powołał się na definicję rolnika, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w myśl której przez pojęcie "rolnik" rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. Zatem niezbędną przesłanką do uznania podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, jest faktyczne prowadzenie działalności rolniczej. Ustawa odróżnia pojęcie "rolnika" od pojęcia "domownika rolnika" Nawet jednak jeżeli skarżący podlegałby ubezpieczeniu w KRUS jako "domownik rolnika" to i tak warunkiem podlegania temu ubezpieczeniu, zgodnie z art. 6 pkt 2 lit c tej byłaby stała praca w gospodarstwie rolnym. Jeżeli zatem skarżący tego warunku by nie spełniał to nie mógłby podlegać ubezpieczeniu społecznemu w ramach KRUS. Zgodnie bowiem z art. 3a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczenie ustaje co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu. Zatem skoro skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS, to tym samym brak jest podstaw do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ podlegając ubezpieczeniu w KRUS potwierdza fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego w mówionym powyżej znaczeniu.

Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Z normy art. 17 st. 1 ustawy wynika zatem, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej albo z pracy w gospodarstwie rolnym, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Nadto Kolegium podkreśliło, że matka skarżącego jest osobą leżącą, która porusza się jedynie na wózku. Zakres czynności które w stosunku do takiej osoby musi wykonać osoba się nią opiekująca wymaga stałego nadzoru i opieki. Jednak w sytuacji, gdy skarżący zamieszkuje wspólnie ze swoją matką, to ten nadzór i opieka nie wymagają od niego rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym, która z natury ma charakter sezonowy. Dodatkowo skarżący może prowadzić ją wymiennie ze swoją żoną.

Nie bez znaczenia jest również fakt, iż istnieją także inne osoby zobowiązane do alimentacji R. B., a to dwie córki oraz syn. Zdaniem organu, żadna z tych osób nie posiada obiektywnych przeszkód do tego aby wywiązać się ze swojego obowiązku alimentacyjnego. Tym bardziej, że wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego wobec matki nie musi polegać na opiece o charakterze osobistym, ale może polegać na zapewnieniu takiej opieki przez inną osobę, której można za opiekę zapłacić. Nie ma zatem przeszkód aby pozostałe dzieci R. B. rekompensowały skarżącemu opiekę którą sprawuje nad swoją matką.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego:

art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 6 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez błędną wykładnię polegającą na odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, podczas gdy Kolegium zupełnie pominęło istotną okoliczność stanu faktycznego jakim jest złożenie przez skarżącego, jako rolnika oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego;

2. art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r., o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skoro wnioskodawca podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS, to potwierdza to fakt prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie złożył on oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką, a oświadczenie to stanowiło dokument prywatny, polegający ocenie na zasadach ogólnych. Zatem winna zostać wzięta pod uwagę okoliczność, że taki właśnie środek dowodowy ustawodawca przewidział dla wykazania okoliczności zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji za dowolne uznać należy stanowisko organów, które w zasadzie wywód o braku przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego oparły na definicji rolnika wynikającej z art. 6 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników;
3. art. 7 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez jego błędną wykładnię, a co za tym idzie, że fakt podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników świadczy, że działalność rolnicza stanowi stałe źródło jego utrzymania, podczas gdy prowadzenie lub zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej należy do sfery faktów, a rolnik może zatem wykazywać, że nawet będąc właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego nie wykonuje żadnych czynności wskazujących na jego prowadzenie. Organy uznając złożone oświadczenie za niewiarygodne winny to wykazać w toku wnikliwie i wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego, które, w ocenie skarżącego, zastąpione zostało analizą definicji rolnika oraz pojęcia "prowadzenie gospodarstwa rolnego", bez analizy sfery faktów istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

2. procesowego, mających istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia:

1. art. 138 § 1 pkt. 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy wnioskodawca złożył oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, a taki środek dowodowy przewidział ustawodawca jako wystarczający;
2. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez jego błędne zastosowanie, a polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ II instancji oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym w powyższych przepisów, a w szczególności przez zaniechanie oceny zgodności rozstrzygnięcia z obowiązującą linią w orzecznictwie. Skarżący podnosi, że dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego;
3. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa, poprzez zaniechanie przez organ I jak i II instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający wszystkie okoliczności, a przede wszystkim błędne ustalenie, iż skoro matka skarżącego ma jeszcze dwie córki zobowiązane do alimentacji to również one powinny wywiązywać się ze swojego obowiązku alimentacyjnego i pomagać matce, podczas gdy żadna z tych osób nie poczuwa się do pomocy finansowej matce mającej polegać w szczególności jak sugeruje organ II instancji na partycypowaniu w kosztach zapewnienia matce opieki przez inną osobę;

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369, dalej "P.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia a także uchylenia decyzji jej poprzedzającej.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2018. 2220), dalej jako ustawa. Przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy, w dacie rozstrzygania przez organ I instancji stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;

• jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17b ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1. rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2. małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

W myśl art. 17 ust. 2, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

W przedmiotowej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką złożył jej syn, a więc osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 29 czerwca 2017 r., przy czym, jak słusznie wskazały organy, nie da się ustalić okresu powstania niepełnosprawności. Nie ulega jednak wątpliwości, że matka skarżącego, z uwagi na swój stan zdrowia wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Do akt sprawy zostało dołączone również zaświadczenie lekarskie z dnia 28 października 2019 r., z którego wynika, że matka skarżącego jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej opieki drugiej osoby.

Na pełną aprobatę zasługuje stanowisko SKO uwzględniające treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał orzekł, iż art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w tej części Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że skoro niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała do 18 roku życia lub do 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, to treść art. art. 17 ust. 1b ustawy sprzeciwia się przyznaniu skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Organ odwoławczy powołując się na treść powyższego wyroku Trybunału, jak i na jednolite w tym zakresie stanowisko sądów administracyjnych uznał, że moment powstania u matki skarżącego niepełnosprawności nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu Kolegium, wskazującego, że podstawową przeszkodą przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawna matką, a niepodejmowaniem pracy przez skarżącego, chociażby w niepełnym wymiarze godzin.

Przede wszystkim podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki ustawowe przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie zdołały skutecznie zakwestionować przytoczonych przez skarżącego we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego okoliczności dotyczących sprawowania przez nią stałej opieki nad niepełnosprawną matką czy też zakresu tej opieki.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że w wyniku wypadku w styczniu 2019 r., matka skarżącego spadła ze schodów i złamała kręgosłup. Po pobycie w szpitalu, skarżący zabrał ja do siebie do domu i odtąd sprawuje nad nią całodobową opiekę, poprzez zapewnienie pomocy przy czynnościach higienicznych, podawaniu posiłków, lekarstw, zapewnieniu opieki medycznej. Żona skarżącego pracuje i to ona obecnie prowadzi ich wspólne gospodarstwo rolne, co skarżący potwierdził, składając zgodnie z wymogami art. 17b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosowne oświadczenie o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 1 stycznia 2019 r., pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Nie może temu przeczyć samo stwierdzenie Kolegium, że budzi wątpliwości" w świetle zasad doświadczenia życiowego, wiarygodność oświadczenia strony złożone w dniu 9.09.2019. oraz w trakcie prowadzenia wywiadu środowiskowego jakoby zaprzestał zupełnie pracy w gospodarstwie rolnym, opiekując się całodobowo matką, a pracę w tymże gospodarstwie wykonuje jedynie jego żona". Takie stwierdzenie bowiem nie jest bowiem poparte żadnymi dowodami.

Również sam fakt podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS nie oznacza samo przez się, że skarżący nie zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 905/14 samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie określonej działalności rolniczej. Wniosek taki wynika wprost z legalnej definicji "rolnika" w art. 6 pkt 1 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, która posiadanie lub własność gospodarstwa sytuuje jako jeden z elementów pojęcia rolnika, jak i - na przykład - z domniemania zawartego w art. 38 pkt 1, sprowadzającego się do stwierdzenia, że właściciel gruntów prowadzi działalność rolniczą. Wskazać również należy, że zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie sprzeciwia się ubezpieczenie w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Nadto, zgodnie z art. 6 ust. 2b ustawy z dnia 2b. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2020.266): "Wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów lub jest ubezpieczona na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2017.2336 oraz 2018. 650 i 858).

Wskazać jeszcze należy, że skarżący nigdzie nie złożył oświadczenia, że jest ubezpieczony w KRUS jako domownik. Natomiast nie ulega wątpliwości, że nadal wraz z żoną jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, a obecnie jedynie – zgodnie ze swoim oświadczeniem tego gospodarstwa nie prowadzi.

Jak podkreślił WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 60/20 art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych został dodany ustawą z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), która weszła w życie z dniem 15 maja 2014 r., czyniąc tym samym nieaktualnym uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12. W aktualnym stanie prawnym możliwe jest więc uzyskanie przez rolnika świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Treść obowiązujących przepisów wyraźnie wyklucza wszelkie rozważania na temat ubezpieczenia rolników jako nie mające doniosłości prawnej (niemające znaczenia) dla przyznania rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego.

Prowadząc ponowne postępowanie organ ustali stan faktyczny sprawy niezbędny do oceny zaistnienia wszystkich przesłanek wymaganych przez ustawodawcę do nabycia uprawnienia przez skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, biorąc pod uwagę powyżej przedstawione stanowisko Sądu.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.