Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r., znak SKO.Soc/4116/207/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy G. z dnia 24 października 2022 r. odmawiającej przyznania dodatku węglowego L. L. (dalej: "skarżący"). Podstawę prawną decyzji stanowił art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 16 i ust. 15g ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym oraz art. 7, art. 77 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy G. o przyznanie dodatku węglowego. Wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, budynek jest jednorodzinny. Z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, że skarżący posiada jeden kocioł na paliwa stałe, który pełni funkcję c.o. i c.w.u., a stosowane w nim jest paliwo – węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe.
Z pisma z dnia 21 października 2022 r. Kierownika Referatu Leśnictwa i Ochrony Środowiska wynika, że skarżący od roku 2020 r. ma złożoną deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe na terenie Gminy G. Ponosi opłatę ryczałtową.
Decyzją z dnia 24 października 2022 r. Wójt Gminy G. odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że dodatek węglowy nie może zostać przyznany, ponieważ z informacji, którymi dysponuje organ wynika, że dom skarżącego, którego dotyczy wniosek jest domem letniskowym.
W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił, że organy dokonały wadliwych ustaleń w sprawie, skarżący bowiem mieszka na stałe, od siedmiu lat, w budynku, którego dotyczy wniosek. Wskazał, że posiada kocioł węglowy oraz ogrzewanie centralne. Budynek został przekwalifikowany na mieszkalny przez Starostwo Powiatowe w W. Skarżący podniósł, że opłatę za śmieci zaproponował mu organ, a większe śmieci zabiera córka skarżącego i wyrzuca je w miejscu, w którym skarżący opłaca śmieci.
Decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy G. Organ wskazał, że dodatek węglowy przysługuje wyłącznie osobom, które zamieszkują i gospodarują w nieruchomości wskazanej we wniosku. Z akt sprawy wynika, że skarżący wykorzystuje nieruchomość na cele rekreacyjne. Nie zostały zatem spełnione przesłanki przyznania świadczenia. Co więcej, Kolegium wskazało, że nie jest dopuszczalne, aby w jednym postępowaniu twierdzić, że korzysta się z nieruchomości wyłącznie na cele rekreacyjne, a w kolejnym, że jest ona stałym miejscem zamieszkania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że mieszka na stałe w budynku, spala rocznie 4 tony węgla. Gdyby wiedział, że opłata za śmieci jest decydująca, zmieniłby deklarację.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 10 października 2023 r. skarżący wskazał, że jest zameldowany w miejscu, w stosunku do którego ubiega się o przyznanie dodatku węglowego od 2013 r., ma także pozwolenie na użytkowanie budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 2 ust. 1 u.d.w., który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Zgodnie art. 2 ust. 2 u.d.w. przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Z powołanego przepisu wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest zamieszkiwanie i gospodarowanie w lokalu objętym wnioskiem oraz ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet, pelet zawierające co najmniej 85% węgla.
W ocenie Sądu organy przedwcześnie, bez dokładnego zbadania okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia oraz na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego sprawy, odmówiły przyznania skarżącemu dodatku węglowego, wskazując na brak spełnienia przesłanki prowadzenia gospodarstwa w domu objętym wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego. Zdaniem organu, skoro w deklaracji gospodarowania odpadami komunalnymi wskazano, że dom skarżącego jest domkiem letniskowym, wykorzystywanym na cele rekreacyjne, brak jest możliwości przyjęcia, że skarżący prowadzi w nim gospodarstwo domowe. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15 ustawy organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego w szczególności (a zatem nie jedynie) w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła w CEEB.
W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – tj. prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa domowego w budynku objętym wnioskiem oraz ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, nie zostały jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania.
Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Co więcej, zgodnie z art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1258/19), w świetle którego: "zasada swobodnej oceny dowodów, obowiązująca w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.), nie oznacza dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, a więc wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej tub wiarygodności (Borkowski J. glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., I SA 1270/93 P OSP 1994/7-8/131 -1.1).
Ocena dowodów jest "czynnością myślową" i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego myślenia (W. Berutowicz, PC, s. 192), nie powinna uchybiać zasadom logiki (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 156). Organ administracji publicznej może zatem wysnuwać z zebranego materiału dowodowego tylko wnioski logicznie uzasadnione. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie..., s. 197)". Tymczasem, dokonując ustalenia kluczowej dla sprawy okoliczności – zamieszkiwania skarżącego w objętym wnioskiem budynku oraz prowadzenia w nim gospodarstwa domowego – organ oparł się wyłącznie na piśmie dotyczącym opłat za śmieci, pomijając zupełnie podnoszone we wniosku oraz w toku postępowania twierdzenia skarżącego. Zdaniem Sądu ustalenie tej okoliczności wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego i dopiero w oparciu o całokształt zebranych w sprawie dowodów, organ powinien ustalić, czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe pod wskazanym adresem.
Zwrócić należy uwagę, że według twierdzeń podniesionych przez skarżącego na rozprawie jest on zameldowany pod adresem wskazanym we wniosku oraz posiada decyzję o pozwoleniu na użytkowanie budynku. Sąd podziela pogląd zawarty w zaskarżonej decyzji, że nie powinna mieć miejsca sytuacja, w której skarżący na potrzeby jednego postępowania twierdzi, że nieruchomość jest wykorzystywana wyłącznie na cele letniskowe, a na potrzeby innego, iż jest to jego miejsce stałego zamieszkania. Jednakże w takiej sytuacji obowiązkiem organów jest ustalenie rzeczywistego stanu, a nie wyciąganie z tej niezgodności negatywnych konsekwencji dla skarżącego.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15a i 15b u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy.
Podkreślić należy, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej sformułowaną w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ustalą, czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe pod adresem B. [...] Gmina G. w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, wezwą skarżącego do przedłożenia odpowiednich dokumentów potwierdzających tę okoliczność, przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia aktualne brzmienie danych wynikających z CEEB, a w razie wątpliwości podejmą inne środki dowodowe celem ustalenia zasadności wypłaty dodatku węglowego.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.