Uzasadnienie
W dniu 16 stycznia 2014 r. skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną, od 1993 r. pozostaje w stałym leczeniu farmakologicznym i rehabilitacji, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe; posiada 65 metrowe mieszkanie i jak twierdzi, nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wskazał, że źródłem jego utrzymania jest otrzymywana z ZUS renta inwalidzka w kwocie 582,30 zł miesięcznie, która nie starcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych skarżącego, takich jak: leczenie farmakologiczne, rehabilitacja, opłaty za czynsz, energię elektryczną i gaz.Skarżący oświadczył, że na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz spłaty części zadłużenia w spółdzielni mieszkaniowej zaciągnął u osób trzecich pożyczki w wysokości ogółem 50.000 zł, których samodzielnie nie jest w stanie spłacić z renty.
Skarżący wysokość czynszu określił na 490 zł, koszty zużycia energii elektrycznej i gazu na 250 zł, koszty zakupu żywności szacuje na 300 zł, zaś koszty leczenia i rehabilitacji - na 700 zł., co daje kwotę ok. 1.740 zł.
W ocenie skarżącego znajduje się on na pograniczu ubóstwa, dlatego wielokrotnie nie wykupywał leków. Ze względu na stan zdrowia i problemy zdrowotne skarżący nie może podjąć pracy zarobkowej, a otrzymywana pomoc społeczna nie pokrywa jego potrzeb.
W skazując na powyższe okoliczności skarżący stwierdził, że z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić samodzielnie honorarium pełnomocnika z wyboru. Ponadto jego sytuacja życiowa nie pozwala mu stawić się na rozprawie przed sądem, dlatego wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Oświadczenia skarżącego zawarte w aktualnie wypełnionym formularzu PPF były niemal tożsame z wcześniejszymi, jakie skarżący składał w innych sprawach, a jednocześnie okolicznością znaną z urzędu pozostaje, że w szeregu wcześniejszych sprawach skarżącemu cofnięto przyznane prawo pomocy, gdyż zdaniem Sądu skarżący próbował ukryć posiadane przez siebie zasoby pieniężne, przy czym ocena ta nie została zakwestionowana przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. przykładowo akta sprawy III SA/Kr 491/10 i I OZ 563/11). W związku z powyższym wezwano więc skarżącego do uzupełnienia braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- • przedstawienie kopii odcinka renty skarżącego z ostatniego miesiąca ewentualnie kopii ostatniej decyzji waloryzacyjnej,
- • przedstawienie kopii rachunków z ostatniego miesiąca związanych z wydatkami skarżącego na leczenie farmakologiczne i rehabilitację,
- • przedstawienie pisemnych oświadczeń pożyczkodawców, z których wynikać będą daty udzielanych skarżącemu pożyczek, ich wysokość i terminy spłaty,
- • przedstawienie kopii rachunków za czynsz, prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, RTV z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy; jeśli skarżący posiada z tego tytułu jakieś zadłużenie, albo ma problemy z terminowym regulowaniem tych zobowiązań - przedstawienie na tę okoliczność kopii stosowych wezwań, monitów, upomnień etc.
- • wyjaśnienie, czy skarżący posiada jeszcze jakieś środki ze sprzedaży nieruchomości, za którą uzyskał kwotę 100 tys. zł.; jeśli tak, to w jakiej wysokości, jeśli nie - to przedstawienie szczegółowego zestawienia wydatków sfinansowanych z tych pieniędzy,
- • wyjaśnienie, czy skarżący posiada jakieś rachunki bankowe; jeśli tak - to okazanie wydruku historii z tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał:
- • kopię decyzji o waloryzacji renty z której wynika, że od 1 marca 2013 r. wysokość jego świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 563,82 zł.
- • kopię potwierdzenia salda z tytułu opłat za mieszkanie, które na dzień 30.11.2013r. wykazuje zaległość w wysokości 652,11 zł oraz zaległość odsetkową na 132,40 zł,
- • kopię przedsądowego wezwania do zapłaty odsetek od nieterminowych opłat za mieszkanie w wysokości 128,49 zł,
- • kopię pisma zarządu spółdzielni mieszkaniowej o wyrażeniu zgody na przedłużenie terminu zapłaty odsetek do końca stycznia 2014 r.,
- • kopię informacji spółdzielni o wysokości opłat za mieszkanie i składniki niezależne od spółdzielni z której wynika, że aktualnie tj. od. 01.01.2014 r. miesięczna opłata za mieszkanie skarżącego wynosi 452,92 zł,
- • wydruk historii z posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego za okres jednego miesiąca. Na rachunek ten w okresie 31.01.2014 r. do 24.02.2014 r. wpływało świadczenie skarżącego z ZUS; za pośrednictwem tego rachunku skarżący opłacił należność za gaz w kwocie 61,69 zł, wykonał przelew kwoty 135 zł na rachunek UPC, dokonał z tego rachunku wypłat gotówkowych ogółem na kwotę 600 zł, wykonał zakupy przy użyciu karty na kwotę ok. 100 zł. Z pisemnych wyjaśnień skarżącego wynika, że na rachunku tym ma ustalony przez bank limit debetowy do kwoty 500 zł miesięcznie,
- • kopię faktury z apteki na kwotę 90,33 zł. i oświadczył, że nie posiada innych rachunków za leczenie i rehabilitację.
Postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. Referendarz Sądowy w pkt 1 umorzył postępowanie sądowe w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i w pkt 2 oddalił wniosek o ustanowienia adwokata.
Na powyższe postanowienie sprzeciw wniósł skarżący, który wskazał ponownie na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Skarżący podniósł, iż nieruchomość, której był właścicielem oddał osobie wskazanej przez rodziców aktem darowizny w związku z powyższym nie uzyskał dochodu w wysokości 100.000,00 zł.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z uwagi na fakt, iż niniejsza sprawa dotyczy pozbawienia statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych oznacza to, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270) zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 241 tej ustawy.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b. p.p.s.a., obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej.
Skoro skarżący jest z mocy prawa zwolniony od konieczności ponoszenia kosztów sądowych, to jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Z tego względów na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia.
Odnośnie wniosku skarżącego o ustanowienie dla niego adwokata, wniosek ten -zdaniem Sądu – nie zasługuje na uwzględnienie.
Artykuł 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z paragrafem 3 ww. przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie.
Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżący, nie przedstawił pisemnych oświadczeń pożyczkodawców, z których wynikałby daty, wysokość i terminy udzielanych mu pożyczek zasłaniając się twierdzeniem, że są to "honorowe długi" od najbliższych członków rodziny, które w danym miesiącu nie przekraczają ustawowej kwoty do opodatkowania.
Odnosząc się do kwestii sprzedaży/darowizny nieruchomości, należy stwierdzić, że Sąd nie jest uprawniony do oceny motywów rozdysponowania przez skarżącego swojego majątku o niewątpliwie znacznej wartości. Skarżący darując innej osobie należącą do niego nieruchomość, z własnej woli znacząco pogorszył swoją sytuację majątkową, do czego, co należy podkreślić, miał pełne prawo.
Niezależnie od powyższego należy stwierdzić iż skarżący określił swoje dochody na kwotę 563, 82 zł, natomiast wydatki - na kwotę ok. 1.740 zł. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że ujawnione przez skarżącego dochody nie pokrywają faktycznie ponoszonych przez niego wydatków, a zatem skarżący korzysta z innych źródeł dochodu, których nie ujawnia.
Wobec powyższych faktów Sąd uznał, iż skarżący nie może być uznany za osobę zasługującą na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do ustanowienia adwokata z urzędu, dlatego Sąd działając na podstawie wyżej wymienionych postanowił jak w sentencji.