Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia 20 sierpnia 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 27 ust. 3, art. 28, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz rozporządzenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze w związku z art. 104 i art. 107 K.p.a. przyznał świadczenie wychowawcze na A. Ł. w okresie od 1 lipca 2016 r. do 28 lutego 2017 r. w kwocie 500 zł miesięcznie i w okresie od 1 marca 2017 do 8 marca 2017 r. w kwocie 129,10 zł. Organ wskazał, że z uwagi na fakt, że z dniem 9 marca 2017 r. syn wnioskodawczyni A. Ł. kończy 18 lat świadczenie wychowawcze przysługuje do dnia 8 marca 2017 r. Powyższa decyzja została osobiście odebrana przez wnioskodawczynię W. Ł. w dniu 20 października 2016 r. (k-24 akt administracyjnych).
W dniu 9 listopada 2016 r. (data stempla pocztowego) W. Ł. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W jego uzasadnieniu podniosła, że zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wymaga czasowej pomocy innych osób. W zakreślonym terminie z przyczyn neurologicznych nie mogła wnieść odwołania. Przyczyna, która spowodowała uchybienie terminu ustąpiła dopiero w dniu 8 listopada 2016 r., dlatego też wniosek jest uzasadniony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 58 § 1 i § 2, art. 59 § 2 K.p.a. odmówił W. Ł. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji nie został dochowany, gdyż ostatnim dniem, w którym można było złożyć odwołanie był 3 listopada 2016 r. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Zatem przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, co do jego uchybienia. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się, np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała aż do wystąpienia z wnioskiem).
W. Ł. w swoim wniosku o przywrócenie terminu wskazała, iż powodem uchybienia terminu była niedyspozycja zdrowotna wynikająca z przyczyn neurologicznych. Strona załączyła do wniosku kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 28 lipca 2014 r. wydanego przez Urząd Miasta Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika, iż W. Ł. ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności – [...] i [...]. Organ stwierdził, że ogólnikowy opis niedyspozycji neurologicznej i nie wskazanie żadnych zdarzeń, które wystąpiłyby w okresie odnoszącym się do dokonania danej czynności prawnej uniemożliwiających złożenie odwołania, powoduje, że W. Ł. nie wykazała, aby uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Enigmatyczne jest stwierdzenie, że obiektywna przyczyna niedyspozycji ustała w dniu 8 listopada 2016 r. W związku z tym nie sposób ocenić, czy rzeczywiście istniała przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia, która spowodowała niemożność złożenia odwołania od decyzji dnia [...] 2016 r. Strona nie przedstawiła żadnej wiarygodnej argumentacji, która potwierdzałaby jej staranność oraz fakt, że przeszkoda do wniesienia odwołania istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, czyli do dnia 9 listopada 2016 r. Strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła też, że niedyspozycja neurologiczna spowodowała wystąpienie u niej np. braku świadomości podejmowania decyzji w prowadzeniu swoich spraw, czy też w kierowaniu swoim postępowaniem.
Organ podkreślił, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem Z. Ł. oraz 17 letnim synem A. Ł. W związku z powyższym, niedyspozycja wywołana niepełnosprawnością nie wykluczała możliwości posłużenia się tymi osobami w celu zaniesienia odwołania do Urzędu Miasta lub nadania go przez pocztę.
Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła W. Ł. podnosząc, że przepis art. 30 K.p.a. precyzuje zdolność do czynności prawnych stron postępowania administracyjnego. W przedmiotowym postępowaniu taką zdolność posiada A. Ł., którego prawa zostały naruszone. Ponadto organ wadliwie zastosował art. 134 K.p.a. w wyniku niewłaściwej oceny dokumentacji sprawy. Tym samym naruszył przepisy postępowania administracyjnego art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. traktujące o obowiązku organu prowadzenia wszechstronnego postępowania wyjaśniającego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) P.p.s.a.).
W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r.
W wyniku przeprowadzonej kontroli, zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie jest zasadna.
Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazać należy, że zgodnie z art. 58 §1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Tak więc zainteresowany wnoszący prośbę o przywrócenie terminu powinien nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia.
Z treści art. 58 § 1 K.p.a. wynika, że strona która uchybiła terminowi powinna uprawdopodobnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza nieznajomość prawa czy też wybranie innej drogi obrony interesu prawnego. Podkreślić przy tym należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa.
W konsekwencji przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku (por. II SA/Kr 824/15).
Jak wskazano powyższej wniosek o przywrócenie terminu co do jego meritum powinien powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie, to jednak uprawdopodobnienie winno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.(por. I OSK 2953/14).
Przepis art. 58 K.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy istnieje przykładowo w przypadku choroby strony, która uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób np. domowników. Przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa, czy katastrofa.
Skład orzekający w pełni podziela utrwalony w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, że przy ocenie braku winy należy mieć na względzie "obiektywny miernik staranności", jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy i przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Typowym przykładem niezawinionego niedopełnienia czynności procesowych w terminie jest obłożna choroba - uniemożliwiająca stronie, działającej osobiście, dokonanie tej czynności. Zaświadczenie przedłożone w niniejszej sprawie przez skarżącą nie potwierdza obłożnej nagłej choroby, która mogłaby stanowić usprawiedliwienie dla uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Skarżąca nie uprawdopodobniła także, że nie mogła posłużyć się osobami trzecimi przy nadaniu odwołania, tym bardziej, że jak wskazał organ prowadzi ona gospodarstwo domowe wspólnie ze swoim mężem. W świetle tego co zostało wyżej podniesione, skoro skarżąca jako powód uchybienia terminu wskazała okoliczność, że legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i wymaga czasowej pomocy osób trzecich - to ocena, że nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu jest trafna. Nie wystąpiła bowiem u skarżącej taka jednostka chorobowa, zdiagnozowana przez lekarza, która była chorobą obłożną pozbawiającą stronę jakiegokolwiek kontaktu z rodziną. Zasadnie zatem organ uznał, że nie wystąpiły przesłanki umożliwiające uznanie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania do decyzji organu I instancji. Nie kwestionując indywidualnych okoliczności dotyczących faktu choroby skarżącej, podzielić należy pogląd, zgodnie z którym, tylko choroba, która uniemożliwia osobiste dokonanie czynności procesowej, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności.
Brak winy jest uprawdopodobniony, gdy strona wykaże zaistnienie przeszkody eliminującej możliwość dokonania czynności. Może to być na przykład pobyt w szpitalu itp., które to zdarzenia uniemożliwiają samodzielne dokonanie czynności lub skorzystanie z pomocy innej osoby.
Skarżąca w toku postępowania o przywrócenie terminu niczym nie uprawdopodobniła też, że nie mogła skorzystać z pomocy domowników, nie wykazała więc, że dołożyła należytej staranności, aby przeszkodę w dochowaniu terminu usunąć. W ocenie Sądu, argumenty podniesione w skardze nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżąca istotnie nie posiadała żadnej możliwości złożenia odwołania od decyzji Prezydent Miasta z dnia [...] 2016 r. z uwagi na całkowite uniemożliwienie tego przez stan zdrowia.
W ocenie Sądu, przedstawione przez skarżącą przyczyny, które jej zdaniem spowodowały brak możliwości złożenia odwołania w terminie wynikającym z przepisów K.p.a. nie mogą być uznane za dostatecznie wiarygodne, aby stanowiły podstawę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Nie mogą zasługiwać na uwzględnienie także zarzuty merytoryczne dotyczące faktu, że jako strona postępowania nie został uwzględniony syn skarżącej A. Ł. Wskazać bowiem należy, że niniejsza sprawa dotyczyła przyznania świadczenia wychowawczego na małoletniego wówczas A. Ł. Nie był on stroną postępowania, a jedynie beneficjentem świadczenia. Organ nie miał obowiązku doręczenia mu decyzji, a tym bardziej informowania o innych czynnościach podejmowanych w sprawie.
Mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie podjęte zostało z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znalazły jednoznaczny wyraz w jego uzasadnieniu, skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 P.p.s.a. jak w sentencji.