Uzasadnienie
Wojewoda decyzją z 4 listopada 2019 r., znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z [...] 2019 r., znak: [...] - orzekającą o wymeldowaniu M. K. (dalej: "skarżącej") z pobytu stałego w miejscowości W, gmina G – i orzekł o odmowie wymeldowania M. K. z pobytu stałego pod wskazanym powyżej adresem.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn.zm., zwanej dalej: "k.p.a.") w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1382 z późn. zm., zwanej dalej: "u.o.e.l.").
Z powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
23 stycznia 2019 r. J. K., właściciel budynku nr [...] w miejscowości W, wystąpił do Wójta Gminy z wnioskiem o wymeldowanie M. K. z pobytu stałego pod wskazanym wyżej adresem. Podał, że 15 sierpnia 2018 r. skarżąca opuściła z własnej woli dom, zabrała ze sobą wszystkie rzeczy osobiste i inne przedmioty stanowiące jej własność. Aktualnie nie posiada kluczy do budynku. Przebywa pod adresem: W 73. 25 stycznia 2019 r. Wójt Gminy zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego M. K. oraz przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w ramach którego uzyskał: informacje od Komendy Powiatowej Policji na temat zamieszkiwania skarżącej pod wskazanym adresem oraz objęcia jej rodziny procedurą Niebieskiej Karty, przesłuchał strony postępowania i świadków: S. B., S. S., A. K., W. B., K. K. –B., M. Ł. na okoliczność zamieszkiwania skarżącej pod wskazanym adresem oraz okoliczności opuszczenia tego lokalu przez skarżącą, uzyskał informację z GOPS o objęciu rodziny skarżącej pomocą z uwagi na procedurę Niebieskiej Karty, jak i dokonał oględzin przedmiotowego lokalu na okoliczność pozostawienia przez skarżącą swoich rzeczy w spornym lokalu.
W tym stanie sprawy Wójt Gminy decyzją z [...] 2019 r., znak: [...], orzekł o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego pod adresem: W 9, albowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wywiódł, że skarżąca większość czasu spędza pod adresem: W 73 tj.: nocuje, spożywa posiłki, a zatem zachowanie to wskazuje, iż budynek nr 9 w miejscowości W nie stanowi jej centrum życiowego. Samo werbalne deklarowanie woli zamieszkania w lokalu nie daje podstawy do uznania, iż faktycznie lokal ten stanowi miejsce pobytu stałego M. K. Organ I instancji wskazał, że dla potrzeb ewidencji ludności podstawowym kryterium oceny zamieszkiwania w lokalu jest rzeczywiste skoncentrowanie w nim interesów życiowych. Za bezsporne uznał, że M. K. opuściła budynek mieszkalny, decydując się na zamieszkanie poza miejscem zameldowania na pobyt stały z uwagi na konflikt z mężem oraz na zachowanie członków rodziny jej męża.
Wskazał dalej, że problemy występujące w pożyciu rodzinnym i ich skutki rozstrzyga się na gruncie innych przepisów prawa niż meldunkowe. Sam fakt istnienia konfliktu nie powoduje podważenia oceny, co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenia się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeśli ma na celu poprawienie komfortu życia. W ocenie organu I instancji postępowanie nie wykazało, aby ktokolwiek usunął M. K. siłą z budynku mieszkalnego pod adresem: W 9. Ponadto M. K. nie ma obiektywnej możliwości realizacji swojej woli zamieszkania pod wskazanym wyżej adresem. Mąż M. K. nie wyobraża sobie powrotu żony do domu. Sprzeciwia się temu również właściciel budynku – J. K. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się M. K. W odwołaniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to:
- - art. 80 k.p.a., polegającego na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, co doprowadziło do ustalenia, że w sprawie istnieją przesłanki do wymeldowania, podczas gdy prawidłowa ocena zeznań M. K., K. K. – B., W. B., winny prowadzić do wniosku, że opuszczenie lokalu mieszkalnego w W 9 nie spełniało warunków dobrowolności. Odwołująca się nie zabrała z lokalu wszystkich swoich rzeczy jedynie pozornie, aby stwarzać pozór chęci powrotu do miejsca zamieszkania, ale została nagle "wyproszona" z lokalu zajmowanego do sierpnia 2018 r.;
- - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił mocy wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia organu administracji. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji odmownej w przedmiocie jej wymeldowania z pobytu stałego w miejscowości W 9.
Wojewoda, po zapoznaniu się z aktami sprawy w wyniku wniesionego odwołania, odmiennie od organu I instancji ocenił materiał dowodowy. W ocenie organu odwoławczego, nie ulega wątpliwości, że aktualnie M. K. zamieszkuje pod adresem: W 73, niemniej jednak nie można pominąć przyczyn opuszczenia budynku nr 9 w tej samej miejscowości, w którym jest zameldowana na pobyt stały.
Zeznania S. B. - sąsiada oraz M. Ł. - sołtysa pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowego postępowania, ponieważ nie posiadają wiedzy o przyczynach opuszczenia przez M. K. budynku nr 9 w miejscowości W. Jedyna okoliczność, którą są w stanie obiektywnie stwierdzić to: aktualne zamieszkiwanie pod adresem: W 73 oraz widywanie w okolicach budynku nr 9 w miejscowości W. Stanowisko S. S., siostry męża M. K., wynika nie z obserwacji, ale z informacji przekazanych przez brata (A. K.) i ojca (J. K.), osób zainteresowanych wymeldowaniem skarżącej. J. K. nie posiada wiedzy na temat przyczyn opuszczenia przez M. K. budynku nr 9 w miejscowości W, mieszka poza sporną nieruchomością, jest jej właścicielem, jednak nie uczestniczył w codziennym życiu A. K. oraz M. K. Potwierdził, że M. K. nie ma swobodnego dostępu do budynku, ponieważ syn wymienił zamek w drzwiach wejściowych. A. K., mąż skarżącej potwierdził, że wymienił zamki w drzwiach wejściowych, uniemożliwiając tym samym wejście żonie do budynku, w którym zameldowana jest na pobyt stały. Przyznał, że wyniósł rzeczy osobiste i majątkowe żony poza sporną nieruchomość.
Organ odwoławczy uznał, że opuszczenie budynku nr 9 w W przez skarżącą nie miało charakteru dobrowolnego, ale wynikało z bezprawnych działań A. K. Powyższe wynika z informacji Komendy Powiatowej Policji o zawiadomieniu skarżącej, że mąż – A. K. stosował wobec niej przemoc fizyczną i psychiczną. Rodzina objęta jest procedurą Niebieskiej Karty. Odmowa wszczęcia dochodzenia, z uwagi na brak danych dostatecznie potwierdzających popełnienie przestępstwa, pozostaje bez wpływu na ocenę organu administracji publicznej. Postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania M. K. zostało wszczęte na wniosek J. K. w styczniu 2019 r., zatem zawiadomienie z 16 sierpnia 2018 r. nie miało związku z przedmiotowym postępowaniem. Organ odwoławczy zauważył, że strony postępowania: M. K. oraz J. K. zgodnie wskazały, że opuściła ona sporny budynek w dniu 15 sierpnia 2018 r. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w zeznaniach A. K., K. K. – B. oraz W. B. Ponadto, co najistotniejsze, pod adresem: W 9 mieszka małoletni syn M. K., którym opiekuje się każdego dnia i chce wspólnie z nim mieszkać pod wskazanym wyżej adresem, jednak z uwagi na zachowanie A. K. nie może swojej woli realizować. Wymienił bowiem zamki w drzwiach wejściowych do budynku i nie udostępnił ich żonie, uniemożliwiając jej tym samym swobodne korzystanie z budynku.
Organ II instancji podkreślił, że organy administracji publicznej orzekają w oparciu o dowody zgromadzone w aktach sprawy, a ocena materiału dowodowego ma być obiektywna, a nie dowolna. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, że opuszczenie lokalu uprawniające do wymeldowania następuje wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne. Wymeldowanie nie może służyć wyprowadzeniu osoby z lokalu, ale jest następstwem dobrowolnego i trwałego opuszczenia nieruchomości, w której osoba zameldowana dotychczasowo ogniskowała swoje sprawy życiowe.
Stanowisko J. K., że aktualnie nie życzy sobie zamieszkiwania M. K. w budynku nr 9 w miejscowości W, stanowiącym jego wyłączną własność, pozostaje bez wpływu na orzeczenie w przedmiocie wymeldowania, gdyż wcześniej zezwolił synowi i jego żonie na zamieszkiwanie w tym budynku.
J. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucił naruszenie art.7, 77 §1 i art.80 k.p.a., podnosząc, że organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy, pomijając postępowanie rozwodowe oraz wyrok orzekający rozwód, w którym sąd nie przyznał uczestniczce prawa do zamieszkiwania w spornej nieruchomości. Zarzucił także naruszenie art. 28 ustawy o ewidencji ludności polegające na uznaniu, że M. K. posiada tytuł prawny do zamieszkiwania pod adresem W 9. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący nie godzi się z sytuacją, w której dwie skonfliktowane ze sobą strony zamieszkują pod jednym dachem, gdyż prowadziłoby to do kłótni i awantur w obecności małoletniego dziecka. Wymianę zamków w drzwiach skarżący tłumaczy niewyjaśnionymi zaginięciami różnych rzeczy podczas chwilowych pobytów uczestniczki w domu skarżącego w związku z kontaktami z synem. Skarżący załączył do skargi prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z 3 września 2019 r. rozwiązujący małżeństwo stron.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do kwestii orzeczenia rozwodu organ zwrócił uwagę, że brak rozstrzygnięcia w wyroku rozwodowym o prawie uczestniczki do zamieszkiwania w nieruchomości w miejscowości W 9, nie jest jednoznaczny z pozbawieniem uczestniczki możliwości korzystania z tej nieruchomości (art. 58 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.),. dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia.
Mając na względzie przedstawiony zakres kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Wojewody i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy, wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Postawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (op.cit w skrócie u.e.l.). Obowiązek meldunkowy, jak wynika z treści art. 27, 28 oraz z treści art. 24 ust. 2 pkt 1 u.e.l. obejmujący zameldowanie na pobyt stały i czasowy, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art. 28 ust. 4 u.e.l.). Oznacza to, że nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby.
Istotą ewidencji ludności jest zatem dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby w lokalu pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z tego lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Osoba nieposiadająca uprawnienia do dysponowania lokalem (prawa własności, lub innego tytułu prawnego) może w nim przebywać za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej. Zameldowanie powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, czemu sprzeciwia się utrzymywanie fikcji meldunkowej. O kwalifikacji pobytu danej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje nie tylko treść jej oświadczeń, ale przede wszystkim całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 27 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 377/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Natomiast art. 35: u.e.l. pozwala organom gminy, z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, na wymeldowanie obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja w sprawie wymeldowania ma charakter związany i zapada, gdy jednocześnie spełnione zostaną przesłanki: opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.
W rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy odmowy wymeldowania z pobytu stałego. Pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają elementy takiej jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Z utrwalonego i nie kwestionowanego orzecznictwa sądowo administracyjnego wynika że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. ma miejsce wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Z taką zmianą miejsca pobytu mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu – ośrodka osobistych i majątkowych interesów.
Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że M. K. nie opuściła miejsca stałego pobytu dobrowolnie. Nie ulega wątpliwości, że u podstaw wywołanego wnioskiem skarżącego (byłego teścia) postępowania o wymeldowanie M. K. leży głęboki konflikt rodzinny, nie tylko pomiędzy samymi, już byłymi, małżonkami, ale także rodziny A. K. z M. K. Jak wynika niezbicie z materiału dowodowego M. K. nie opuściła dobrowolnie miejsca stałego pobytu, została do tego zmuszona przez męża i teścia. A. K. przyznał bowiem, że wymienił zamki w drzwiach wejściowych i nie dał byłej żonie, matce ich małoletniego dziecka, kluczy do lokalu.
Nadto opróżnił lokal z jej rzeczy osobistych i majątkowych. Potwierdził to skarżący w sowich zeznaniach. Powyższe wynika także z informacji Komendy Powiatowej Policji o zawiadomieniu skarżącej, że mąż – A. K. stosował wobec niej przemoc fizyczną i psychiczną. Rodzina objęta jest procedurą Niebieskiej Karty. Słusznie zauważył przy tym Wojewoda, że postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania M. K. zostało wszczęte na wniosek J. K. w styczniu 2019 r., zatem zawiadomienie z 16 sierpnia 2018 r. nie miało związku z przedmiotowym postępowaniem.
Ponadto, co najistotniejsze, pod adresem: W 9 mieszka małoletni syn M. K., którym opiekuje się każdego dnia i chce wspólnie z nim przebywać pod wskazanym wyżej adresem, jednak z uwagi na zachowanie A. K. nie może swojej woli realizować.
Takie okoliczności wykluczają dobrowolność opuszczenia lokalu mieszkalnego. Dla oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu przez uczestniczkę nie ma znaczenia ani wyrok orzekający rozwód, ani ustalenie w nim miejsca pobytu dziecka przy ojcu, ani nieprzyznanie w nim prawa zamieszkiwania uczestniczce pod spornym adresem, co podnosi skarżący.
W toku kontroli Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu dowodowym organów obu instancji. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy jest kompletny, spójny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie opisane ustalenia faktyczne są prawidłowe i nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów. Postępowanie zostało zatem przeprowadzone w zgodzie z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera odniesienie się do dowodów, wyczerpująco opisuje podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, spełnia zatem wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Zaskarżona decyzja Wojewody nie narusza również prawa materialnego. Organ prawidłowo zastosował, bowiem art. 35 u.e.l. uznając, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymeldowania uczestniczki postępowania.
Mając na względzie przedstawione okoliczności, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.