Uzasadnienie
Skarżący Z. Ś. złożył w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał tylko, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema małoletnimi córkami, a jedyne środki utrzymania jego rodziny pochodzą z pomocy społecznej i wynoszą 50 groszy na dzień.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2016 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Referendarz uznał, że skarżący, na którym spoczywał ciężar wykazania, że w stosunku do niego zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób niepełny bez podania wszystkich istotnych danych.
Z. Ś. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza, podkreślając, że jest osobą ubogą, ma na utrzymaniu dwie małoletnie córki i utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 310 zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć trzeba, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Dlatego strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Z art. 246 ppsa wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zatem to skarżący, ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, winien przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Jeżeli strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów opisuje swoją sytuację majątkową w sposób niewiarygodny lub nie podaje wszystkich istotnych danych, jest to podstawa do odmowy zwolnienia jej od kosztów.
Po wniesieniu sprzeciwu Sąd dokonał ponownej oceny wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i przeanalizował informacje podane przez skarżącego.
Z przedstawionych wyżej okoliczności wynika, że Z. Ś. nie tylko nie podał koniecznych informacji w samym formularzu urzędowym wniosku, lecz także nie zawarł ich w sprzeciwie od orzeczenia referendarza, w którym nie doprecyzował danych dotyczących swojej sytuacji majątkowej. Dlatego Sąd uznał, że skarżący przedstawił swoją sytuację materialną w sposób niekompletny, a ponadto nie starał się w jakikolwiek sposób uprawdopodobnić przytaczanych przez siebie okoliczności. Nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów ani żadnych konkretnych danych dotyczących wysokości ponoszonych opłat za prąd, gaz, wodę i ogrzewanie. Wyjaśnić trzeba też, że nie jest zadaniem Sądu samodzielne zdobywanie koniecznych dokumentów i kompletowanie informacji dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Ponownie bowiem zaznaczyć trzeba, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek podania wszystkich informacji pozwalających sądowi na ocenę jego sytuacji majątkowej.
Mając na uwadze powyższe, zaskarżone postanowienie należało uznać za prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 239 §1 pkt 1 lit. a ppsa obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zatem żądanie skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych było bezprzedmiotowe. Natomiast odnośnie wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do niego zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 ppsa.