Uzasadnienie
J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wskazał, że w skład majątku skarżącego i żony wchodzi własność mieszkania w K o powierzchni 50 m2, własnościowe mieszkanie w B o powierzchni 62,80 m2 oraz garaż o powierzchni 13,70 m2. Skarżący posiada papiery wartościowe-akcje i obligacje o wartości ok. 55.000 zł a z przedmiotów wartościowych należy do niego samochód osobowy marki Ford Fokus z 2002 r. Określając miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący podał, że pobiera emeryturę w wysokości 3714 zł a emerytura małżonki wynosi 1298 zł.
Uzasadniając wniosek podniósł, że małżonka ma problemy zdrowotne, wymaga stałego leczenia i zakupu drogich środków farmaceutycznych. Korzysta z terapii wspomagającej, wymaga lepszej żywności co związane jest ze znaczną podwyżką kosztów utrzymania. Skarżący z kolei cierpi na nadciśnienie tętnicze, które wymaga bieżącego zażywania leków. Dochód skarżącego całkowicie wydatkowany jest na opłacenie kosztów utrzymania oraz zakup leków. Nadto wyraził zapatrywanie, że ponieważ od 6 lat bezskutecznie domaga się od organu działań to w takiej sprawie nie powinien wnosić opłaty.
Referendarz WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 16 lipca 2010 r. oddalił wniosek skarżącego.
Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarzucił popełnienie błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, przez przyjęcie, że kwota opłaty sądowej nie spowoduje uszczerbku dla utrzymania skarżącego i jego rodziny. Podniósł, że wielu ludzi posiada znaczący majątek nieruchomy, a nie rzadko ludzie ci z trudem "wiążą koniec z końcem". Podniósł również, iż według orzecznictwa Sądu Najwyższego przesłanką zwolnienia od kosztów nie jest "życie w niedostatku", lecz "uszczerbek w koniecznym utrzymaniu" średnio zarabiającej rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
W związku z wniesionym przez skarżącego sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 lipca 2010 r. Sąd rozpoznał wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy albowiem w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.).
Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (§2).
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a.: przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże", o którym mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a.
Prawo pomocy stanowi pewnego rodzaju formę dofinansowania przez Skarb Państwa, która może mieć miejsce w sytuacjach naprawdę wyjątkowych. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, stąd też dla wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowego, strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania lub też sięgnąć do zgromadzonego majątku. Dopiero gdyby takie działania okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
W sprawie skarżący złożył zarówno wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz oświadczenie, o jakim mowa w art. 252 p.p.s.a. Złożone oświadczenie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego i jego możliwości płatniczych.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ani też pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Suma miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 5012 zł. Skarżący jest właścicielem dwóch mieszkań, garażu, papierów wartościowych o wartości około 55.000 zł i samochodu osobowego. Skarżący w żaden sposób nie wykazał przy tym, że wydatki na leczenie żony, jej terapię, zakup leków i odpowiedniej żywności a także wydatki na leczenie skarżącego w istocie pochłaniają dochody rodziny.
Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd wziął też pod uwagę proporcję żądanego wpisu w wysokości 200 zł i innych potencjalnych kosztów do dochodów skarżącego i posiadanego majątku. Nie ma, więc podstaw do przyznania w takiej sytuacji skarżącemu prawa pomocy. Zdaniem Sądu sytuacja skarżącego nie uniemożliwia zgromadzenia środków na uiszczenie wpisu czy też poniesienia innych kosztów.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd nie kieruje się względami słuszności czy też wadliwością zaskarżonej decyzji lub postanowienia jak i długotrwałością postępowania administracyjnego. Sąd rozważa jedynie to czy zostały wykazane przesłanki ustawowe do przyznania tego prawa o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu przesłanki te w odniesieniu do skarżącego nie zostały wykazane.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia.