Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r., znak SKO.NP/4115/411/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy D. z dnia 17 listopada 2022 r. odmawiającej przyznania M. M. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem C. K. Podstawę prawną decyzji stanowił art. art. 17, art. 17b, art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2022 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy D. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Z orzeczenia z dnia 10 maja 2022 r. wynika, że ojciec skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a stwierdzony stopień niepełnosprawności istnieje od 11 kwietnia 2022 r., przyczyną niepełnosprawności jest upośledzenie narządu ruchu (05-R). Ojciec skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 9 maja 2022 r. wynika, że ojciec skarżącej jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia z dnia 29 marca 2022 r. wynika, że matka skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, który istnieje od 11 marca 2022 r., a przyczyną niepełnosprawności jest upośledzenie narządu ruchu (05-R).
Z orzeczenia orzecznika ZUS z dnia 9 maja 2022 r. wynika, że matka skarżącej jest niezdolna do samodzielnej egzystencji od dnia 9 maja 2022 r. Z oświadczenia skarżącej z dnia 20 marca 2022 r. wynika, że mieszka razem z rodzicami, mężem oraz trzyletnią córką. Sprawuje opiekę nad ojcem i matką. Ojciec ze względu na całkowite skrzywienie kręgosłupa, ślepotę jednego oka i słabe widzenie drugim okiem, wymaga stałej, ciągłej opieki ze strony skarżącej. Skarżąca zaopatruje rodziców w żywność, przygotowuje posiłki, dawkuje leki, pomaga w spożywaniu posiłków, w myciu, ubieraniu i wszelkich niezbędnych czynnościach. Skarżąca z powodu opieki nad rodzicami nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia, mimo że córka jest posyłana do przedszkola. Skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Z przeprowadzonego w dniu 5 lipca 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że gospodarstwo domowe skarżącej tworzą: skarżąca - bierna zawodowo, pobierająca zasiłek rodzinny oraz świadczenie wychowawcze, podlegająca ubezpieczeniu w KRUS, mąż skarżącej - bierny zawodowo, uzyskuje miesięczny dochód z prac dorywczych około 1500 zł, ojciec skarżącej, matka skarżącej – emeryci, uzyskujący rentę w wysokości 1800 zł oraz 1475 zł, córka uczęszczająca do przedszkola. Do alimentacji rodziców zobowiązana jest również córka E. N. Ojciec skarżącej cierpi na zaćmę, choruje za prostatę, krążenie, niedosłuch, sztywność szyi, kręgosłupa, ma problemy z poruszaniem się, wymaga pomocy laski, wózka inwalidzkiego. Matka skarżącej cierpi na arytmię serca, nadciśnienie, niedoczynność tarczycy, zaćmę, ma trudności w poruszaniu się z powodu zwyrodnień stawowych kolan. Łazienka dostosowana jest do potrzeb osób niepełnosprawnych, rodzice skarżącej są zadbani. Ojciec porusza się na wózku lub z pomocą innej osoby. Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia ze względu na stałą opiekę nad rodzicami.
Z oświadczenia skarżącej wynika, że pracowała zawodowo, ale zrezygnowała z pracy ze względu na opiekę nad rodzicami. Ma jedną siostrę, która pracuje i nie może podjąć opieki nad ojcem, pomaga w czynnościach higienicznych. Ojciec skarżącej wymaga stałej opieki, ponieważ ma zawroty głowy, nie porusza się samodzielnie, skarżąca prowadzi go do toalety, skarżąca śpi w pokoju obok, musi czuwać i być dyspozycyjna. Matka skarżącej sama wymaga pomocy i nie jest w stanie podjąć opieki nad ojcem. Skarżąca pomaga ojcu we wszystkich czynnościach życia codziennego.
Decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. Wójt Gminy D. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem. W uzasadnieniu organ wskazał, że niepełnosprawność ojca skarżącej powstała w wieku 87 lat, a zatem zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie jest dopuszczalne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzją z dnia 19 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazało sprawę do rozpoznania organowi I instancji. Kolegium podniosło, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. nie jest dopuszczalna odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się wyłącznie na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. W ocenie Kolegium konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na potrzebę wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad rodzicami. Organ powinien ustalić, czy skarżąca podejmowała zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, wyjaśnić jak często siostra pomaga w opiece nad rodzicami.
Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca była zatrudniona w następujących okresach: od 1.10.1999 r. do 31.10.2001 r. - umowa została rozwiązana przez pracodawcę; od 16.01.2008 r. do 30.11.2009 r. w charakterze sprzedawcy - umowa została rozwiązana przez pracodawcę; od 20.09.2011 r. do 12.04.2012 r. pracowała jako sprzedawca - umowa została wypowiedziana przez skarżącą. Z zaświadczenia z dnia 14 listopada 2022 r. wynika, że córka skarżącej uczęszcza do niepublicznego przedszkola B. w S. od 2021 r.
Skarżąca złożyła oświadczenie z dnia 12 października 2022 r., w którym wskazała, że podlega ubezpieczeniu KRUS jako domownik z mocy ustawy. Nie wykonuje pracy w gospodarstwie rolnym. Wyjaśniła, że zrezygnowała z pracy z uwagi na chęć posiadania potomstwa, po urodzeniu córki nie pracowała, a po rozpoczęciu nauki córki w przedszkolu chciała wrócić do pracy, ale z uwagi na konieczność opieki nad rodzicami nie mogła. Siostra skarżącej pracuje i utrzymuje rodzinę, mąż siostry ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, siostra ma orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, ale w weekendy pomaga skarżącej w czynnościach higienicznych. Skarżąca wskazała, że mąż pracuje, podejmuje prace dorywcze i szuka stałego zatrudnienia, pomaga też matce w gospodarstwie rolnym, zajmuje się dzieckiem po powrocie z przedszkola. Rodzice skarżącej nie chcą opieki zięcia ze względu m. in. na fakt, że opieka obejmuje czynności higieniczne. Skarżąca od 2016 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, jako domownik z mocy ustawy. Nie figuruje w ewidencji producentów rolnych.
Decyzją z dnia 17 listopada 2022 r. Wójt Gminy D. orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wskazał, że bezspornym jest, iż ojciec skarżącej potrzebuje stałej opieki, opieka ta jest świadczona w sposób nie budzący zastrzeżeń. Świadczenie nie może być jednak przyznane ze względu na fakt, że niepełnosprawność ojca skarżącej powstała po ukończeniu 87 roku życia.
W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na opiekę nad rodzicami, nie ma ubezpieczenia i musi pozostać w KRUS. Stan rodziców się pogarsza i wymagają oni coraz większej opieki ze strony skarżącej.
Decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że ojciec skarżącej niewątpliwie potrzebuje na co dzień pomocy, opieki i pielęgnacji. Jednakże w sprawie nie został wykazany związek przyczynowo-skutkowy w postaci rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością opieki nad ojcem. Organ podniósł, że na ocenę występowania w sprawie przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ma wpływ dotychczasowa aktywność zawodowa wnioskodawcy, a także przedział czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym. Organ podniósł, że ojciec skarżącej posiada jeszcze jedną córkę zobowiązaną do alimentacji, co również wpływa na ocenę zaistnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:
- - naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 17 ust. 4 u.ś.r. poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad ojcem, podczas gdy związek taki zachodzi, ponieważ bez znaczenia jest czy skarżąca zrezygnowała z trwającego stosunku prawnego, czy też nie podejmuje pracy,
- - art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skoro ojciec skarżącej ma inne dzieci zobowiązane do alimentacji, nie jest możliwe przyznanie świadczenia skarżącej;
- - art. 6, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, tj. niewyjaśnienie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad ojcem.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 25 stycznia 2023 r. skarżąca wskazała, że ojciec zmarł w dniu 20 stycznia 2023 r., a zatem wnosi o przyznanie świadczenia do dnia 20 stycznia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami.
W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że nie zawiera ona naruszeń dających podstawę jej uchylenia.
W niniejszej sprawie bezsporne były następujące okoliczności: ojciec skarżącej posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane w 2022 roku, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności posiada również małżonka, bezsporny był zakres opieki skarżącej nad ojcem ustalony w oparciu o treść oświadczeń skarżącej oraz wywiad środowiskowy: skarżąca zaopatruje rodziców w żywność, przygotowuje posiłki, dawkuje leki, pomaga w spożywaniu posiłków, w myciu, ubieraniu i wszelkich niezbędnych czynnościach, prowadzeniu do toalety. Bezspornie skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami oraz mężem podejmującym prace dorywcze, a także małoletnią córką – uczęszczającą od 2021 r. do przedszkola, skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS jako domownik rolnika. Z akt sprawy wynika, że skarżąca ostatni raz pozostawała w zatrudnieniu w 2012 r., w 2019 r. urodziła się córka skarżącej, która od 2021 r. uczęszcza do przedszkola.
Bezsporne jest również, że skarżąca ma jedną siostrę, która mieszka w tej samej miejscowości, pozostaje w zatrudnieniu, a w weekendy pomaga skarżącej w czynnościach higienicznych przy rodzicach. Okolicznością sporną w niniejszej sprawie była ocena, czy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad ojcem istnieje związek przyczynowo-skutkowy oraz czy zakres opieki skarżącej nad ojcem jest tego rodzaju, że wyklucza całkowicie podjęcie przez skarżącą zatrudnienia.
Zdaniem Sądu prawidłowe są ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie zostało wykazane, aby pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad ojcem istniał związek przczynowo-skutkowy, co więcej w ocenie Sądu zakres opieki, jakiej wymaga ojciec skarżącej nie jest tego rodzaju, aby wymuszał całkowitą rezygnację z zatrudnienia przez skarżącą.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zwrócić należy uwagę, że w sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ponieważ ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, ale małżonka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.
Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Opieka uzasadniająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi być tego rodzaju, że podjęcie zatrudnienia przez opiekuna (nawet w częściowym wymiarze czasu pracy) musiałoby się wiązać ze szkodą dla zaspokojenia podstawowych potrzeb osoby wymagającej opieki.
Sąd podziela stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną.
Podkreślić należy, że w świetle art. 17 u.ś.r. ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i 1 a u.ś.r. komentowanego przepisu pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym, należy odróżnić pojęcie niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia. Ten związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, musi bowiem się opiekować niepełnosprawnym. Drugi przypadek występuje w sytuacji, gdy potencjalny świadczeniobiorca rezygnuje z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, o którym stanowi art. 17 u.ś.r. (por. K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015). W niniejszej sprawie skarżąca po raz ostatni pozostawała w zatrudnieniu w 2012 r., w międzyczasie została matką, a córka skarżącej od 2021 r. zaczęła uczęszczać do przedszkola.
Równocześnie, skarżąca nie wskazywała na żadnym etapie postępowania, aby podejmowała starania o podjęcie zatrudnienia po rozpoczęciu przez córkę przedszkola a momentem uzyskania przez ojca orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie wskazywała również, aby przez ten czas opiekowała się ojcem w zakresie wykluczającym podjęcie zatrudnienia. W ocenie Sądu z całokształtu okoliczności sprawy nie wynika, aby pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad ojcem istniał związek przyczynowo-skutkowy.
Zdaniem Sądu prawidłowe zakres czynności opiekuńczych skarżącej nad ojcem nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie zatrudnienia przez skarżącą, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 918/22), w świetle którego takie czynności jak: przygotowanie posiłków, ich podanie, podanie leków, czynności higieniczne, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być realizowane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu, a także w dni wolne.
Nie sposób przyjąć, aby takie czynności, jak dbanie o czystość w domu- sprzątanie, pranie, zmienianie pościeli, towarzyszenie w wizytach lekarskich, badaniach, wykupywanie leków, pilnowanie ich przyjmowania, pomoc w ubieraniu się, przygotowanie posiłków, czy ich podanie wymagały całkowitej rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia. Podkreślić należy, że są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je (dla siebie, a przy okazji także dla domowników) przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy w dni wolne od pracy. Nawet gdyby skarżąca mieszkała sama, to i tak musiałaby wykonywać większość ww. czynności (sprzątanie, pranie, robienie zakupów, czy przygotowanie posiłków).
Natomiast czynności polegające na pomocy w utrzymaniu higieny, podawaniu posiłków, czy leków nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia (por. wyrok WSA w Krakowie, jw.). Podkreślić należy, że z treści oświadczeń skarżącej oraz wywiadu środowiskowego wynika, że opieka nad ojcem obejmuje prowadzenie gospodarstwa domowego, przygotowanie i podawanie posiłków, zakup leków, podanie leków, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej. Zdaniem Sądu czynności te nie uzasadniają całkowitej rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą, zwłaszcza, że w gospodarstwie domowym pozostaje jeszcze bierny zawodowo mąż skarżącej, który doraźnie może pomóc rodzicom skarżącej.
Sąd nie dopatrzył się w przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej – kartach leczenia szpitalnego, historii choroby ojca skarżacej, a także z oceny samodzielności ojca skarżącej według skali Barthel (uzyskał 30 punktów), okoliczności dających podstawę do stwierdzenia, że stan zdrowia ojca skarżącej wymaga innego zakresu opieki niż ten ustalony przez organy I i II instancji.
Zasadnie również zwróciły uwagę organy, że ocena konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą powinna uwzględniać, że do opieki nad ojcem zobowiązana jest również siostra skarżącej, która doraźnie pomaga skarżącej w opiece nad rodzicami. Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej, a zatem jego przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji). W ocenie Sądu pomoc Państwa powinna być stosowana tam, gdzie jednostka (rodzina) nie jest w stanie poradzić sobie samodzielnie.
Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. (sygn. akt S 1/10) o przedstawieniu Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwag dotyczących niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne jest subsydiarną formą pomocy rodzinie, jest ono wyrazem realizacji zasady pomocniczości. Jak podkreślił Trybunał, rekonstrukcja normy określonej w art. 17 u.ś.r. wymaga uwzględnienia zarówno przepisów tej samej ustawy, jak i innych ustaw m. in. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 135 § 2 k.r.o. wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego. Równocześnie, podkreślić należy, że zasadniczą przyczyną odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego był brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad ojcem.
Sąd nie podzielił pozostałych podniesionych w skardze zarzutów. Zdaniem Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia przez organy art. 7, art. 77 oraz 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia. Trzeba bowiem wskazać, że w oparciu o całokształt dowodów zgromadzonych w sprawie organ ustalił zakres opieki skarżącej nad ojcem, czas powstania niepełnosprawności ojca skarżącej, jego stan zdrowia, a także czas kiedy skarżąca pozostawała ostatni raz w zatrudnieniu. Zwrócić należy uwagę, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19).
O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Zdaniem Sądu ustalenia przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji znajdują oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, dodatkowo wskazać należy, że skarżąca nie wykazała na czym polegać mają wadliwe ustalenia organów, czy naruszenie zasad swobodnej oceny dowodów.
Mając na względzie powyższe, zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.