Uzasadnienie
W dniu 7 kwietnia 2011 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. B. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z renty inwalidzkiej wynosi 920 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o wymiarach 10 x 10 m, mieszkanie w bloku o powierzchni 36 m² oraz nieruchomość rolna o areale 4,80 ha. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż utrzymuje się jedynie z niewielkiej renty inwalidzkiej. Jest osobą schorowaną, przyjmującą leki na stałe. Porusza się o lasce. Opłaty mieszkaniowe, żywność i ubrania stanowią dla skarżącego duży wydatek. Za mieszkanie wnioskodawca płaci 100 zł miesięcznie, za prąd 400 zł za 6 miesięcy, a za gaz 350 zł za 6 miesięcy. Lekarstwa kosztują 200 zł miesięcznie, krople 70 zł, okulary 50 zł, a środki czystości 100 zł.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo.
Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący jest osobą schorowaną, utrzymującą się jedynie z renty inwalidzkiej w wysokości 920 zł, gospodarującą samotnie. Stan zdrowia skarżącego wymaga przyjmowania na stałe leków, a wydatki na leczenie stanowią duże obciążenie budżetu. Skarżący nie dysponuje przy tym oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych.
Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).