Uzasadnienie
Decyzją z 6 września 2021 r., nr [...] Starosta S. orzekł o cofnięciu E. M. (dalej: skarżąca) uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. Decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Organ wyjaśnił, że w związku z wnioskiem Komendanta Powiatowego Policji w S. z 10 lipca 2020 r. skierował skarżącą na badania lekarskie mające na celu ustalenie istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych kategorii. Organ wskazał też, że oparł swoje rozstrzygnięcie na orzeczeniach lekarskich wydanych: 8 października 2020 r. przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w K. oraz 16 czerwca 2021 r. przez jednostkę odwoławczą – Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. Obie jednostki orzecznicze stwierdziły istnienie u skarżącej przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie nabytych uprawnień kat. B. Organ podkreślił, że był związany treścią orzeczenia lekarskiego i nie był uprawniony do oceny przesłanek, na podstawie których zostało ono wydane przez uprawnionego lekarza.
Po rozpatrzeniu odwołania, w którym skarżąca podniosła, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzją z 6 grudnia 2021 r., znak: SKO.UP/4121/181/2021 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium podało, że cofnięcie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami wynikało z utraty warunku niezbędnego do uzyskania tego uprawnienia, jakim jest brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Kolegium stwierdziło, że w sprawie została spełniona przesłanka z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.). Organ podkreślił też, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, w przypadku stwierdzenia w orzeczeniu lekarskim przeciwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów jest decyzją związaną. Kolegium poinformowało nadto skarżącą, że zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję o przywróceniu uprawniania do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Zatem w przypadku uzyskania przez skarżącą orzeczenia o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi starosta wydaje decyzję o przywróceniu uprawnień, z uwzględnieniem terminu o którym mowa w art. 49 ww. ustawy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając im naruszenie przepisów, a zwłaszcza art. 103 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami.
Skarżąca podniosła, że psycholog, który przeprowadzał z nią badania w jednostce orzeczniczej I stopnia, już na wstępie stwierdził, że jest za wcześnie by wydać pozytywną opinię o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, skoro od jej wyjścia ze szpitala psychiatrycznego minął dopiero rok i dwa miesiące. Zdaniem psychologa, od ostatniego pobytu w szpitalu psychiatrycznym muszą minąć co najmniej dwa lata. Skarżąca zaznaczyła, że posiada prawo jazdy od 27 lat. Podała też, że wniosek Policji do organu I instancji o skierowaniu jej na badania psychiatryczne wynikał z błędnych ustaleń Policji, że to ona, jadąc przez parking, otarła się samochodem o cofający się pojazd innego kierowcy. Tymczasem w ocenie skarżącej było odwrotnie - to drugi kierowca cofając otarł się o jej samochód, a gdy przybyła Policja zrzucił winę na skarżącą by nie utracić zniżki OC. Skarżąca wskazała, że mieszka w małej miejscowości i Policji znana jest okoliczność, że choruje na schizofrenię, stąd bez namysłu przypisano jej winę. Zaznaczyła też, że żyje z renty w kwocie 1 138,30 zł i wniosła o powołanie biegłego psychiatry.
W piśmie z 26 kwietnia 2020 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej podtrzymał w całości skargę. Pełnomocnik podniósł zarzuty naruszenia:
- przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, a to § 3, § 4 i § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców oraz art. 75, art. 79, ust. 4, ust. 5, ust. 6 i ust. 7 oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o kierujących pojazdami,
- przepisów prawa procesowego, a to art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022, poz. 2185) - powoływanej dalej w skrócie jako "K.p.a."
Pełnomocnik podniósł, że w sprawie zachodzą poważne wątpliwości co do prawidłowości badań lekarskich przeprowadzonych 8 października 2020 r., jak i 16 czerwca 2021 r. Badania zostało przeprowadzone bowiem nieobiektywnie, z góry powziętym nastawieniem, że badana nie spełnia wymogów do kierowania pojazdami. Wątpliwości budzi również fakt, że ponowne badanie miało być przeprowadzone przez Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G., tymczasem skarżąca mieszka w S., czyli około 700 km do miejsca wydania orzeczenia lekarskiego. W dokumentacji sprawy brak nadto jednoznacznego dowodu na to, czy badanie to zostało przeprowadzone w G. w obecności skarżącej czy tylko zaocznie. Jeżeli natomiast badanie było przeprowadzone w obecności skarżącej, to musiało się to wiązać z daleką podróżą, znacznymi utrudnieniami oraz zmęczeniem podróżą, co z pewnością miałoby negatywny wpływ na wynik badania i czyniło je nieobiektywnym. Zdaniem pełnomocnika, bardziej prawdopodobnym było jednak, że orzeczenie lekarskie zostało wydane jedynie na podstawie dokumentacji medycznej, bez badania skarżącej, a zatem niezgodnie z wymogami przeprowadzania takich badań wynikającymi z wymienionego rozporządzenia, nakazującego dokładnie zbadanie osoby i jej stanu zdrowia. Zarówno organ I jak i II instancji całkowicie pominął tę kwestię.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu, za pismem z 23 czerwca 2022 r., pełnomocnik skarżącej przedłożył oświadczenie skarżącej, w którym skarżąca przyznała, że 16 czerwca 2021 r. została poddana badaniom w jednostce orzeczniczej w G. Pełnomocnik ponownie podniósł, że skarżąca z uwagi na przebyty znaczny dystans drogi do G. była badana w stanie zmęczenia i wyczerpania fizycznego.
W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga nie była zasadna ponieważ zaskarżona decyzja odpowiadała przepisom prawa materialnego zawartym w ustawie o kierujących pojazdami, a także została podjęta w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Decyzja o cofnięciu prawa jazdy ma charakter związany, co oznacza, że starosta, w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, ma obowiązek postąpić zgodnie z jego dyspozycją, tj. wydać decyzję cofającą kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ nie ma zatem w takim przypadku luzu decyzyjnego i jest związany orzeczeniami lekarskimi wydanymi w wyżej przytoczonym trybie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że ostateczne orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji - tak pod względem ich treści, jak i procedowania, w postępowaniach o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, przez organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r., II GSK 517/21 – wszystkie orzeczenia opublikowane na stronie www.nsa.gov.pl). Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw do kwestionowania okoliczności objętych tymi orzeczeniami (por. np. wyroki NSA z 16 października 2013 r., I OSK 952/12; z 22 czerwca 2009 r., I OSK 840/08; z 17 marca 2005 r., I OSK 1273/04; z 6 lipca 2020 r., I OSK 3042/19). Zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego możliwe jest jedynie przy zastosowaniu procedury określonej w art. 79 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81.
Przyjmując takie rozwiązanie ustawodawca kierował się bezpieczeństwem uczestników ruchu drogowego przez wyeliminowanie zagrożenia w ruchu drogowym, jakie potencjalnie stwarza kierowca, u którego stwierdzono istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosowanie zaś do art. 99 ust. 1 pkt 2 starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.
W chwili wydawania zaskarżonej decyzji tryb postępowania w sprawie wydania orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie lub brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami regulowało rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1659) - dalej jako "rozporządzenie".
W przypadku skierowania kierowcy na badania na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, takie badania przeprowadzone są w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej (§ 10 ust. 1 pkt rozporządzenia), zaś organem odwoławczym od orzeczenia wydanego w takim ośrodku jest jeden z podmiotów enumeratywnie wymienionych w § 11 ust.
- W niniejszej sprawie jest to zgodnie z § 11 ust. 2 lit. d rozporządzenia organem odwoławczym było Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. Jak wynika z akt sprawy, w wyniku ponownego badania lekarskiego, na skutek odwołania skarżącej od orzeczenia lekarskiego z 8 października 2020 r., nr [...], wydanego przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w K., jednostka orzecznicza drugiego stopnia - Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. wydała 6 czerwca 2021 r. orzeczenie lekarskie nr [...], w którym stwierdzono u skarżącej istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A, A2,B1,B,B+E,T. Zatem treść obu orzeczeń była zgodna. Należy tez wskazać, że orzeczenia takie wydawane są według określonego wzoru, stanowiącego załącznik do rozporządzenia, w którym nie przewidziano uzasadnienia wydanego orzeczenia. Badania lekarskie zostały przeprowadzone przez właściwe placówki medyczne, wskazane zgodnie § 10 ust. 1 i § 11 ust. 2 rozporządzenia.
Jak już wyżej wskazano, jedyną przesłanką do zastosowania przez organ art. 103 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami jest stwierdzenie u strony, na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami). Tym samym postępowanie wyjaśniające sprowadzała się wyłącznie do uzyskania przez organ orzeczenia lekarskiego, gdyż ustawodawca nie przyznał organowi uprawnień do weryfikowania orzeczenia lekarskiego.
W związku z powyższym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 75 ust. 4-7 oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami.
Niezasadny okazał się również, podniesiony przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z 26 kwietnia 2022 r., zarzut naruszenia § 3, § 4, § 5 rozporządzenia, polegający na wydaniu orzeczenia przez jednostkę orzeczniczą II stopnia jedynie w oparciu o dokumentację medyczną, a zatem bez przeprowadzenia badania strony. Skarżąca w przysłanym do Sądu oświadczeniu z 3 czerwca 2022 r. jednoznacznie przyznała, że 16 czerwca 2021 r. była badana w G., w związku z odwołaniem jakie złożyła od orzeczenia lekarskiego wydanego przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w K. Tym samym bezzasadny był również zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 77 oraz art. 80 K.p.a.
Odnosząc się natomiast do argumentów samej skarżącej jak i jej pełnomocnika – wskazujących na wpływ na wynik badań zmęczenia skarżącej po długiej podróży do G. – to w ocenie Sądu, tego typu tłumaczenia nie wzbudzają uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej II stopnia. Kierowcy pojazdów powinni zachować odporność na skutki zmęczenia, działania w stresie itp. właśnie z uwagi na bezpieczeństwo własne i pozostałych uczestników ruchu drogowego.
Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz.1855).
Sąd przyznał w pkt II pełnomocnikowi z urzędu kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek VAT na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68 z późn. zm.)..Wynagrodzenie zostało obliczone zgodnie z § 21 ust.1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia.