Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 8 listopada 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm). decyzją z dnia 8 listopada 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. znak [...] orzekającą o zatrzymaniu skarżącemu A. S. prawa jazdy kat. B, C na okres do czasu stwierdzenia ustania przyczyn zatrzymania.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy:
W rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu jako dłużnikowi alimentacyjnemu ze względu na spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 5 ust. 3 b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Jak wynikało z akt sprawy, w dniu [...] 2012 r. Prezydent Miasta wydał decyzję uznającą skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu 10 lipca 2012 r.
Zgodnie z art. 5 ust. 3 b ww. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm).
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił, że od 3 czerwca 2012 r. zaległości są wpłacane systematycznie co miesiąc w kwocie 300 zł. Zaległości były spowodowane przewlekłą chorobą skarżącego i niemożnością podjęcia w związku z tym pracy. Skarżący podniósł, że jego jedyny zawód to taksówkarz.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję stwierdziło, iż nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji wyjaśnił stan prawny dotyczący pomocy osobom uprawnionym do alimentów i stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki, o których stanowi art. 5 ust. 5 ww. ustawy, nakładający na organy obowiązek zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. W aktach sprawy znajduje się zarówno wniosek Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, jak też ostateczna decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2012r. w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przedmiotowa decyzja nie została zaskarżona w terminie 14 dni od dnia otrzymania i stała się ostateczna w dniu 10 lipca 2012 r. W ocenie organu odwoławczego spełnione zatem zostały przesłanki zobowiązujące organ l instancji do zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy.
W ocenie organu odwoławczego przepisy prawa nie pozwalają na odstąpienie od wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, gdy zostaną spełnione przesłanki wymienione w art. 5 ust. 5 ww. ustawy.
Organ wyjaśnił, że przepis art. 5 ust. 6 ww. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, stanowiąc, iż "uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3 oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpiła utrata statusu dłużnika alimentacyjnego lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił:
- - naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż organ błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy. Skarżący podniósł, że spełnił warunki, o których mowa w art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż wystąpił z wnioskiem w przedmiocie uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Podniósł również zarzuty podnoszone wcześniej w odwołaniu.
Wskazując na powyższe okoliczności skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji celem umorzenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania.
Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i okoliczności prawnych stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję organu l instancji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiła ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.; dalej zwana ustawą).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.
Art. 3 ust. 5 ustawy stanowi, że organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku:
- 1) otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 1;
- 2) przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego;
- 3) umieszczenia osoby uprawnionej w pieczy zastępczej.
Po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5, organ właściwy dłużnika przeprowadza, stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy.
Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:
- 1) złożenia oświadczenia majątkowego,
- 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,
- 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (art. 5 ust. 3a ustawy).
Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje, stosownie do art. 5 ust. 3 b powołanej ustawy, wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy - Kodeks karny. Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Z uwagi na fakt, że Prokurator Generalny skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 5 ust. 3b ustawy, Sąd na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. zawiesił postępowanie w sprawie.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. stwierdził, że art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalności.
W związku z powyższym w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że art. 5 ust. 3 b ustawy jest niezgodny z Konstytucją.
W ocenie Sądu przepis art. 5 ust. 3 b ustawy jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W przypadku, kiedy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 ustawy).
W sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja Prezydenta Miasta o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna w dniu 10 lipca 2012 r. Okoliczność ta była przedmiotem badania przez organ odwoławczy, który stwierdził, że do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie wpłynęło odwołanie od decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Za uchyleniem zaskarżonej decyzji nie mogła przemawiać okoliczność, że skarżący jest taksówkarzem, a utrata prawa jazdy pozbawi go możliwości wykonywania tego zawodu.
Ustawodawca w przepisach ustawy nie przewidział żadnych wyjątków od zasady, zgodnie z którą w sytuacji, gdy decyzja uznająca za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych staje się ostateczna, właściwy organ wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Wniosek o uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie może pochodzić od osoby uznanej za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, lecz - zgodnie z art. 5 ust. 6 ustawy - od organu właściwego dłużnika, na co zwracał uwagę organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270) orzekł jak w sentencji.