Uzasadnienie
W dniu 19 sierpnia 2019 r. do Urzędu Miasta K wpłynął wniosek K. S. o udzielenie pomocy mieszkaniowej ze względów społecznych (bezdomność, eksmisja bez prawa do lokalu socjalnego, przemoc, utrata własności).
Aktem z dnia 23 października 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta K poinformował K. S., że jej wniosek został rozpatrzony negatywnie, gdyż nie spełnia ona kryteriów uprawniających do starania się o wynajem lokalu z zasobu Gminy. Swoje rozstrzygnięcie organ oparł na treści § 11 ust. 1 i § 26 pkt 1 uchwały Rady Miasta K z dnia 8 lipca 2015 r. nr XXI/340/15 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2017 r. poz. 2105 z późn. zm.). W uzasadnieniu Prezydent Miasta K podał, że uprawnionymi do zawarcia umowy najmu gminnego lokalu mieszkalnego są osoby spełniające kryteria niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i niskich dochodów, po objęciu ostateczną listą mieszkaniową. Organ stwierdził, że za osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych nie są uznawane osoby posiadające jakikolwiek tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości, stanowiący podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Z akt sprawy wynika natomiast, że K. S. jest najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. M w K na podstawie umowy najmu zawartej 12 września 2019 r. na czas określony - do dnia 11 września 2020 r. Zdaniem organu, posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu wyklucza więc K. S. z kręgu osób o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych. Akt ten został doręczony K. S. w dniu 6 listopada 2019 r.
W skardze z dnia 18 lutego 2020 r. na powyższy akt Prezydenta Miasta K K. S. wniosła, aby Sąd rozstrzygnął, czy fakt posiadania przez nią tytułu prawnego do wynajmowanego lokalu o powierzchni 14 m² dyskwalifikuje ją, pomimo tego, że spełnia wszystkie wymagane kryteria, aby ubiegać się o objęcie pomocą mieszkaniową. W szczególności skarżąca wskazała, że posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim oraz zaświadczenie o konieczności operacji kręgosłupa, o objęciu pomocą MOPS oraz o pobycie jej córki w placówce przy urlopowaniu jej do miejsca zamieszkania skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta K wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, że skarga z dnia 18 lutego 2020 r. (tożsama data nadania) została wniesiona z naruszeniem terminu 30 dni, gdyż zaskarżony akt został doręczony skarżącej w dniu 6 listopada 2019 r. Poza tym nie została ona poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe okoliczności, zdaniem organu, uzasadniają wniosek o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu ewentualnego wniosku o oddalenie skargi Prezydent Miasta K stwierdził, że zgodnie z uchwałą Rady Miasta K z dnia 8 lipca 2015 r. nr XXI/340/15 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń, wnioski o najem gminnego lokalu socjalnego rozpatrywane były w stosunku do wnioskodawców dokumentujących niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągających niskie dochody.
Z ustaleń organu wynika natomiast, że skarżąca osiąga co prawda niski dochód określony w wymienionej wyżej uchwale Rady Miasta K, jednak nie spełnia ona drugiego kryterium, tj. posiadania niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, gdyż jest najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. M w K na podstawie umowy najmu zawartej 12 września 2019 r. na czas określony - do dnia 11 września 2020 r.
W piśmie z dnia 10 sierpnia 2020 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej w pierwszej kolejności podniósł, że zaskarżony akt Prezydenta Miasta K nie zawierał pouczenia o możliwości zaskarżenia, ani innych informacji dotyczących dalszego postępowania w sprawie. Dlatego też pełnomocnik skarżącej uznał za błędny wniosek organu o odrzucenie skargi z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia. Ponadto pełnomocnik K. S. wskazał, że w momencie złożenia wniosku w sprawie najmu lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład zasobu Gminy skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do lokalu. Z uwagi jednak na fakt, że procedury związane z przyznaniem lokalu są czasochłonne musiała wynająć mieszkanie. Pełnomocnik skarżącej dodał, że skarżąca z prac dorywczych uzyskuje dochód ok. 1.700 zł z czego 1.200 zł (a więc ponad 70% swojego budżetu) przeznacza na opłacenie czynszu najmu i związanych z nim dodatkowych opłat. Powoduje to, że pomimo posiadania tytułu prawnego do lokalu K. S. nie stać na jego utrzymanie, stąd też zasadny był wniosek o umożliwienie najmu lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład zasobu Gminy, gdyż znacząco obniżyłoby to wydatki skarżącej na mieszkanie.
Poza tym, w związku z brakiem stałych dochodów i związanej z tym stałej możliwości opłacenia czynszu najmu umowa najmu ze skarżącą może być w każdej chwili rozwiązana, co z kolei spowoduje, że z dnia na dzień może stać się osobą bezdomną, a wówczas jej sytuacja będzie gorsza, a przez to pomoc Gminy będzie musiała być większa. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, nie można zatem twierdzić, że skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a tym samym, że nie spełnia przesłanek do przyznania jej możliwości najmu gminnego lokalu socjalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy zaznaczyć, że nie ma racji organ wnosząc o odrzucenie skargi z powodu wniesienia jej po terminie 30 dni od dnia doręczenia aktu skarżącej, a nadto z powodu braku poprzedzenia skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a, albowiem zarówno na dzień wydania aktu jak i na dzień doręczenia tego aktu skarżącej przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. stanowi:
"Art.
53. § 2. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę."
Z treści powyższego wynika więc, że w tego rodzaju sprawach nie jest konieczne wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, a nadto – wbrew twierdzeniu organu, a zgodnie ze stanowiskiem pełnomocnika strony skarżącej - termin do wniesienia skargi został zachowany z uwagi na jednolite stanowisko sądownictwa administracyjnego, że brak pouczenia przez organ o terminie i sposobie zaskarżenia aktu, co miało miejsce w niniejszej sprawie, jest uchybieniem terminu bez winy strony skarżącej, co powoduje rozpoznanie skargi.
Sąd zauważa, że art. art. 53 § 2a p.p.s.a. - zarówno na dzień wydania aktu jak i na dzień doręczenia tego aktu skarżącej - stanowią:
"Art.
- 53. § 2a. W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie."
Powyższe uregulowanie procedury sądowoadministracyjnej powoduje, że w niniejszej sprawie bez doniosłości prawnej jest ustalanie rodzaju aktu, który został doręczony stronie skarżącej w dniu 6 listopada 2019 r.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi K. S. Sąd stwierdza, że rację ma Prezydent Miasta K stwierdzając w zaskarżonym akcie, że skarżąca osiąga co prawda niski dochód określony w uchwale Rady Miasta K z dnia 8 lipca 2015 r. nr XXI/340/15 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2017 r. poz. 2105 z późn. zm.), jednak nie spełnia ona drugiego kryterium, tj. posiadania niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, gdyż jest najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. M w K na podstawie umowy najmu zawartej 12 września 2019 r. na czas określony - do dnia 11 września 2020 r. Obowiązująca w chwili wydania aktu (i jego doręczenia skarżącej) uchwała Rady Miasta K z dnia 8 lipca 2015 r. nr XXI/340/15 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń stanowiła bowiem w § 11 ust. 1 i ust. 3 pkt oraz § 26 pkt 1:
"§ 11. Zasady ogólne.
- 1. Osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową są uprawnione do ubiegania się o najem lokalu w przypadku spełnienia kryterium niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz udokumentowania faktu osiągania niskich dochodów w rozumieniu niniejszej uchwały. (...)
- 3. Uprawnionymi do ubiegania się o najem lokalu z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych są osoby:
- 1) będące najemcami lokali, które nie spełniają warunków technicznych wymaganych dla pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi;
- 2) zamieszkujące z zamiarem stałego pobytu w lokalu o nadmiernym zaludnieniu położonym na terenie Gminy;
- 3) będące wychowankami placówek opiekuńczo-wychowawczych znajdujących się na terenie Gminy lub prowadzonych przez Gminę oraz rodzin zastępczych, których miejsce zamieszkania znajduje się na terenie Gminy;
- 4) posiadające prawomocne orzeczenie sądowe stwierdzające popełnienie przestępstwa, którego ofiarą jest wnioskodawca lub osoby objęte wnioskiem, pozbawiającego możliwości zamieszkiwania w lokalu położonym na terenie Gminy, w którym zamieszkiwały z zamiarem stałego pobytu;
- 5) posiadające prawomocne orzeczenie eksmisji z lokalu, w którym sąd nie przyznał prawa do lokalu socjalnego albo nie orzekał o istnieniu lub braku takiego uprawnienia lub ostateczną decyzję administracyjną o opróżnieniu lokalu mieszkalnego;
- 6) zamieszkujące w lokalu, który zgodnie z jego podstawową funkcją nie może służyć do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych;
- 7) zamieszkujące w lokalu lub jego części niewchodzącym w skład zasobu, na podstawie umowy najmu, użyczenia lub innego tytułu prawnego umożliwiającego zamieszkiwanie w sytuacji, gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki:
- a) upłynął okres na jaki został zawarty lub utracono tytuł prawny wskutek wypowiedzenia;
- b) kwota opłat za używanie lokalu, przekraczała w momencie upływu okresu wypowiedzenia lub okresu na jaki został zawarty tytuł prawny 50% miesięcznych dochodów wnioskodawcy i osób objętych wnioskiem;
- c) powierzchnia zajmowanego lokalu lub jego części nie przekracza zwiększonej o 50% normatywnej powierzchni użytkowej przyjętej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 20132017 r. poz. 966, poz. 984180).
- 8) bezdomne;
- 9) które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład zasobu wskutek wypowiedzenia umowy najmu dokonanego na podstawie art. 11 ust. 5 i 7 ustawy lub art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy;
- 10) które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład zasobu wskutek prawomocnego orzeczenia sądowego."
"§ 26. Wyłączenia podmiotowe.
Za osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych nie są uznawane:
- 1) osoby posiadające jakikolwiek tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości, stanowiący podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie;"
Mając więc na względzie okoliczność, że w chwili wydania zaskarżonego aktu (i jego doręczenia skarżącej) – skarżąca posiadała tytuł prawny do lokalu przy ul. M w K – aktualną umowę najmu oraz treść wyżej przytoczonych przepisów uchwały Rady Miasta K z dnia 8 lipca 2015 r. nr XXI/340/15 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń, a zwłaszcza treść przepisu § 26 pkt 1 (wyłączenie podmiotowe) i § 11 ust. 3 pkt 7 lit. a (brak zaistnienia tej przesłanki) – Sąd uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż skarżąca K. S. miała niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W związku z takim ukształtowaniem zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy należy przyjąć, ze skarżąca nie miała uprawnienia do ubiegania się o najem lokalu wchodzącego w skład tego zasobu.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżony akt został wydany zgodnie z prawem, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł - jak w pkt I wyroku.
O kosztach postępowania sądowego – przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł w oparciu o art. 250 § 1 p.p.s.a. – jak w pkt II wyroku.