Uzasadnienie
Starosta Krakowski, decyzją z dnia 24 listopada 2020 r., znak [...], orzekł o cofnięciu S. L. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. Decyzja ta została doręczona stronie w trybie art. 44 k.p.a.
Pismem z dnia 27 lipca 2021 r. S. L. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku opisał wątpliwości co do prawidłowości doręczeń w odnośnym postępowaniu oraz w innych prowadzonych równolegle postępowaniach (dotyczących zatrzymania prawa jazdy, skierowania na egzamin kontrolny, skierowania na badania psychiatryczne); zaznaczył w szczególności, że niektóre podpisy widniejące na zwrotnych potwierdzeniach odbioru nie zostały przez niego nakreślone – w sprawie wydania decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami dotyczy to zawiadomień z dnia 21 września 2020 r. i z dnia 8 października 2020 r.
W odniesieniu do decyzji z dnia 24 listopada 2020 r. S. L. stwierdził, że nie została ona mu prawidłowo doręczona. Doręczyciel (operator pocztowy) nie pozostawił zawiadomienia o pozostawieniu pisma z możliwością jego odbioru w placówce pocztowej w terminie 7 dni (awizo), ani powtórnego zawiadomienia (awizo powtórne) zgodnie z brzmieniem art. 44 § 1-3 k.p.a. Na kopercie adnotacja o pierwszym awizo (2.12.2020) została podpisana przez inną osobę, niż widniejąca na pieczątce.
S. L. dodał, że po doręczeniu mu osobiście trzech decyzji z dnia 22 lipca 2020 r. uprzedził domowników o tym, że może przychodzić do niego ważna korespondencja urzędowa, i poprosił o niezwłoczne przekazywanie mu tej korespondencji, gdyby listonosz przyszedł pod jego nieobecność w domu. Żadna korespondencja nie została mu jednak przekazana. Babcia wnioskodawcy, która często przebywa w domu, z uwagi na wiek ma problemy z pamięcią i właściwym rozpoznaniem sytuacji, zatem jeśli to ona odbierała korespondencję dla wnioskodawcy (co powinno być jednoznacznie odnotowane w potwierdzeniach odbioru), jest niemal pewne, że nie przekazała jej wnioskodawcy, lecz wyrzuciła lub schowała. Wątpliwe jest natomiast, aby babcia wnioskodawcy odnalazła zawiadomienia o podjętych próbach doręczeń (awiza), jeśli takie zostały wrzucone do skrzynki oddawczej, gdyż nie ma w zwyczaju do niej zaglądać; stąd twierdzenie wnioskodawcy, że zawiadomienia o próbie doręczenia decyzji z dnia 24 listopada 2020 r. nie zostały w ogóle pozostawione. Gdyby tak było, wnioskodawca osobiście wyciągnąłby je ze skrzynki lub powziął wiedzę o ich pozostawieniu od rodziców. Wnioskodawca jest pewien, że nie dotarła do niego korespondencja w niniejszej sprawie, ani zawiadomienia o podjętych próbach doręczeń oraz że podpisy na większości potwierdzeń odbioru nie są jego podpisami. W ocenie S. L., mając na uwadze notoryczne nieprawidłowości w doręczeniach korespondencji urzędowej, która ostatecznie nie docierała do adresata, należy uznać co najmniej za uprawdopodobnione, że decyzja z dnia 24 listopada 2020 r. nie została prawidłowo doręczona względnie że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji nie nastąpiło z winy wnioskodawcy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, postanowieniem z dnia 28 września 2021 r., znak SKO.UP/4121/158/2021, działając na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez S. L. od decyzji Starosty Krakowskiego, znak [...], z dnia 24 listopada 2020 r. orzekającej o cofnięciu S. L. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił przesłanki przywrócenia terminu i wskazał, że odwołanie złożone w dniu 31 lipca 2021 r. wniesiono po upływie ustawowego terminu (14 dni) – przedmiotowa decyzja zawierała pouczenie dotyczące terminu do złożenia odwołania (decyzja została doręczona stronie w trybie zastępczym tj. 16 grudnia 2020 r.). Z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, iż powodem opóźnienia był brak przekazania stosownej dokumentacji przez domowników strony o toczącym się postępowaniu, a tym samym nie podjęcie stosownej przesyłki w terminie przez S. L. Wnioskodawca podał, iż nie odbierał osobiście zawiadomień etc. mimo widniejących podpisów z jego imieniem i nazwiskiem na zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Odnosząc się do tych twierdzeń, organ podkreślił, że nie daje im wiary tym twierdzeniom. Organ wskazał przy tym, że przedmiotowa korespondencja kierowana była do strony pod właściwym adresem, a fakt jej odbierania został potwierdzony. Twierdzenia pełnomocnika strony, iż "jest niemal pewne", że babcia odwołującego ze względu na wiek etc. nie przekazywała wnukowi korespondencji, nie ma poparcia w materiale dowodowym, a "przypuszczenia" pełnomocnika strony nie mogą stanowić dowodu w sprawie. W stosunku do zaskarżonej decyzji organ uznał, iż nastąpiło doręczenie zastępcze z art. 44 k.p.a. (tj. w miesiącu grudniu 2020). Mając zatem ów fakt na uwadze oraz brak konkretnych dowodów potwierdzających twierdzenia strony, "wyjaśnienia" złożone w odwołaniu oraz wniosku o przywrócenie terminu nie są wystarczające, aby uznać, że uprawdopodobniono okoliczności niezawinionego uchybienia terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. W konkluzji organ stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi.
Pismem z dnia 17 listopada 2021 r. S. L. złożył na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 24 listopada 2020 r. znak sprawy [...] z powodu braku uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, w sytuacji gdy organ zaniechał przeprowadzenia dowodów, o których przeprowadzenie wnioskował skarżący, a które zmierzały do wykazania braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania;
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1, 77 § 1, 75 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wszystkich wniosków dowodowych skarżącego, zmierzających do wykazania braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, a to: z opinii biegłego pismoznawcy, z przesłuchania świadków – które to pominięcie nie znalazło jakiegokolwiek uzasadnienia w zaskarżonym postanowieniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ oddalił odwołanie z powodu nieuprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje stanowisko w sprawie, zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że nie ma podstaw do pozbawienia go mocy wiążącej. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) określa cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zostać spełnione kumulatywnie: 1) zainteresowany złożył prośbę o przywrócenie terminu;
- uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony;
- prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu;
- zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu (por. A. Golęba, Komentarz do art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, teza 2, LEX/el.). W niniejszej sprawie spór dotyczy przesłanki wymienionej w pkt 2 – Sąd podziela stanowisko organu, że przesłanka ta nie jest spełniona.
W orzecznictwie sądowym, na gruncie art. 58 k.p.a. oraz analogicznych przepisów w innych procedurach, przyjmuje się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko wówczas, gdy wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r., II OZ 333/17, CBOSA). Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 października 2005 r., II SA/Bk 369/05, LEX nr 173671). O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., LEX nr 55832; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., l SAB/Wa 78/05, LEX nr 192260, postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r., II OZ 385/17, CBOSA).
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 24 listopada 2020 r., znak [...], o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B – skarżący wskazał, że podpisy widniejące na zwrotnych potwierdzeniach odbioru zawiadomień z dnia 21 września 2020 r. i z dnia 8 października 2020 r., choć wskazują na jego imię i nazwisko, nie zostały przez niego nakreślone. Twierdzenia te, suponujące w istocie sfałszowanie podpisu, w ocenie Sądu, po pierwsze, trudno uznać za wiarygodne, a po drugie – nie mają znaczenia z punktu widzenia przesłanek ewentualnego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wszak ewentualne niedoręczenie skarżącemu wspomnianych zawiadomień można by rozpatrywać jedynie w kategoriach uchybień procesowych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego.
Decyzja organu pierwszej instancji, do której zrelatywizowany jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, została doręczona skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. (przesyłka została zwrócona jako niepodjęta w terminie), wobec czego z istoty rzeczy w tym przypadku nie doszło do "wyrzucenia lub schowania" przesyłki przez domownika. Z kolei twierdzenia skarżącego, jakoby awiza tej przesyłki nie zostały pozostawione względnie w ogóle nie podjęto rzeczywistej próby jej doręczenia – także trudno uznać za wiarygodne (są to twierdzenia przeczące dokumentowi urzędowemu), a poza tym one również nie mają znaczenia z punktu widzenia przesłanek ewentualnego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Hipotetycznie rzecz ujmując, gdyby istotnie nie próbowano doręczyć przesyłki bądź też jej nie awizowano, nie można by mówić ani o otwarciu terminu do wniesienia odwołania, ani o jego uchybieniu – okoliczności te można by ewentualnie rozważać w kontekście przesłanek skuteczności doręczenia (co skarżący też czyni), a nie w kontekście przesłanek przywrócenia terminu (przesłanki te są zasadniczo rozłączne). Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek przywrócenia terminu (braku winy w uchybieniu terminu), co więcej, nawet na takie przesłanki nie naprowadził. Rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu jawi się zatem jako prawidłowe i zgodne z prawem. Art. 58 § 1 k.p.a. nie został naruszony.
Organ rzeczywiście nie ustosunkował się do wniosków dowodowych strony, jednak w okolicznościach niniejszej sprawy uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy i nie mogło stanowić podstawy do wzruszenia zaskarżonego postanowienia. Wbrew twierdzeniom skargi, tezy wniosków dowodowych (opinia biegłego, przesłuchanie W. L., przesłuchanie listonosza) nie zmierzały do wykazania okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, lecz do wykazania nieskuteczności doręczenia. W ocenie Sądu, zważywszy na przedmiot i charakter podejmowanego przez organ rozstrzygnięcia, nie było potrzeby ani podstaw do przeprowadzania wnioskowanych przez skarżącego dowodów.
Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.