Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 marca 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego, skarżąca J. C. wniosła o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia tej opłaty.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lipca 2010 roku, skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W zakreślonym terminie skarżąca uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że wnioskodawczyni domaga się zwolnienia od kosztów sadowych w całości. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 2-letnim synem K. Ich miesięczny dochód wynosi 680 zł i stanowi go renta rodzinna. W skład majątku skarżącej wchodzi udział 1/6 we własności domu o powierzchni 110 m² po rodzicach. Wnioskodawczyni nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż od trzech lat znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Utrzymuje się z renty rodzinnej i zasiłku rodzinnego. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że w lutym 2010 roku została skreślona z listy studentów PWSZ. Nie otrzymuje alimentów na syna, ponieważ ojciec dziecka udziela pomocy rzeczowej (zakup ubrań, jedzenia, zabawek i lekarstw) na kwotę około 200 zł miesięcznie. Nie korzysta z pomocy społecznej. Miesięczne koszty utrzymania skarżącej przedstawiają się następująco: prąd 50 zł, woda 30 zł, lekarstwa 100 zł, zakup ubrań 200 zł, środków czystości, codzienne życie 400 zł. Skarżąca nie ponosi opłat za czynsz. Korzysta z pomocy finansowej mamy i brata.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje.
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącej i jej zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Źródłem utrzymania skarżącej oraz jej syna jest renta rodzinna w wysokości 680 zł. Z oświadczenia o ponoszonych wydatkach wynika, że uzyskiwane dochody przeznaczane są na pokrycie bieżących potrzeb życia codziennego i utrzymanie małego dziecka. Skarżąca nie dysponuje przy tym oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych.
Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający uznał, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Zasadnym jest zatem zwolnienie skarżącej od konieczności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi – jedynego na obecnym etapie postępowania składnika kosztów sądowych.
Orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Renta rodzinna pobierana przez skarżącą, choć nie jest wysoka, stanowi jednak stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna ona zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności, w ocenie orzekającego, udzielenie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi stanowi w niniejszej sprawie wystarczającą pomoc państwa. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).