Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14 lutego 2023 r. znak: SKO.PS/4110/106/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.), art. 2 ust. 1, ust. 15 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141, dalej: u.d.w.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ż. z dnia 16 grudnia 2022 r. znak: 111-512-1-2719/22 w sprawie odmowy przyznania M. G. (dalej: skarżący) dodatku węglowego.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Burmistrz Ż. odmówił skarżącemu przyznania dodatku węglowego. Powodem odmowy przyznania dodatku było ustalenie przez organ l instancji, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem wskazanym we wniosku.
Organ wyjaśnił, że pismem z dnia 17 listopada 2022 r., w celu weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, Ośrodek Pomocy Społecznej zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Ż. z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów danych osobowych w celu ustalenia, czy na wskazany adres została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, dane osoby składającej deklarację oraz liczbę osób zamieszkujących/osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Urząd Miejski w Ż. pismem z dnia 18 listopada 2022 r. podał: "Dane osoby składającej deklarację C. E., liczba osób zamieszkujących/ osób prowadzących gospodarstwo domowe-2 osoby".
Powyższe dane nie były zgodne ze złożonym wnioskiem o dodatek węglowy albowiem skarżący zadeklarował, że zamieszkuje pod wskazanym adresem jednoosobowo. W dniu 7 grudnia 2022 r. pracownicy socjalni udali się pod adres wskazany we wniosku, aby przeprowadzić wywiad środowiskowy, którego celem była weryfikacja, czy pod wskazanym adresem prowadzone jest gospodarstwo domowe. Na miejscu ustalono, że pod adresem Ż. ul. W. [...] ma siedzibę spółka "S.", której skarżący jest współwłaścicielem. Skarżący nie był obecny podczas wizyty pracowników socjalnych. Pismem z dnia 16 grudnia 2022 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Ż. zwrócił się wnioskiem do Urzędu Miejskiego z zapytaniem o dane osób objętych deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W odpowiedzi Urząd Miejski w Ż. poinformował, że pod wskazanym adresem została złożona deklaracja obejmująca dwie osoby, tj. składającą deklarację E. C. oraz zameldowaną pod tym adresem M. C. Organ wyjaśnił, że dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składa się wniosek.
Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego ustalono, że wg. złożonego wniosku o dodatek węglowy, skarżący zamieszkuje i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe pod adresem Ż., ul. W. [...]. Natomiast z treści deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynika, iż pod ww. adresem zamieszkuje E. C., która prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. W takiej sytuacji organ stwierdził, że nie może uznać, iż skarżący zamieszkuje i gospodaruje pod wskazanym adresem, a tym samym nie spełnia przesłanek z art. 2 ust 2 ustawy o dodatku węglowym.
Od decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie, podnosząc że zamieszkuje pod adresem ul. W. [...] i domaga się przyznania dodatku węglowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 lutego 2023 r. utrzymało w o mocy decyzję organu I instancji.
Organ wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie skarżący zwrócił się o wypłatę dodatku węglowego, podając że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, a jego gospodarstwo domowe znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania.
Z art. 2 ust. 1 u.d.w. wynika, że podstawę wypłaty dodatku węglowego stanowi deklaracja złożona do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r. Organ rozpoznając wniosek o wypłatę dodatku węglowego dokonuje weryfikacji wniosku, "w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków (...)", do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Stosownie do treści przepisu art. 27g ust. 1, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw, przy czym dla starych budynków termin ten był do 30 czerwca 2022 r. i wynika z art. 15 ust. 1 ustawy z 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw. Ustawodawca przewidział również sankcje związane z nieterminowym wpisem źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków (co powinno nastąpić do 30.06.2022 r.).
Organ wskazał, że powodem odmowy przyznania dodatku węglowego było ustalenie, że budynek w m. Ż., ul. W. [...], nie jest miejscem zamieszkania skarżącego. Pod tym adresem mieści się siedziba spółki, w której skarżący jest wspólnikiem. W budynku mieszkają inne osoby, które złożyły deklaracje "śmieciowe". Wśród wymienionych mieszkańców brak jest skarżącego.
Zgodnie z art. 2 ust. 15a pkt 1 ustawy o dodatku węglowym, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519).
Ze złożonej deklaracji wynika, że w budynku przy ul. W. [...] w Ż. mieszka E. C. wraz z córką. Skarżący - jak oświadczył - prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, z czego wnioskować należy, że zamieszkuje w innym miejscu.
Kolegium zaznaczyło, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Oczywiście to miejsce może ulegać zmianie, ale w niniejszej sprawie brak jest dowodów na okoliczność, że miejscem zamieszkania skarżącego jest budynek przy ul. W. [...]. Zdaniem Kolegium, oświadczenie złożone we wniosku nie zasługuje na uwzględnienie, zaś przypuszczalnym powodem złożenia oświadczenia o miejscu zamieszkania, była chęć uzyskania dodatku węglowego. W takiej jednak sytuacji przyznanie dodatku byłoby niezgodne z obowiązującymi przepisami.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że organy błędnie ustaliły, że skarżący nie zamieszkuje i nie gospodaruje pod adresem ul. W. [...], [...] Ż. Skarżący podniósł, że jego miejscem zamieszkania i centrum życiowym jest wskazany we wniosku adres, a co za tym idzie, spełniona jest przesłanka do przyznania dodatku węglowego. Skarżący zarzucił wewnętrzną sprzeczność decyzji – z jednej strony organ doręcza decyzję na adres skarżącego podany we wniosku, a z drugiej strony twierdzi, że skarżący pod tym adresem nie mieszka.
Skarżący podniósł, że fakt, iż pod tym samym adresem zamieszkają inne osoby, nie wyklucza go z grona osób mogących ubiegać się o wypłatę dodatku węglowego, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym "w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem", a zatem ustawodawca przewidział taką możliwości, tj. składanie wniosków o wypłatę dodatku węglowego samodzielnie przez poszczególne osoby, które prowadzą odrębne gospodarstwa domowe pod tym samym adresem.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie.
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego są przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, w tym art. 2 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W niniejszej sprawie organy przyjęły, że rozstrzygające znaczenie w kwestii przyznania dodatku węglowego ma nie tyle ustalenie faktycznego miejsca zamieszkania skarżącego, ile dane Urzędu Miejskiego w Ż., że pod wskazanym adresem została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obejmująca dwie osoby, tj. składającą deklarację E. C. oraz zameldowaną pod tym adresem M. C. oraz fakt, że pod adresem Ż. ul. W. [...] ma siedzibę spółka "S.", której skarżący jest współwłaścicielem. Takie założenie zdeterminowało też zakres postępowania dowodowego, bowiem zostało ono ograniczone do podjęcia nieskutecznej próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w godzinach pracy spółki, a jednocześnie pod nieobecność jakiegokolwiek mieszkańca domu bowiem pracownik spółki "poinformował, że nie będzie się wypowiadał i udzielał informacji w żadnej kwestii związanej z celem wizyty", a żadna kolejna próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, przy obecności jakiegokolwiek mieszkańca domu, nie została podjęta.
Ten stan, w świetle stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, nie wymagał weryfikacji za pomocą innych środków dowodowych, niezależnie twierdzeń strony czy też indywidulanych okoliczności sprawy. Sąd tego stanowiska nie podzielił.
Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
W wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. III SA/Gd 822/22 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), sąd ten wskazał, że "z treści wskazanego przepisu wynika, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny (...) Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały wymienione przykładowo w art. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty", wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy "powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., przy uwzględnieniu, że nie są one wyłączone z zastosowania na mocy przepisów ustawy o dodatku węglowym, w której m.in. poprzez regulację zawartą w art. 2 ust. 15a i 15e podkreślono konieczność ich wyjaśnienia".
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że organy powinny dokonać skutecznej weryfikacji twierdzeń skarżącego co do faktycznego miejsca jego zamieszkania za pomocą dostępnych środków dowodowych, w tym skutecznego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z udziałem skarżącego lub któregokolwiek z pełnoletnich mieszkańców budynku, nie poprzestając na danych Urzędu Miejskiego w Ż., że pod wskazanym adresem została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez inną osobę niż skarżący, bez jednoczesnego ustalenia innego miejsca zamieszkania skarżącego, a nawet bez ustalenia czy deklaracja taka, obejmująca skarżącego, została złożona w odniesieniu do innej nieruchomości.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się potwierdzenie doręczenia decyzji organu I instancji, w którym wskazano, że przesyłkę odebrała E. C., ze adnotacją, że jest ona dorosłym domownikiem skarżącego. Tymczasem bez wskazanej powyżej weryfikacji, zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.