Uzasadnienie
W dniu [...] 2011r. Prezydent Miasta wydał niżej wymienione decyzje, których adresatem był skarżący T. P.:
- 1. [...],
- 2. [...],
- 3. [...],
- 4. [...],
- 5. [...].
Od powyższych decyzji zostały złożone odwołania przez pełnomocnika skarżącego, który wyjaśnił, że skarżący przebywa w domu opieki osób starszych "A" w G. Wymienione wyżej decyzje nie zostały doręczone osobiście skarżącemu, natomiast osoba, która odebrała korespondencję w domu opieki nie posiadała pełnomocnictwa do tych czynności tj. do odbioru przesyłek adresowanych do skarżącego.
Pełnomocnik oświadczył, że ww. decyzje zostały doręczone rodzinie skarżącego, która w dniu 23 listopada 2011r. odwiedziła skarżącego w miejscu jego pobytu.
W ocenie pełnomocnika, formalnie wymienione wyżej decyzje zostały skarżącemu doręczone dopiero w dniu 23 listopada 2011r. i od tej daty należy liczyć termin do złożenia odwołania.
W dalszej części odwołania pełnomocnik podniósł zarzuty merytoryczne dotyczące wskazanych decyzji.
Do odwołania zostało dołączone pełnomocnictwo dla adwokata udzielone osobiście przez skarżącego w dniu 23 listopada 2011r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze niżej wymienionymi postanowieniami z dnia 25 stycznia 2012r stwierdziło niedopuszczalność odwołania:
- 1. [...],
- 2. [...],
- 3. [...],
- 4. [...],
- 5. [...].
W uzasadnieniu powyższych rozstrzygnięć organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi niedopuszczalność odwołania natury przedmiotowej, gdyż zaskarżone decyzji nie zostały wprowadzone do obrotu prawnego. Skutki prawne rodzi decyzja skutecznie doręczona, a w konsekwencji tworzy możliwość wniesienia od niej odwołania.
W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, decyzje Prezydenta Miasta wymienione na wstępie zostały zaadresowane na adres pobytu skarżącego tj. do domu opieki osób starszych "A" w G nr [...] i odebrane przez właściciela firmy "A" M. R., a następnie przekazane menadżerowi ww. placówki J. W. Ustalono, że J. W. nie pracuje w ww. firmie i nie jest możliwe stwierdzenie, gdzie i komu przekazano przesyłkę listową zawierającą przedmiotowe decyzje.
Ponadto organ ustalił, że skarżący w dniu 7 września 2011r. upoważnił J. W. do reprezentowania go przez Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych – w sprawach związanych z jego umieszczeniem we wskazanej placówce.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że doręczenie przesyłki listowej zawierającej decyzje Prezydenta Miasta wymienione na wstępie - do rąk M. R., a następnie przekazanie ich J. W., która była umocowana do działania w imieniu skarżącego, ale w ściśle określonych sprawach, w istocie oznacza, że przedmiotowa przesyłka nie została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, a to w art.42, art.43 i art.44.
Z kolei doręczenie decyzji w terminie późniejszym rodzinie skarżącego, w ocenie organu, " nie sanuje nieprawidłowego doręczenia decyzji osobie nieumocowanej. Strona ani żaden jej pełnomocnik umocowany do odbioru decyzji nie potwierdził odbioru pisma swoim podpisem z datą doręczenia, jak stanowi art.46 § 1 Kpa".
Wskazując na powyższe okoliczności Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że doręczenie wymienionych na wstępie decyzji było nieskuteczne, a zatem nie weszły one do obrotu prawnego, a w konsekwencji nie ma możliwości wniesienia od nich odwołania.
W dniu 9 marca 2012r do Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły skargi na wyżej wskazane postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w których pełnomocnik skarżącego wniósł o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu.
W odpowiedzi na skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2012.270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270).
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że skargi zasługują na uwzględnienie.
Okolicznością bezsporną jest, że decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011r. zostały zaadresowane na adres pobytu skarżącego tj. do domu opieki osób starszych "A" w G. Nie sporne jest również, że przedmiotowe decyzje zostały odebrane przez M. R., a następnie przekazana J. W. Żadna z tych osób nie była upoważniona do odbioru pism w imieniu skarżącego. W toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie udało się ustalić, czy i kiedy wskazane decyzje zostały doręczone skarżącemu.
Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że w dniu 23 listopada 2011r. skarżący udzielił osobiście pełnomocnictwa adwokatowi do działania w jego imieniu w sprawie " przed Prezydentem Miasta – MOPS oraz instancjach właściwych w tej sprawie, jak również w postępowaniu egzekucyjnym".
Z oświadczenia pełnomocnika wynika, że przedmiotowe decyzje zostały doręczone skarżącemu w dniu 23 listopada 2011r przez członków jego rodziny, która w tym dniu odwiedziła go w domu opieki.
Organ w toku postepowania nie wyjaśnił, kiedy, w jakich okolicznościach i od kogo rodzina otrzymała ww. decyzje i w jakiej dacie doręczone je skarżącemu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swej argumentacji nie podważa powyższych ustaleń, a jedynie stwierdza, że doręczenie to nie jest skuteczne wobec nie zachowania trybu określonego w art. 42 – 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także wobec braku stosownego potwierdzenia tej czynności w sposób określony w art. 46 § 1 K.p.a.. W ocenie tego organu, nie nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, a w konsekwencji przedmiotowe decyzje nie weszły do obrotu prawnego, co powoduje niedopuszczalność ich zaskarżenia.
Doręczenie pism w postepowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 8 Kodeksu postepowania administracyjnego, zwanego dalej K.p.a. Regulacje te mają chronić obywatela przed nadużyciami ze strony administracji, a zatem nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony.
Zgodnie z art.39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub inne upoważnione osoby lub organy. Stosownie do art.40 § 1 i 2 pisma doręcza się stronie, a jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy - art.42 § 1 K.p.a. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie.
Nadmienić również należy, że mając na uwadze art.12 § 1 K.p.a., doręczenie powinno być szybkie i skuteczne.
Analiza przepisów regulujących tryb doręczania przesyłek prowadzi do wniosku, że doręczenie pisma w toku postepowania administracyjnego może nastąpić tylko raz i jeżeli adresat nie odbiera przesyłki osobiście, osoba odbierająca musi być upoważniona do tej konkretnej czynności.
W rozpatrywanej sprawie doręczenie przesyłki zawierającej wymienione na wstępie decyzje Prezydenta Miasta zostały przesłane na adres faktycznego miejsca pobytu skarżącego i wskazanie tego adresu należy uznać za prawidłowe.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że doręczyciel nie doręczył tej przesyłki adresatowi osobiście, a osoba odbierająca tę przesyłkę od doręczyciela nie była upoważniona przez skarżącego do tej czynności. Zgodzić należy się zatem z organem, że w tych niespornych okolicznościach faktycznych nie został zachowany nakazany tryb doręczenia przesyłek.
Sąd nie podzielił jednak stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie dotyczącym czynności podjętych przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika skarżącego. Fakt doręczenia przedmiotowej przesyłki prawidłowo i skutecznie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącego nie może być ani podważany, ani pominięty w ocenie całokształtu okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Jeżeli organy w toku postępowania ustaliły, że doręczenie spornej przesyłki w trybie art. 40 § 1 K.p.a było nieskuteczne, to materiał dowodowy niniejszej sprawy nie podważa faktu doręczenia tej przesyłki pełnomocnikowi skarżącego, co – w ocenie Sądu - pozwala na uznanie, że doręczenie nastąpiło w trybie art.40 § 2 K.p.a. Doręczenie decyzji stanowi wprowadzenie jej do obrotu prawnego i stwarza nową sytuację prawną dla jej adresata, umożliwiając mu złożenie środków zaskarżenia.
W związku z powyższym twierdzenie organu, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotowe decyzje nie weszły do obrotu prawnego, jest w sprzeczności z materiałem dowodowym.
Decyzja, która została doręczona pełnomocnikowi skarżącego nie może być uznana za nieistniejącą w obrocie prawnym, jak przyjął to organ w niniejszej sprawie. Od chwili doręczenia decyzji organ, który ją wydał – stosownie do art.110 K.p.a. - jest nią związany i ta okoliczność również nie może być pominięta w rozpatrywanej sprawie.
Kwestia, czy odwołanie złożone przez pełnomocnika skarżącego jest skuteczne, to wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Na tym etapie orzekania, jedyną datą pewną doręczenia pełnomocnikowi skarżącego decyzji Prezydenta Miasta oznaczonych na wstępie - jest dzień 23 listopada 2011r. Przy ponownym orzekaniu organ powinien ustosunkować się do podniesionych przez pełnomocnika zarzutów, których rozważenie pominięto w zaskarżonym postanowieniu.
Odnosząc się do kwestii braku stosownej adnotacji o doręczeniu przedmiotowych decyzji czy to w formie potwierdzenia odbioru przez adresata, pełnomocnika, czy w formie stosownych adnotacji doręczyciela należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy strona podejmuje działania mające zapewnić jej prawo do skutecznego wniesienia odwołania, oznacza, że wszelkie naruszenia przepisów dotyczących doręczania pism powinny być oceniane indywidualnie, przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności sprawy i ewentualnych skutków procesowych dla adresata decyzji. Jak wyżej podniesiono, przepisy dotyczące doręczenia pism mają chronić stronę i nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść.
W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, oświadczenie pełnomocnika co do okoliczności doręczenia mu spornej przesyłki nie może być pominięte i organ, jeśli nie podważy tego oświadczenia innym dowodem, zobowiązany jest uwzględnić tę okoliczność w rozpatrywanej sprawie.
Szczególne okoliczności niniejszej sprawy, a to wiek i stan skarżącego, uzasadniają udział pełnomocnika w prowadzonym postępowaniu. Stwierdzone uchybienie w doręczeniu spornej przesyłki adresatowi, nie uniemożliwiło skarżącemu wniesienie odwołania przy udziale pełnomocnika.
Dokonując interpretacji przepisów dotyczących doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym należy uwzględnić zasady zawarte w art.8 K.p.a który stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postepowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także zasady zawarte w art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienia stwierdzające niedopuszczalność odwołania z tego powodu, że nie weszły one do obrotu prawnego, naruszają art. 134 K.p.a., a zatem zachodzi podstawa do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.c ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.