Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 lutego 2023 r., znak SKO.PS/4110/1077/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy O. z dnia 13 grudnia 2022 r. odmawiającej M. D. (dalej: "skarżąca") przyznania dodatku węglowego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1682 ze zm., dalej: "u.d.w.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 7 listopada 2022 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy O. o wypłatę dodatku węglowego. Wskazała, że w skład gospodarstwa domowego wchodzą dwie osoby: skarżąca oraz mąż skarżącej. Głównym źródłem ogrzewania jest trzon kuchenny. Gospodarstwo domowe znajduje się w budynku wielorodzinnym z zainstalowanym głównym źródłem ogrzewania.
Z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 8 lutego 2022 r. wynika, że w budynku oznaczonym numerem [...] przy ulicy D. w O. zainstalowane jest: ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny oraz trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchnia węglowa w liczbie trzech. Z deklaracji z dnia 18 sierpnia 2022 r. wynika, że zamontowany jest jeden trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchnia węglowa.
Pismem z dnia 5 grudnia 2022 r. skarżąca została wezwana do przedstawienia dokumentów potwierdzających podjęcie kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania.
W oświadczeniu z dnia 12 grudnia 2022 r. skarżąca wskazała, że nie podjęła i nie będzie podejmować kroków do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania.
Decyzją z dnia 13 grudnia 2022 r. Wójt Gminy O. odmówił przyznania skarżącej dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazał, że po weryfikacji wniosku stwierdzono, że jest to kolejny wniosek dotyczący adresu D. [...] O., a dodatek węglowy został wcześniej przyznany. Ustalono, że skarżąca nie podjęła kroków prawnych do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Ustawodawca wprowadził możliwość przyznania dodatku węglowego dla gospodarstw znajdujących się pod tym samym adresem, ale tylko wówczas, gdy do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnych adresów.
W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące, ponieważ od lat prowadzi odrębne gospodarstwo domowe wraz z mężem, ma odrębne źródło ciepła, dokonała zgłoszenia w CEEB jako właściciel budynku, ale nie podjęła kroków prawnych do uzyskania odrębnego miejsca zamieszkania.
Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie zwróciło się do Wójta Gminy O. o przesłanie akt postępowania w przedmiocie pierwszego wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Z przekazanych akt wynika, że decyzją z dnia 28 września 2022 r. dodatek węglowy został przyznany V. K. Z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania paliw wynika, że jest ona współwłaścicielem budynku nr [...] w O. Ma zainstalowany piec na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy).
Decyzją z dnia 20 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. Organ wskazał, że przepisy ustawy wymagają, aby strona wnioskująca o przyznanie dodatku węglowego podjęła realne starania zmierzające do wyodrębnienia lokalu i uzyskania odrębnego adresu. Brak możliwości uzyskania odrębnego adresu powinien wynikać z obiektywnych przyczyn. W ocenie organu skarżąca nie podjęła żadnych czynności zmierzających do wyodrębnienia lokalu, a zatem wniosek o przyznanie dodatku węglowego nie mógł zostać załatwiony pozytywnie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:
- - art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez naruszenie zasady równości i przyznanie dodatku węglowego jedynie córce skarżącej, podczas gdy skarżąca jest właścicielką nieruchomości, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, ogrzewane odrębnym źródłem ciepła,
- - art. 2 ust. 3d u.d.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie działań celem ustalenia, że skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, ogrzewane oddzielnym źródłem ciepła;
- - naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak podjęcia wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia sprawy.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie choć Sąd nie podzielił wszystkich podniesionych w niej zarzutów.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy przedwcześnie odmówiły skarżącej przyznania dodatku węglowego wskazując, że nie wykazała ona podjęcia kroków formalnych zmierzających do uzyskania odrębnego adresu dla gospodarstwa domowego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 u.d.w., zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W art. 2 ust. 3a u.d.w. ustanowiono zasadę, w świetle której na jeden adres zamieszkania przysługuje jeden dodatek węglowy.
Ustawodawca w art. 2 ust. 3c u.d.w. przewidział wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym gdy pod jednym adresem zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3 i 3b do gospodarstwa domowego, którego głównym źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Zgodnie z ust. 3d, w przypadku, o którym mowa w ust. 3c gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia organ ten ustalił zamieszkiwanie od jednym adresem odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
W ocenie organu I i II instancji przyznanie dodatku węglowego w stosunku do odrębnego gospodarstwa znajdującego się pod tym samym adresem, jak inne gospodarstwo, któremu przyznano dodatek węglowy, jest możliwe jedynie wówczas, gdy osoba która składa wniosek wykaże, że podjęła kroki formalne do nadania odrębnego adresu dla jej gospodarstwa, a nadanie tego adresu nie było obiektywnie możliwe w terminie do 30 listopada 2022 r. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem ustawy oraz orzecznictwem sądów administracyjnych, w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Wprowadzona regulacja nie wymaga w szczególności wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. m. in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 września 2023 r., II SA/Gl 871/23). W rezultacie, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 2 ust. 3c u.d.w.
Podkreślić ponadto należy, że skarżąca została wezwana do przedstawienia dokumentów potwierdzających podjęcie kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania pismem z dnia 5 grudnia 2022 r., a zatem w zaistniałej sytuacji faktycznej, nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu przed dniem 30 listopada 2022 r. Skoro zatem na dzień wydania decyzji przez organ I instancji, tj. 13 grudnia 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla gospodarstwa domowego skarżącej – informację o potrzebie jego uzyskania skarżąca uzyskała dopiero w dniu 5 grudnia 2022 r., zgodnie z art. 2 ust. 3d u.d.w. organ powinien był przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia, czy pod wskazanym przez skarżącą adresem rzeczywiście istnieją odrębne lokale, w których prowadzone są odrębne gospodarstwa domowe. Konieczne jest zatem ustalenie faktycznego istnienia pod wskazanym adresem więcej niż jednego samodzielnego lokalu.
Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela lub mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela lub mieszkańca (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r., II OSK 2920/16).
Sąd nie podziela zarzutu naruszenia przepisów art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem Sądu sam fakt nieprzyznania dodatku węglowego jednemu z współwłaścicieli nieruchomości – przy równoczesnym przyznaniu dodatku innemu z współwłaścicieli - nie może być uznany za naruszający konstytucyjną zasadę równości, ponieważ ustawa określa zasadę przyznawania jednego dodatku węglowego na jedną nieruchomość, a wyjątek w postaci przyznania dodatków węglowych dla większej ilości gospodarstw znajdujących się pod tym samym adresem, uzależniony jest od spełnienia określonych w ustawie przesłanek.
W ocenie Sądu organy ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego, nie przeprowadziły prawidłowego postępowania dowodowego i ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając zarzucony w skardze art. 7 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi wywiad środowiskowy i ustali, czy w sprawie spełnione są przesłanki przyznania dodatku węglowego, o których mowa w art. 2 ust. 3 d oraz ust. 1 u.d.w.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.").
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.