Uzasadnienie
Skarżąca 28 lutego 2007 r. złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek J. R. o ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, synem, synową i wnukiem. Na cały majątek składa się dom o powierzchni 117 m2, nieruchomość rolna 1,19 ha, garaż, stodoła oraz stajnia. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani jakichkolwiek przedmiotów wartościowych. Miesięczny dochód stanowi świadczenie alimentacyjne skarżącej w kwocie 400 zł. Obecnie jest osobą bezrobotną, a dochody osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie są skarżącej wiadome.
Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła J. R. podnosząc w nim, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów opłacenia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żyje bardzo skromnie i nie wyobraża sobie możliwości ograniczenia wydatków niezbędnych do utrzymania.
Po ponownego rozpatrzeniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, postanowieniem z dnia 30 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na posiedzeniu niejawnym, oddalił wniosek skarżącej.
W wyniku uwzględnienia zażalenia J. R. na powyższe postanowienie, Naczelny sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 26 listopada 2008 r. uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 maja 2007 r.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że w aktach sprawy brak jest takiej dokumentacji, która by pozwalała na stwierdzenie, że skarżąca przy osiągalnych własnych dochodach jest w stanie ponieść koszty pomocy prawnej w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego jej skargę. Nadto, jak wskazała skarżąca prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z synem, synową i matką. Wobec nie ujawnienia dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny skarżącej nie sposób było stwierdzić, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości w świetle art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).
W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2009 r. wezwał skarżącą, aby w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o prawo pomocy wskazała, jaką aktualnie kwotę alimentów otrzymuje, jakie obecnie uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego. Nadto, by przedłożyła wszelkie rachunki za prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, inne rachunki oraz by wskazał, czy zamieszkujące wraz z nią osoby mają swoje własne źródło utrzymania, a jeśli tak, to by wskazała w jakiej wysokości uzyskują dochody, a w miarę możliwości by przedłożyła na poparcie tego stosowne dokumenty.
Skarżąca w piśmie z dnia 29 stycznia 2009 r. wskazała, że nadal otrzymuje 400 zł ze świadczenia alimentacyjnego, dochody z gospodarstwa rolnego są znikome. Przedstawiła w załączeniu rachunki za prąd, gaz, wodę, wywóz, nieczystości oraz wyjaśniła, że mama, syn, synowa posiadają własne źródło utrzymania. Mama otrzymuje na utrzymanie 200 zł, wydała 1260 zł na zakup węgla na zimę. Za taką samą kwotę syn zakupił także 2 tony węgla. Załączyła PIT – 11 syna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje albo zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawcy nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Mając na względzie przedstawione przez skarżącą we wniosku o prawo pomocy okoliczności, co do jej sytuacji majątkowej i finansowej oraz okoliczności przedstawione w piśmie z dnia 29 stycznia 2009 r., złożonym przez skarżącą osobiście w dniu 3 lutego 2009 r. na uprzednie wezwanie Sądu, jak i wynikające z załączników do tego pisma, stwierdzić należy, że w świetle przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zachodzą podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie dla skarżącej adwokata z urzędu, zwłaszcza, że wiąże się to z zagwarantowaniem skarżącej możliwości dochodzenia swoich praw w postępowaniu odwoławczym, tj. ze skargi kasacyjnej.
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę sytuację materialną i rodzinną skarżącej, w tym możliwości finansowe nie tylko samej skarżącej ale i innych osób z rodziny, wykazała ona w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść kosztów sporządzania skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.