Uzasadnienie
Decyzją z [...] 2019 r. Nr [...] Prezydent Miasta orzekł o zmianie danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków dla obrębu Nr [...], jednostka ewidencyjna K - P, polegającej:
1.) na ustaleniu przebiegu granic działek ewidencyjnych skutkującym zmianą przebiegu granic działki nr [...] o pow. 0,0971 ha objętej księgą wieczystą LWH [...] K, LWH [...] K i LWH [...] K z działką sąsiednią nr [...] o pow. 0,1222 ha objętej księgą wieczystą Nr [...] LWH [...] K w sposób opisany w protokole z czynności ustalenia przebiegu granic działek przedstawiony na szkicu graficznym stanowiącym integralną część protokołu, sporządzonego 16 września 2014 r. przez uprawnionego geodetę zgodnie z operatem wpisanym do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 30 września 2014 r. pod Nr [...], 2.) na ustaleniu przebiegu granic działek ewidencyjnych skutkującym wydzieleniem w działce ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,0971 ha, o niejednorodnym stanie prawnym, różnych nieruchomości - w wyniku czego powstały nowe działki ewidencyjne: nr [...] objętej księgą wieczystą LWH [...] K; nr [...] objętej księgą wieczystą LWH [...] K; nr [...] objętej księgą wieczystą LWH [...] K, w sposób opisany w protokole z czynności ustalenia przebiegu granic działek przedstawiony na szkicu graficznym stanowiącym integralną część protokołu sporządzonego 19 sierpnia 2014 r. przez uprawnionego geodetę zgodnie z operatem wpisanym do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 11 września 2014 r. pod Nr [...]; oraz zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych i wykazem synchronizacyjnym sporządzonym 25 lipca 2017 r. przez uprawnionego geodetę, zawartymi w operacie technicznym wpisanym do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 27 lipca 2017 r. Nr [...], 3.) na ustaleniu przebiegu granic działek ewidenycjnych skutkujących wydzieleniem w działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,1222 ha o niejednorodnym stanie prawnym różnych nieruchomości w wyniku czego powstały nowe działki ewidencyjne: nr [...] objętej księgą wieczystą Nr [...]; nr [...] objętej księgą wieczystą LWH [...] K, w sposób opisany w protokole z czynności ustalenia przebiegu granic działek przedstawiony na szkicu graficznym stanowiącym integralną część protokołu sporządzonego 16 września 2014 r. przez uprawnionego geodetę zgodnie z operatem wpisanym do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 30 września 2014 r. pod Nr [...]; oraz zgodnie z wykazem zmian danych ewidenycjnych i wykazem synchronizacyjnym sporządzonym 25 lipca 2017 r. przez uprawnionego geodetę, zawartymi w operacie technicznym wpisanym do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 27 lipca 2017 r. Nr [...].
Decyzją z 10 marca 2020 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił przede wszystkim, że aktualizacja danych ewidencyjnych nastąpiła z powodu niejednorodności prawnej dotychczasowych działek. Wyznaczenie granic pomiędzy działką skarżących, a działkami sąsiednimi było zgodne z współrzędnymi punktów granicznych wynikających z operatu technicznego nr [...]. Ponadto organ opisał punkty graniczne pomiędzy działkami nr [...] i [...] oraz [...] i [...] wskazując, że granice te zostały ustalone w trybie § 39 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 393).
Co więcej, jak wskazał organ w dniu 16 września 2014 r. został sporządzony protokół, w którym pełnomocnik skarżących złożył swój podpis. W protokole tym uprawniony geodeta A. G. ustalił przebieg granic działek, w szczególności przebieg nowej działki drogowej nr [...] (wyodrębnionej z działki nr [...]) w sposób odpowiadający granicom parceli l.kat. [...] objętej LWH [...] K. Organ wskazywał również, odnosząc się do zarzutów o nieuprawnionym zawężeniu działki drogowej, że nowa ewidencja dla obrębu [...] została założona w 1987 r. Właściciele działek zadecydowali o zagospodarowaniu swoich parcel na cele budowlane i drogę dojazdową. Organ wskazał jednak, że podstawą ustalenia granic była mapa katastralna i plan sytuacyjny podziału parcel [...].
W ocenie organu mapa katastralna (nieobowiązująca od 1987 r. w związku z założeniem nowej ewidencji gruntów i budynków) w sposób oczywisty nie była wiarygodna ponieważ była to mapa powstała w wyniku tzw. pomiarów stolikowych. Ponadto, granice nie posiadały numerycznego zapisu, a ich przebieg nie był przedmiotem ustalenia. Oznaczało to, że z mapy nie można było pozyskać danych w celu ich odwzorowania, ale sama mapa mogła być pośrednio wykorzystywana przy ustalaniu granic, co zresztą uczynił uprawniony geodeta. Sam fakt, że granica nie została ustalona wzdłuż ogrodzenia nie był rozstrzygający zdaniem organu, ponieważ o przebiegu ogrodzenia decydowali właściciele działek i nawet w przypadku skarżących ogrodzenie to nie biegło wzdłuż wytyczonych granic – nie tylko w części kwestionowanej przez skarżących (pomiędzy punktami [...] i [...]), ale również w części przez nich nie kwestionowanej tj. pomiędzy punktami [...] i [...].
Organ wskazywał, że to właściciele działek cofnęli bramy wjazdowe na swoje posesje, co spowodowało, że ogrodzenia nie biegły wzdłuż dawnych granic katastralnych działek.
E. B. i S. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Adminsitracyjnego w Krakowie, w której nie podnieśli żadnych zarzutów. Wskazali jedynie, że doprecyzowanie skargi nastąpi po okresie obostrzeń, gdy będzie można mieć dostęp do akt sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc że skarga nie jest zasadna. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała konieczność ustalenia przebiegu działek ewidencyjnych odpowiadającym parcelom gruntowym, stanowiącym odrębne nieruchomości, zawartymi w dwóch działkach o numerach [...] i [...], gdyż wskazane działki naruszały § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków z uwagi na to, że obejmowały obszar niejednolity prawnie, tj. ich stan był niezgodny z zasadami prowadzenia ewidencji grantów i budynków i wymagał aktualizacji. Organ przytoczył szczegółowo przebieg postępowania w sprawie, m.in. wskazując, że z uwagi na niemożność zawiadomienia o czynnościach na gruncie osób nieznanych (w rejestrze gruntów jako współwłaściciele działki nr [...] były m.in. wykazane J. Z. i A. Z., a nie były znane informacje o ich spadkobiercach i nie zostały zaktualizowane wpisy dotyczące prawa własności w księgach wieczystych) zastosowano § 38 ust. 4 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków i zawiadomienie o czynnościach ustalenia granic zostało przez Prezydenta Miasta zamieszczone na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miasta oraz na stronie internetowej BIP.
Organ podniósł też m.in., że operaty techniczne Nr [...], Nr [...], [...] sporządzone do celu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr [...] i [...] spełniały przesłanki z § 85 ust. 2 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, gdyż zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz zawierały wykaz zmian danych ewidencyjnych i obecnie nie wymagały już uzupełnienia ani weryfikacji.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podkreślił również, że operat techniczny Nr [...] został poprawiony i uzupełniony, również dane ewidencyjne w tym operacie na skutek skarg składanych przez B. B. - pełnomocnika E. B. i S. B., zostały na zlecenie Prezydenta Miasta zweryfikowane przez uprawnionego geodetę - operat techniczny [...] z 27 lipca 2017 r.
W konsekwencji w ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego organ I instancji zasadnie doprowadził dane ewidencyjne dotyczące działek nr [...] i [...] w obrębie [...] jednostak ewidencyjna K - P do zgodności z dyspozycją prawną zawartą w § 9 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, doprowadzając stan prawny wymienionych działek wykazany w ewidencji gruntów i budynków do zgodności z ich stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych. Prawidłowa była więc w ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego również decyzja drugoinstancyjna.
W piśmie z 4 grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżących wskazał, że organy obu instancji nie rozważyły dostatecznie materiału w sprawie, wskutek przyjętego stanu w operacie pomiarowym nie będzie możliwe korzystanie przez P. K. z nieruchomości, do któych prowadzi działka drogowa (działki [...] i [...] przed zmianą numeracji) - chodzi o zwężenie działki drogowej poprzez niepoprowadzenie granicy po ogrodzeniu od strony działki nr [...], co było wielokrotnie podnoszone w postępowaniu. Dalej pełnomocnik wskazał, że być może niewłaściwie został ustalony przebieg granicy z działką nr [...], która graniczyła z działką nr [...] i być może była to próba "znalezienia" brakującej powierzchni działki nr [...] kosztem działki drogowej (podkreślił, że jego mocodawcy nie uczestniczyli przy ustalaniu przebiegu tej granicy). Wskazał, że na szkicu porównawczej mapy ewidencyjnej z mapą katastralną widać, że budynek gospodarczy znajdujący się na działce nr [...] został wzniesiony na działce drogowej.
Zaznaczył, że z akt sprawy nie wynikało, że geodeta dokonał porównania, w związku z czym postępowanie w obu instancjach nie zostało właściwie przeprowadzone. Zaznaczył, że w sprzeczności z materiałem w sprawie stało twierdzenie organu II instancji, że stan prawny przebiegu granic ustalono na podstawie "starych map", wskazał, że przesunięcie granicy działki nr [...] w głąb działki drogowej (poza naniesienia jakim jest ogrodzenie) jest ingerencją - wbrew twierdzeniom organu - w spokojne posiadanie. Zarzucił sprzeczność organowi, który ustalił stan prawny na podstawie niedokładnych "starych map". Wreszcie pełnomocnik skarżących zarzucił organom obu instancji, że nie odniosły się do zarzutów związanych ze zmianami granic, w stosunku do stanu spokojnego posiadania (obecnie) powodującymi niemożność właściwego dostępu do nieruchomości jego mocodawców oraz M. P. i J. D., a z uwagi na olbrzymi spadek terenu od strony drogi - ulicy O oraz zawężenie wjazdu nie będzie możliwy wjazd szambiarki, karetki pogotowia itd. Pełnomocnik zarzucił również, że organy nie zastosowały się również do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga była niezasadna ponieważ organy zastosowały się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w wyroku z 26 kwietnia 2019 r., III SA/Kr 1099/18. Co więcej organy wskazały, jakie dokumenty i w jakim trybie stały się podstawą ustalenia granic nowopowstałych działek [...], [...], [...], [...] i [...].
Na wstępie Sąd zauważa, że już w poprzednio wydanym ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że: "Prawidłowo organy wskazały, że w myśl art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji. Sąd w całości podziela pogląd, iż rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej dotyczącej rozdzielenia nieruchomości o niejednorodnym stanie prawnym połączonych w jednej działce ewidencyjnej ze swej istoty obejmuje nie tylko utworzenie nowych działek odpowiadających przebiegiem swych granic poszczególnym parcelom l.kat., które istniały wcześniej, ale także przypisanie nowopowstałych działek ewidencyjnych do parcel stanowiących odrębne nieruchomości".
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w poprzednio wydanym wyroku nastąpiło na skutek niewykazania, w jakim trybie ustalono granice pomiędzy działkami nr [...] i działką nr [...] oraz działką nr [...] (tj. m.in. działkami powstałymi z dawnych działek [...] i [...]). Sąd bowiem zauważył, że wobec nieprzyjęcia przez pełnomocnika skarżących granic ustalonych przez geodetę nie można było przyjąć, że nastąpiło to na podstawie zgodnych wskazań właścicieli działek.
Sąd wskazywał przy tym, że w wyniku aktualizacji nastąpiło zawężenie działki drogowej nr [...] oraz [...], a także zmiana granicy działki [...] poprzez likwidację narożnika tej działki.
Odnosząc powyższe fragmenty uzasadnienia ww. wyroku (który jest wiążący w sprawie zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekający obecnie Sąd zauważa, że organy wskazały jako podstawę prawną § 39 ust. 3 ww. rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków. Sąd zwraca uwagę, że pełnomocnik skarżących złożył swój podpis pod sporządzonym w tym trybie protokołem geodety uprawnionego (protokół z 16 września 2014 r.).
Powołany przepis pozwala uprawnionemu geodecie na ustalenie przebiegu granic działek "po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie". Takimi dokumentami były wskazane w decyzji i znajdujące się w aktach; operat techniczny [...] - [...], skalibrowana mapa katastralna w skali 1:2880, a także plan podziału parcel [...]. Fakt, że dokumentacja ta wskazywała na granice działek, a wiec stan prawny tych działek, w sposób odbiegający od ich faktycznego wykorzystania – może co najwyżej być przedmiotem odrębnych postepowań przed sądem powszechnym (w razie sporu pomiędzy sąsiadami), albo wzajemnych, zgodnych ustaleń umownych, aby doprowadzić stan prawny do stanu faktycznego.
W orzecznictwie podkreśla się, że ppostępowanie związane z aktualizacją ewidencji gruntów ma charakter przede wszystkim techniczny. Opiera się ono na analizie dokumentów i czynnościach geodety na gruncie. Nie rozstrzyga się w istocie w jego toku sporów sąsiedzkich (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2009 r., I OSK 316/09). Co więcej w trybie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków nie można dokonywać "przesunięć" właścicielskich pomiędzy poszczególnymi nieruchomościami. W literaturze (por. D. Felcenloben, Rozdział XIX Inne tryby ustalania granic nieruchomości [w:] Granice nieruchomości i sposoby ich ustalania, Warszawa 2013) podkreśla się (powołując w tym zakresie bogate orzecznictwo sadów administracyjnych), że ewidencja gruntów, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też, przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich lub uprawnień do władania nieruchomością.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, organy ewidencyjne wykazały, jakie konkretnie dokumenty i ich analiza stała się podstawą ustalenia przebiegu granic działek, w tym działki drogowej. Fakt, że ogrodzenia działek odbiegały od biegu granic tych działek w dokumentacji geodezyjnej – sam w sobie nie mógł stanowić podstawy do żądania ustalenia granic działek zgodnie z ich faktycznym wykorzystywaniem przez skarżących. Symptomatyczne, że skarżący nie powołali żadnego dokumentu (mapy, operatu technicznego itp.), z którego wynikałoby, że dotychczasowe granice działek przebiegały zgodnie z ich twierdzeniami.
Sąd rozumie, że w efekcie aktualizacji powstały problemy z swobodnym dojazdem do działki skarżących, ale okoliczność ta powinna skłonić skarżących do uregulowania stanu prawnego w drodze porozumienia z sąsiadami lub poprzez postępowanie przed sądem powszechnym.
Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.