Uzasadnienie
W dniu 13 sierpnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej I. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 26 października 2010 r., w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2010 r.
We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z nieletnim synem. Ich miesięczny dochód wynosi 5.033 zł (1.144 funty) i stanowi go zasiłek chorobowy w wysokości 1.144zł (260 f), zasiłek rodzinny w wysokości 352 zł (80 f), zasiłek na dziecko w wysokości 1.777 zł (404 f), zasiłek na dom w wysokości 1.760 zł (400 f).
Według oświadczenia skarżąca nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomości. Mieszka Wielkiej Brytanii, gdzie obecnie mieści się jej centrum życiowe. Aktualnie pozostaje na zwolnieniu lekarskim. Utrzymuje się z zasiłku chorobowego oraz innych świadczeń, które uzyskuje od Państwa.
W piśmie uzupełniającym wniosek skarżąca szczegółowo wyjaśniła jakie są miesięczne koszty utrzymania i jakie są jej źródła miesięcznego dochodu. Ponadto oświadczyła też, że z ojcem dziecka nie utrzymuje żadnych kontaktów. Od momentu rozwodu nie partycypuje on w żadnym stopniu w kosztach utrzymania syna. Tylko przypadek sprawił, że mieszkają oni w tym samym mieście w Anglii. Nadal jednak były mąż nie wykazuje zainteresowania w wychowaniu czy utrzymaniu syna. Z przedstawionego zestawienia miesięcznych wydatków wynika, iż opłata za czynsz wynosi 1.760 zł (400 funtów), za wywóz śmieci i podatek od gruntu 367 zł (83,45 funtów0, za telefon stacjonarny 60 zł (13,40 funtów), za telewizję 54 zł (12,40 zł). Łącznie koszty miesięcznego utrzymania wynoszą 2.644 zł (615 funtów). Oznacza to, że na życie pozostaje jej kwota 2.644 zł. (529 funtów). Skarżąca dodatkowo wyjaśniła, iż spłaca zadłużenie za gaz w wysokości 3.554zł (739,38 funtów), a także opłaca w Polsce polisę na życie syna w wysokości 100 zł miesięcznie oraz spłaca długi u osób prywatnych, których nie jest w stanie udokumentować. Do pisma dołączone zostały kserokopie rachunków za media, czynsz i inne opłacane w Wielkiej Brytanii.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
Analizując przedstawione przez skarżącą zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów sąd uznał, iż poniesienie przez nią kosztów postępowania, które na obecnym jego etapie sprowadzają się do wpisu w wysokości 100 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 24 grudnia 2003 r/ Nr 221, poz. 2193 z póź. zm. - § 2 ust.3 pkt 5 rozporządzenia), nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla skarżącej i jej rodziny. Tym bardziej, iż w przedstawionym zestawieniu wydatków, o którym mowa powyżej znajdują się pozycje, które trudno uznać za wydatki konieczne (telefon, internet, telewizja, nieobligatoryjne ubezpieczenia) mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami z tytułu kosztów sądowych.
Reasumując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników.
W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 257 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).