Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 listopada 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2020 r., [...] odmawiająca przyznania J. W. (dalej: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem B. W., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138§1 pkt 1 w zw. z art. 104§1 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 3 pkt 11 i pkt 21, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: "u.ś.r.") oraz rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466 ze zm., dalej: "rozporządzenie").
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 31 lipca 2020 r. skierowanym do Burmistrza skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wniosek został złożony w związku z opieką nad synem B. W. urodzonym w [...] 1986 r. Do wniosku skarżąca dołączyła orzeczenie z dnia 19 września 2002 r., stwierdzające, że B. W. jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, a niepełnosprawność datuje się od urodzenia. Z treści orzeczenia wynika ponadto, że B. W. wymaga stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji, a także wymaga stałego współudziału opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Do wniosku skarżąca dołączyła zaświadczenie, z którego wynika, że pobiera emeryturę w wysokości 1305,86 zł netto/miesięcznie. Skarżąca oświadczyła ponadto, że samodzielnie sprawuje opiekę nad synem, który choruje od urodzenia, nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie posiada gospodarstwa rolnego powyżej 1 ha, nie jest zarejestrowana w Urzędzie pracy i nie prowadzi działalności gospodarczej. Wskazała, że wnioskuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy kwotą emerytury a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2020 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wskazał, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem B. W., który legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności istniejącym od urodzenia, od 1 sierpnia 1996 roku do chwili obecnej przysługuje skarżącej prawo do emerytury. Organ poinformował skarżącą, że wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje ponieważ ma ustalone prawo do emerytury. Organ wskazał, że jasne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, gdyż ustalenie prawa do emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Pobieranie świadczeń z systemów zabezpieczenia społecznego całkowicie wyklucza możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym a pielęgnacyjnym. Organ podniósł, że norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje w mocy i stanowi przeszkodę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzją z dnia [...] 2020 r., nr [...] Burmistrz odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad synem B. W. W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenie nie przysługuje skarżącej ponieważ skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Ustawodawca nie przewidział możliwości wyboru między świadczeniem emerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym, ewentualnie wyrównania niższego świadczenia. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w oparciu o przepisy obowiązującego prawa. Skoro emerytura jest skarżącej przyznana i wypłacana, skarżąca jest wykluczona z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Powołała wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 1546/19), w świetle którego w ocenie skarżącej posiada prawo do otrzymania różnicy pomiędzy emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym. Skarżąca odwołała się do konstytucyjnej zasady równości, a także art. 2 i 71 ust. 1 Konstytucji.
Decyzją z dnia 30 listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Organ wskazał, że bezspornym w sprawie jest, że B. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, niepełnosprawność istnieje od urodzenia. O świadczenie pielęgnacyjne ubiega się matka, która z powodu opieki nad synem nie podejmuje zatrudnienia. Kolegium wskazało, że w sprawie spornym jest czy osoba posiadająca prawo do emerytury w kwocie niższej niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne.
W ocenie organu II instancji, okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 193 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach u rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, prawo do emerytury można zawiesić składając do odpowiedniego organu rentowego wniosek, wówczas jeżeli decyzją organu rentowego emerytura zostanie zawieszona, możliwe będzie ponowne ubiegnie się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem emerytalnym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć Sąd nie podziela zawartej w niej argumentacji.
Zgodnie z art. 17 u.ś.r.
1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmieci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu do prawa renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (...). Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
W sprawie niespornym było, że skarżąca spełniła pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego- syn skarżącej B. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, niepełnosprawność istnieje od urodzenia, skarżąca opiekuje się synem i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia. Bezspornym również jest, że skarżąca pobiera emeryturę w wysokości niższej niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, które zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. (M. P. z 2020 r., poz. 1830) wynosi w 2021 roku 1971 zł, a w 2020 roku wynosiło 1830 zł.
W związku z powyższym, istotą rozpoznawanej sprawy jest ocena dokonanej przez organy I i II instancji wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r., w świetle której świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
Należy zwrócić uwagę, że stanowisko prezentowane przez skarżąca w toku postępowania, zgodnie z którym osobie, której przysługuje prawo do emerytury należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy wysokością świadczenia emerytalnego, a wynikająca z ustawy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, znajdowało uzasadnienie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in. wyrok z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19).
Orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie podziela jednak przedstawionego wyżej sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalno – rentowego. W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd prawny, który Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela, dostrzegający potrzebę uzupełnienia rezultatów wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej oraz systemowej. Słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.
Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie zatem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających świadczenie przedemerytalne w niższej wysokości, powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.
Podnieść również należy, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. był przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r. uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok TK dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, Dz.U.2019.1257, wszedł w życie z dniem 9 stycznia 2020 r). Wyrok ten wskazał na potrzebę wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych, w tym w szczególności zasady równości.
Co więcej, w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych oraz literaturze zwraca się uwagę, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych (por. np. uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast.).
Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela w szczególności argumentację prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r. (I OSK 254/20) i uznaje ją za własną. Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie bowiem opowiedział się za odstąpieniem od rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, który koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej. Potrzeba takiej wykładni wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie.
Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już znacznie wyższe od najniższej emerytury. Niewątpliwie zatem, intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jako pozbawiającego w świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej). Aktualnie wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 1830 złotych zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 roku.
A zatem realiach niniejszej sprawy przekracza wysokość pobieranej przez skarżącą emerytury. Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym wyroku słusznie zwrócił także uwagę na potrzebę stosowania przez sądy administracyjne prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa przy wykonywaniu funkcji kontroli zgodności z prawem działania organów administracji publicznej. Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.,1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP).
Należy zwrócić uwagę, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. pozbawia świadczenia pielęgnacyjnego osoby, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeżeli równocześnie przysługuje im prawo do któregoś z wymienionych w powołanym przepisie świadczeń. Tymczasem, art. 27 ust. 5 u.ś.r. przyznaje osobom, którym przysługują wymienione w przepisie świadczenia możliwość wyboru jednego ze świadczeń (w tym świadczenia pielęgnacyjnego). Analiza powołanych uregulowań musi budzić wątpliwości z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach.
Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Słusznie zatem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.
Ponadto zwrócić uwagę należy na to, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za przyjęciem wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. umożliwiającym osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. Ustawodawca wyraźnie przewidział taką możliwość w powoływanym już art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. 2021 poz. 291353, dalej u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
Analiza ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, że jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne, uznać należy jednak, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.
Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości.
Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.
W niniejszej sprawie organy i i II instancji zaniechały poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia. Niewątpliwie za taką informację nie sposób uznać zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że przepisy u.e.r.f.u.s. przewidują możliwość zwieszenia prawa do emerytury. Organy nie poinformowały skarżącej o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, nie wezwały jej też do złożenia brakujących dokumentów, co umożliwiłoby wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Skutkowało to przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobligowany do zastosowania przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a z uwzględnieniem wykładni przedstawionej w niniejszym wyroku.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit a p.p.s.a.