Uzasadnienie
Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków – Nowa Huta zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie uchwałę nr V/44/2011 Rady Gminy Igołomii Wawrzeńczyce z 23 lutego 2011 r. w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania w części określonej w § 2 ust. 2 i 4 oraz § 3 pkt 4 oraz § 4 ust. 1 i 5, zarzucając jej istotne naruszenie przepisów prawa, tj.:
1.) art. 7 i 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. Z 2019 r., poz. 506), i przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego poprzez ograniczenie kręgu jednostek pomocy społecznej wchodzących w skład Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego jedynie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Igołomia - Wawrzeńczyce, podczas gdy art. 9a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1390 z późń. zm.) nie wyklucza uczestnictwa w nim jednostek innych niż miejskie lub gminne ośrodki pomocy społecznej;
2.) art. 7 i 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 9a ust. 4 i 15 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie i przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego poprzez przyjęcie w § 2 ust. 2 pkt 7 w zw. z § 2 ust. 4 zaskarżonej uchwały konieczności zawarcia porozumienia z kuratorem sądowym jako warunkującym jego uczestnictwo w Zespole Interdyscyplinarnym do Spraw Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, podczas gdy art. 9a ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie takiego wymogu nie stawia;
3.) art. 7 i 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 9a ust. 15 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie poprzez określenie kadencji członków Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego na 3 lata, podczas gdy art. 9a ust. 15 ww. ustawy nie pozwala na określenie kadencji członków Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego;
4.) art. 7 i 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 9a ust. 15 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie poprzez wprowadzenie w § 3 pkt 4 zaskarżonej uchwały wymogu niekaralności dla członka Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
5.) art. 7 i 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 9a ust. 15 oraz art. 9b ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie poprzez powierzenie w § 4 ust. 5 zaskarżonej uchwały określenia szczegółowego zakresu pracy zespołu, w tym zadania przewodniczącego, zastępcy przewodniczącego i sekretarza zespołu oraz trybu ich odwoływania w regulaminie organizacyjnym opracowanym przez Zespół i zatwierdzonym przez Wójta Gminy Igołomia Wawrzeńczyce, podczas gdy określenie trybu powoływania i odwoływania członków zespołu, jak również szczegółowych warunków funkcjonowania, należy do wyłącznej kompetencji rady gminy, a zakres zadań Zespołu Interdyscyplinarnego i jego członków został określony w art. 9b ust. 2 wskazanej ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.
Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części, w uzasadnieniu przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2018 r. sygn. II SA/Łd 151/18, Wyrok WSA w Gliwicach z 18 września 2019 r. sygn. III SA/G1 544/19, wyrok NSA z 5 stycznia 2010 r. sygn. I OSK 948/09, wyrok WSA w Łodzi z 14 stycznia 2020 r. sygn. II SA/Łd 890/19), w oparciu o które nie da się rozwiązań przyjętych w zaskarżonej uchwale i kwestionowanych przez Prokuratora w skardze pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Igołomnia-Wawrzeńczyce wniosła o oddalenie skargi w całości, informując jednocześnie, że 28 maja 2020 r. Rada Gminy podjęła uchwałę Nr XX/132/2020, w której uwzględniła wszystkie żądania skargi, wprowadzajac stosowne zmiany zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga była zasadna, co przyznawał również Wójt gminy.
Zmiana zaskarżonej uchwały zgodnie ze stanowiskiem Prokuratora nie mogła jednak spowodować oddalenia skargi, jak tego domagał się organ. Stwierdzenie nieważności zaskarzonej uchwały wywołuje bowiem skutek wsteczny (ex tunc) podczas gdy zmiana uchwały wywołuje jedynie skutek od momentu jej podjęcia.
W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2019 r., II OZ 1021/19 i powołane tam orzeczenia) wskazuje się, że uchylenie przez organ uchwały inną, kolejną uchwałą, wywołuje skutek na przyszłość – ex nunc i przerywa działanie skutków prawnych poprzedniej uchwały jedynie od daty wejścia w życie uchwały uchylającej, jednocześnie pozostawiając w mocy skutki powstałe od wejścia starej uchwały do obrotu prawnego, do dnia jej uchylenia. Z kolei stwierdzenie nieważności uchwały lub jej części wywołuje skutki prawne od daty jej podjęcia – ex tunc. Dlatego też w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała wywołała skutki prawne, nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego, w którym sąd administracyjny władny jest wobec aktu prawa miejscowego zastosować wyłącznie sankcję nieważności, co powoduje, że od samego początku uchwalenia akt ten nie był zdolny do wywołania skutku prawnego, a zatem do kształtowania uprawnień czy obowiązków Przedstawione powyżej stanowisko potwierdza również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.
W uchwale z dnia 14 września 1994 r., W 5/94 Trybunał wskazał, że zmiana lub uchylenie uchwały podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji dokonana po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego, nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. Nie zostało bowiem uchylone domniemanie zgodności uchwały z prawem, co do okresu między jej wydaniem a uchyleniem lub zmianą.
Z tych to przyczyn Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczacej §2 ust. 2 i 4; §3 pkt 4 i §4 ust. 1 i 5 uchwały dotyczacej trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego.
Sąd orzekł na podstawie art. 147§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).