Uzasadnienie
W dniu 7 października 2019 r. do Wójta Gminy wpłynął wniosek M. W. o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego działki ewidencyjnej nr [...] z działkami: nr [...] (w punkcie A), nr [...] (w punkcie A), nr [...] na odcinku A-B-C oraz z działką nr [...] na odcinku C-D.
Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. nr [...] Wójt Gminy wszczął na wniosek M. W. postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonej w miejscowości S Gmina K, oznaczonej jako działka ewid. nr [...] obręb S, objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej współwłasność R. D., K. M., K. M., M. M., B. P., F. W. i M. W. z działkami: nr [...], nr [...], nr [...] oraz z działką nr [...].
Decyzją z dnia [...] 2020 r. nr [...] Wójt Gminy umorzył postępowanie wszczęte w dniu 28 października 2019 r. w sprawie rozgraniczenia działki ewid. nr [...] z działkami ewid. nr [...], nr [...], nr [...] (własności Z. D.) oraz nr [...], położonymi w miejscowości S, jako bezprzedmiotowe. Na uzasadnienie decyzji o umorzeniu postępowania podano w szczególności, że M. W. zataiła fakt, iż granica między działkami, o rozgraniczenie których wnioskowała, została już ustalona decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości działki ewid. nr [...] z dz. ewid. [...], które było prowadzone na wniosek Z. D. O decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] organ został poinformowany pismami E. D. i Z. D. z dnia 18 i 20 listopada 2019 r., a w dniu 14 stycznia 2020 r. organ otrzymał na swój wniosek odpis zarządzenia Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny z dnia 12 września 2018 r. sygn. akt [...] i postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 31 lipca 2019 r. sygn. akt [...], z których wynikało, że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości działki ewid. nr [...] z dz. ewid. [...] z dnia [...] 2018 r. nr [...] stała się ostateczna w dniu 28 września 2018 r. i podlega wykonaniu.
W odwołaniu od powyższej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. nr [...] M. W. wniosła o jej uchylenie i nakazanie organowi dalsze prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z jej wnioskiem. Decyzji organu I instancji odwołująca zarzuciła naruszenie:
- – art. 30 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez umorzenie postępowania rozgraniczeniowego ze względu na jego bezprzedmiotowość, w sytuacji gdy wnioskodawcą uprzedniego postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją z dnia [....] 2018 r. nr [...], był Z. D. (a nie odwołująca) i to z uwagi na zaniechanie dokonania przez niego opłaty sądowej od wniosku etap sądowego postępowania rozgraniczeniowego nie odbył się.
- – art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez uznanie, że postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte na wniosek M. W. jest bezprzedmiotowe, podczas gdy wnioskodawcą w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest rozgraniczenie pozostaje wnioskodawca postępowania administracyjnego, a co za tym idzie niedokonanie przez tegoż wnioskodawcę stosownych opłat sądowych zamyka możność podważenia decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym pozostałym uczestnikom. To formalnie rodzi konieczność wystąpienia przez uczestnika z nowym wnioskiem o wszczęcie administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego.
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 7, art. 77 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 276), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. nr [...] i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Kolegium, organ I instancji nie wykazał, że postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia [...] 2019 r. nr [...], mające na celu ustalenie granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...] a działkami ewidencyjnymi nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], stało się bezprzedmiotowe. Organ II instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, że toczyło się już postępowanie rozgraniczeniowe zakończone decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...], orzekającą o zatwierdzeniu ustalonych na podstawie istniejących dokumentów granic nieruchomości położonych w obrębie S Gmina K, oznaczonych jako działka ewidencyjna nr [...] i działka ewidencyjna nr [...], jednak M. W., niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy, zażądała przekazania sprawy sądowi powszechnemu, co nastąpiło w dniu 17 maja 2018 r. Zarządzeniem z dnia 12 września 2018 r. wydanym w sprawie sygn. akt [...] Sąd Rejonowy zarządził zwrot wniosku z powodu nie uiszczenia opłaty przez wezwanego do uiszczenia opłaty wnioskodawcę Z. D. Następnie, postanowieniem z dnia 31 lipca 2019 r. Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny w sprawie sygn. akt [...] w pkt l odrzucił wiosek M. W. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na zarządzenie w przedmiocie zwrotu wniosku, jak również odrzucił zażalenie na zarządzenie z dnia 12 września 2018 r. Zdaniem Kolegium, z powyższych wyjaśnień wynika, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] utraciła moc w związku ze złożonym przez M. W. żądaniem przekazania sprawy rozgraniczenia sądowi powszechnemu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się więc ze stanowiskiem organu I instancji, że na skutek zwrotu wniosku przez sąd powszechny decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] nie utraciła mocy obowiązującej, gdyż takie twierdzenie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa oraz w jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jest przepisem szczególnym. Z regulacji tej wynika, że od decyzji o rozgraniczeniu wydanej przez organ administracji publicznej, na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji. W tym miejscu Kolegium podkreśla, iż z przepisu art. 33 ust. 3 ww. ustawy wynika przede wszystkim, że stronie niezadowolonej z ustalenia przebiegu granic na podstawie decyzji nie przysługuje odwołanie od decyzji do sądu powszechnego, ale prawo żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu.
Skorzystanie z tego żądania powoduje, że sąd powszechny rozpoznaje sprawę rozgraniczenia jako sąd I instancyjny, a nie jako sąd odwoławczy od decyzji. Wobec tego, zdaniem Kolegium, skuteczne wniesienie żądania przekazania sprawy do sądu - na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - powoduje, że wydana przez wójta, burmistrza decyzja o rozgraniczeniu traci swój byt prawny. Kolegium powołało się przy tym na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt III CZP 48/14, która nie pozostawia wątpliwości, iż zgłoszenie żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu przez stronę postępowania powoduje, że decyzja orzekająca o rozgraniczeniu traci moc prawną. Zdaniem Kolegium, stanowisko to znajduje również potwierdzenie w wyrokach sądów wojewódzkich, np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 48/13, w którym stwierdzono, że decyzja o rozgraniczeniu traci moc z chwilą złożenia do organu żądania przekazania sprawy sądowi, a skutku tego nie niweczy późniejszy zwrot wniosku o rozgraniczenie przez sąd z powodu nieopłacenia go przez wnioskodawców, będących przeciwnikami procesowymi strony, która zażądała przekazania sprawy sądowi.
Kolegium podkreśliło, że sprawa o rozgraniczenie, w której po zakończeniu fazy administracyjnej była już otwarta droga sądowa i właściwy do jej rozpoznania stał się sąd powszechny, nie może ponownie wracać do fazy administracyjnej, niezależnie od sposobu jej zakończenia w postępowaniu sądowym; sprawa cywilna prowadzona w postępowaniu sądowym może się zakończyć tylko w ramach tego postępowania. Organ II instancji stwierdził zatem, że z chwilą przekazania sprawy ustalenia przebiegu granic do sądu powszechnego, uprzednio prowadzone rozgraniczeniowe postępowanie administracyjne nie wywołuje skutków prawnych, a decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości traci swą moc i przestaje obowiązywać. Zdaniem Kolegium, brak w obrocie prawnym decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości objętych wnioskiem M. W. (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie) oraz fakt, że nie doszło ostatecznie do zlikwidowania sporu co do przebiegu granic przed sądem powszechnym na skutek zwrotu wniosku powoduje, że otwiera się możliwość wystąpienia ponownie z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości, zgodnie z zasadami określonymi w Prawie geodezyjnym i kartograficznym.
Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] orzekała o zatwierdzeniu ustalonych na podstawie istniejących dokumentów granic nieruchomości położonych w obrębie S Gmina K, oznaczonych jako dz. ew. nr [...] i dz. ew. nr [...]. Natomiast postępowanie wszczęte na wniosek M. W. postanowieniem z dnia [...] 2019 r. miało na celu ustalenie granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działkami ewidencyjnymi nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. W swojej decyzji organ I instancji nie odniósł się jednak do tego, że zakres tych postępowań był różny i z niewiadomych przyczyn uznał, że całe postępowanie jest bezprzedmiotowe.
Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się Z. D. i pismem z dnia 12 maja 2020 r. wniósł od niej sprzeciw, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, gdyż Kolegium wykazało w niej tylko pewien zakres spraw istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy [...], które nie były przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ I instancji. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy pominął wiele aspektów, co spowodowało, że organ ten wydał błędną decyzję, gdyż nie dokonał pełnej i wyczerpującej oceny całego materiału dowodowego związanego ze sprawą administracyjną [...], co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia dokonanego przez SKO. Zdaniem wnoszącego sprzeciw, organ II instancji nie wskazał, że postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] 2019 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
W aktach sprawy administracyjnej [...] brak jest bowiem istotnego dokumentu, jakim jest "Zawiadomienie stron o złożonym wniosku" przez M. W. To sprawia, że pominięty został podstawowy etap sprawy administracyjnej, jakim jest zbadanie zasadności złożonego wniosku. W opinii Z. D., uzupełnienie akt sprawy o wiążący dokument, jakim jest "Zawiadomienie stron" - nie jest możliwe po wydaniu postanowienia. Regulują to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący uważa zatem, że decyzja SKO nie znajduje prawnego uzasadnienia, gdyż utrzymanie w mocy postanowienia Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. w wyniku błędnej decyzji SKO, skutkuje tym, że sprawa administracyjna [...] będzie obarczona błędem prawnym, a wydana w przyszłości ostateczna decyzja administracyjna w tej sprawie - rażącym naruszeniem prawa. W opinii skarżącego, organ odwoławczy nie wykazał, że brak dokumentu, jakim jest "Zawiadomienie", uniemożliwia uchylenie decyzji wójta z dnia [...] 2020 r. Ponadto nie wykazał, że Wójt Gminy nie poinformował o złożonym wniosku wszystkich stron w sprawie - wbrew przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, które taki obowiązek nakładają (art. 61 § 4).
To z kolei narusza prawo strony do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Dopiero bowiem po okresie wyznaczonym w "Zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania" organ wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Wnoszący sprzeciw wskazał, że o wszczęciu rozgraniczenia dowiedział się dopiero z postanowienia Wójta Gminy z dnia [...] 2019 r. i w związku z tym nie mógł skutecznie wykazać bezprzedmiotowości wniosku, na podstawie którego została wszczęta sprawa administracyjna [...]. Z. D. zarzucił również, że SKO nie zwróciło uwagi na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących prawa strony do wypowiedzenia się na temat wyboru geodety. W aktach sprawy administracyjnej [...] brak jest bowiem dokumentów potwierdzających wypełnienie tego obowiązku przez organ prowadzący rozgraniczenie, mimo iż w postanowieniu geodeta został wskazany.
Ponadto skarżący uważa, że zaskarżona decyzja powinna być uchylona z uwagi na bezprzedmiotowość rozgraniczania działki [...] z działką [...], bowiem działka [...] była wydzielona z działki [...], rozgraniczona i ogrodzona trwałym ogrodzeniem na podmurówce w 1997 roku. Operat dotyczący tej sprawy jest w Starostwie Powiatowym. Zatem granice między tymi działkami były już objęte ostatecznym rozstrzygnięciem. Z. D. wskazał też, że wniosek M. W. w zakresie pozostałych działek jest również objęty ostatecznym rozstrzygnięciem, jakim jest postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 6 kwietnia 2016 r. ostatecznie zatwierdzone przez Sąd Okręgowy w dniu 2 listopada 2016 r. Integralną część tego postanowienia stanowi pomiar i szkic sytuacyjny wykonany przez geodetę biegłego sądowego - precyzyjnie wyodrębniający sąsiadujące nieruchomości.
Zatem postanowienie sądowe wraz z integralnym szkicem ustaliło zasięg prawa własności w stosunku do gruntów sąsiadujących. Skarżący nadmienił przy tym, że sądowe ustalenie zasięgu prawa własności zostało dokonane w toku trwającego od 1996 roku administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Zakres postępowań był taki sam jak we wniosku M. W. Ponadto skarżący uważa, że z uwagi na prawotwórczą moc postanowienia sądowego, które jednoznacznie określiło zakres prawa własności, tj. granice między przedmiotowymi działkami, wniosek M. W. powinien być odrzucony jako bezprzedmiotowy, gdyż w chwili obecnej nie ma materialnoprawnych podstaw rozpoznania żądania rozgraniczenia.
Zatem nieważność decyzji nr [...] wypływa z innych przesłanek, a nie z faktu zwrotu wniosku przez Sąd Rejonowy - jak wskazało SKO. Z. D. podniósł także, że sprawa administracyjna nr [...] z wniosku M. W. jest tożsama ze sprawą nr [...] z jego wniosku. Dotyczą one tej samej linii granicznej. Zdaniem skarżącego, wskazanie działki [...] we wniosku M. W. oraz w postanowieniu [...] nie znajduje żadnego uzasadnienia, a jedynie błędnie sugeruje, że zakres postępowań jest inny. Szkic graniczny wykonany w toku rozgraniczenia administracyjnego przez geodetę S. M. oraz ostateczna decyzja administracyjna nr [...] informują o rozgraniczonych punktach: 7734L, 23054L oraz 7481L, które są punktami granicznymi działek: [...], [...], [...], [...] i [...]. Na ten fakt wskazała również M. W. w swoim odwołaniu. Z. D. zwrócił również uwagę na fakt, że M. W. złożyła do Wójta Gminy wniosek o rozgraniczenie, mimo iż wcześniej nie wyczerpała wszystkich przysługujących jej środków odwoławczych w sprawie postanowienia sądowego o zwrocie wniosku na skutek nieopłacenia pozwu dotyczącego rozgraniczenia sądowego związanego ze sprawą administracyjną nr [...], o czym została pouczona w postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia 31 lipca 2019 r.
Pismem z dnia 4 lipca 2020 r. Z. D. wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...], gdyż rozstrzygnięcie to będzie miało bezpośredni i decydujący wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 585/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił zawieszenia postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zauważyć należy, że w sprawie zainicjowanej sprzeciwem istotne znaczenie ma zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.). Zakres ten został określony w art. 64e p.p.s.a., z którego wynika, że rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. A zatem kontrola dokonywana przez sąd nie dotyczy zgodności zaskarżanej decyzji ze wszystkimi przepisami prawa, lecz wyłącznie zgodności z art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wówczas, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z przytoczonego przepisu jasno wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, czy w taki sposób, że wadliwość ta miała istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy", będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, bądź też z przeprowadzeniem go w sposób niezgodny z podstawowymi zasadami tego postępowania, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Zauważyć należy, że brak poprawnie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy, ponieważ w celu naprawienia błędu organu I instancji organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. W świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie, co oznacza, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3311/19, dostępny w Centralnej Bazie orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania, albowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania – postępowanie w niniejszej sprawie nie jest bezprzedmiotowe, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (na co wskazał organ w swej decyzji), ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Sąd zauważa, że umorzenie przez organ I instancji postępowania administracyjnego nastąpiło na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.), zgodnie z którym w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z bezprzedmiotowością postępowania określoną w art. 105 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W kwestii bezprzedmiotowości istotne jest również, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a. przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco.
Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Oznacza to, że postępowanie administracyjne, inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne (por. wyrok SN z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt III SK 20/10, LEX nr 794506, wyrok SN z dnia 9 listopada 1995 r. sygn. akt III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996/11, poz. 150).
Zdaniem Wójta Gminy bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego wynika z faktu, że w dniu [...] 2018 r. organ ten wydał decyzję nr [...], którą zatwierdził ustalone na podstawie istniejących dokumentów granice pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie ewidencyjnym S Gmina K, oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działka ewid. nr [...], będąca własnością Z. D. i działka ewid. nr [...], będąca współwłasnością: R. D., K. M., K. M., M. M., B. P. - udziały po 1/20 części, E. W. - udział w 8/20 części i M. W. - udział w 7/20 części, na odcinkach przylegających do działek ewid. nr [...] i nr [...], oznaczone na szkicu granicznym jako pkt 7734L, 23054L, 7481L - zgodnie z operatem technicznym i protokołem granicznym z dnia 12 października 2017 r. przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Natomiast organ II instancji stanął na stanowisko, że wymieniona wyżej decyzja Wójta Gminy została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek złożenia przez M. W. "wniosku o rozgraniczenie nieruchomości przez sąd powszechny".
Sąd stwierdza, że zaistniały spór w niniejszej sprawie dotyczy skutków żądania przez M. W. (jako stronę niezadowoloną z ustalenia przebiegu granicy) przekazania sądowi powszechnemu sprawy o rozgraniczenie działki ewid. nr [...] z dz. ewid. [...], ustalonej decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...], która to sprawa była prowadzona na wniosek Z. D. Decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] została wydana na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276 z późn. zm.), który to przepis stanowi:
"Art. 33.
- 1. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.
- 2. Wydanie decyzji poprzedza:
- 1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia;
- 2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
- 3. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi."
W niniejszej sprawie niespornym jest to, że z wniosku skarżącego Z. D. była prowadzona sprawa o rozgraniczenie działki ewid. Nr [...] z dz. ewid. [...], która zakończyła się na obligatoryjnym pierwszym etapie postępowania administracyjnego wydaniem decyzji przez Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...].
Niespornym jest także to, że uczestniczka postępowania M. W., będąc niezadowoloną z ustalenia przebiegu granicy decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...], zażądała przekazania sprawy sądowi powszechnemu – zgodnie z przytoczonym wyżej art. 33 ust. 3 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekający w tej sprawie podkreśla, że podziela w pełni stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale 7 sędziów z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt III CZP 48/14 (opubl. LEX nr 1526861), powoływanej w tej sprawie: "W razie przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie nieruchomości wszczętej na wniosek (art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) wnioskodawcą w postępowaniu sądowym pozostaje osoba, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia."
Sama treść – teza - tej uchwały wskazywana jest w postępowaniu administracyjnym, jednakże nie dostrzeżono treści jej uzasadnienia. W uzasadnieniu bowiem Sąd Najwyższy wskazuje, że "żądanie uiszczenia opłaty sądowej po przekazaniu sprawy sądowi z fazy administracyjnej pod rygorem zwrotu wniosku jest wadliwe. Jak wskazano, postępowanie sądowe nie jest prowadzone bezpośrednio na podstawie wniosku o jego wszczęcie, lecz na skutek przekazania sprawy z fazy administracyjnej, zatem jest jej kolejnym etapem. Rygor zwrotu pisma wszczynającego postępowanie nie może być stosowany do postępowań już wszczętych, w których prowadzono czynności rozpoznawcze". Z powyższego wynika, że wnioskodawcą w sprawie przekazanej sądowi powszechnemu w wyniku żądania uczestniczki postepowania administracyjnego M. W. (jako strony niezadowolonej z ustalenia przebiegu granicy) w dalszym ciągu był Z. D., którego sąd powszechny słusznie wezwał o uiszczenie opłaty, jednakże pod nieprawidłowym rygorem, bo pod rygorem zwrotu wniosku zamiast pod rygorem egzekucji.
Ta nieprawidłowość i brak uiszczenia opłaty przez wnioskodawcę (zadowolonego z ustalenia przebiegu granicy, a więc niezainteresowanego postępowaniem sądowym, jako fakultatywnym dalszym etapem postępowania o rozgraniczenie) spowodowały, iż sąd powszechny nieprawidłowo dokonał zwrotu wniosku i tym samym nieprawidłowo prawomocnie zakończono postępowanie sądowe (rozgraniczeniowe). Z tego względu wszelkie rozważania o pozostawaniu w obrocie prawnym decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] lub o utracie jej bytu są niecelowe i nie mogą odnieść żadnych skutków prawnych, albowiem powrót do drugiej fazy poprzedniego postępowania administracyjnego mógłby ewentualnie nastąpić w wyniku zastosowania nadzwyczajnych środków odwoławczych.
Mając powyższe na względzie i wniosek o rozgraniczenie złożony przez M. W. w dniu 7 października 2019 r. Sąd dostrzega możliwość prawidłowego rozwiązania powstałej sytuacji w trybie rozpoznania tego wniosku i przeprowadzenia kompleksowo poniekąd rozgraniczenia nieruchomości – zgodnie z wnioskiem M. W. Nie jest wykluczone, że ustalone w wyniku tego postępowania granice działek okażą się takie same jak ustalone już w poprzednich postępowaniach, o których pisze skarżący, jednakże gdyby taka zbieżność zaistniała, to będzie to miało przede wszystkim wpływ na obciążenie (lub brak obciążenia) stron kosztami rozgraniczenia. Czy istotnie w wyniku poprzednio prowadzonych postępowań rozgraniczeniowych, o których pisze w sprzeciwie skarżący Z. D., ich przedmiot pokrywał się z przedmiotem wniosku M. W., ustali to więc organ I instancji.
Sąd podkreśla, że rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając w zaskarżonej decyzji, iż przedmiot wniosku M. W. o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego działki ewidencyjnej nr [...] z działkami nr [...], nr [...], nr [...] oraz z działką nr [...] nie jest tożsamy z przedmiotem postępowania zakończonego na I etapie postępowania rozgraniczeniowego decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości działki ewid. Nr [...] z dz. ewid. [...]. Sąd zauważa, że wobec zaszłości już wcześniej wskazanej - braku drugiej fazy postępowania rozgraniczeniowego po wydaniu decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] – postępowanie wszczęte na skutek wniosku M. W. może częściowo poniekąd "powtórzyć" już przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe i rozwiązać problemy związane z zaszłymi nieprawidłowościami. Konieczność przeprowadzenia rozgraniczenia wynika w tej sprawie wynika także z faktu, że przebieg granic nieruchomości w dalszym ciągu jest sporny, na co również słusznie wskazał organ II instancji.
W związku z powyższym Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. i uchylił decyzję Wójta Gminy przekazując równocześnie sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Odnośnie zawartych w skardze zarzutów Sąd stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organ I instancji prawidłowo poinformował strony o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego na wniosek M. W. Nie miał natomiast obowiązku informować stron postępowania o złożeniu takiego wniosku przed wszczęciem postępowania. Zajęcie przez strony postępowania stanowiska odnośnie tego wniosku oraz zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenie się co do tego materiału następuje w toku toczącego się postępowania, a nie przed jego wszczęciem. Innymi słowy, organ najpierw wszczyna postępowanie, o czym zawiadamia jego strony, a dopiero potem umożliwia im wypowiedzenie się i zajęcie stanowiska w sprawie. Podnoszona przez skarżącego kwestia bezprzedmiotowości wnioskowanego przez M. W. rozgraniczenia wymienionych przez nią działek nie może być badana przez Sąd w niniejszym postępowaniu, gdyż jego przedmiotem jest jedynie ustalenie istnienia przesłanek do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast konieczność przeprowadzenia rozgraniczenia będzie przedmiotem postępowania przed organem I instancji.
Nie zasługuje również na uwzględnienie argument skarżącego, że przed złożeniem wniosku o rozgraniczenie M. W. nie wyczerpała w toku postępowania sądowego wszystkich przysługujących jej środków odwoławczych. Skorzystanie z możliwości zaskarżenia orzeczenia sądowego do sądu wyższej instancji jest bowiem prawem strony, a nie jej obowiązkiem. Do skutecznego złożenia przez M. W. wniosku o rozgraniczenie z dnia 7 października 2019 r. nie było zatem konieczne skorzystanie przez nią z przysługujących jej środków odwoławczych.
Odnośnie natomiast wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego stwierdzić należy, że nie mógł on zostać uwzględniony. Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W ocenie Sądu, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Jak to już zostało powyżej wskazane przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast wynik postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] nie będzie miał wpływu na rozstrzygnięcie Sądu, tym bardziej, że decyzja ta kończyła tylko I etap postępowania rozgraniczeniowego, na co Sąd wskazał już wyżej.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo, a w związku z tym na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzekł - jak w sentencji.