Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. ([...]), na podstawie art. 74 § 2 oraz art. 219 kpa Starosta Powiatowy odmówił C. F. wydania kopii dokumentów przedstawionych do I rejestracji pojazdu na terytorium RP oraz odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego dane z akt ww. pojazdu.
Organ podał, że w dniu 11 września 2019 r. do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek C. F. o udostępnienie kopii dokumentów przedłożonych do I rejestracji na terenie kraju pojazdu marki [...]. Wnioskodawca nabył pojazd po jego zarejestrowaniu przez poprzedniego właściciela pojazdu. Wnioskodawca domagał się udostępnienia:
- - kopii dowodu własności pojazdu/faktura, rachunek lub umowa sprzedaży z widoczną ceną zakupu i informacjami o stanie technicznym pojazdu w chwili zakupu;
- - kopii zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o opłaceniu podatku VAT lub braku takiego obowiązku, z widoczną wartością pojazdu i informacjami o stanie technicznym,
- - kopii potwierdzenia opłaty akcyzy,
- - kopii zdjęć pojazdu z chwili zakupu.
Wnioskodawca uzasadniał swoje żądanie chęcią sprawdzenia, czy pojazd nie uległ wcześniej wypadkowi przed jego zakupem przez wnioskodawcę.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 20 września 2019 r. poinformowano wnioskodawcę, że z posiadanych dokumentów nie wynika, aby pojazd był uszkodzony bądź powypadkowy.
Pismem z dnia 20 września 2019 r. C. F. ponowił swoje żądanie udostępnienia kopii ww. dokumentów.
W piśmie z dnia 11 października 2019 r. organ wyjaśnił, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2019.1429), za wyjątkiem dokumentu potwierdzającego opłatę akcyzy, które zostało przesłane wnioskodawcy, zatem skoro wnioskodawca nie był stroną postępowania w zakresie I rejestracji pojazdu, to nie ma podstaw do udostępnienia pozostałych żądanych dokumentów.
W piśmie z dnia 25 października 2019 r. C. F. wskazał, że jego zdaniem żądane dokumenty nie są informacją publiczną, lecz skoro dotyczą jego aktualnego pojazdu, to ma prawo je otrzymać, bowiem ma w tym interes prawny jako strona postępowania. Zatem wniósł o udostępnienie kopii dokumentu zakupu pojazdu przez pierwszego właściciela w Polsce, w którym są widoczne informacje o cenie zakupu - albo udostępnienie samej informacji o cenie zakupu tego pojazdu.
W związku z powyższym organ wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 1 i 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz.U.2019.2130) dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednie kserokopie dokumentów organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane dalej "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Akta pojazdu przechowuje się przez okres 10 lat od dnia wyrejestrowania pojazdu lub zmiany właściwości miejscowej organu rejestrującego.
Z kolei w myśl przepisu art. 80a, 80b i 80c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2018.1990) utworzono Centralną Ewidencję Pojazdów, w której gromadzony jest szereg danych o pojeździe, a również o właścicielach pojazdu. Dane gromadzone w ewidencji mogą zostać udostępnione na wniosek wielu wymienionych w tym przepisie podmiotów, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań. Dane zgromadzone w ewidencji udostępnia się także na wniosek właściciela pojazdu, posiadacza pojazdu wymienionego w art. 73 ust. 5 oraz użytkownika pojazdu użytkowanego na podstawie umowy leasingu, o rejestrację którego wnioskował leasingodawca /właściciel pojazdu/, których one dotyczą. Stąd też właściciel pojazdu może skorzystać z tej możliwości i zwrócić się z wnioskiem o udostępnienie z ewidencji interesujących go danych (art. 80 cc ww. ustawy). Informacja o cenie zakupu pojazdu nie mieści się jednak w katalogu danych gromadzonych w ewidencji zgodnie z art. art. 80b ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Wyjaśniono, ze w niniejszej sprawie wnioskowane dokumenty, za wyjątkiem dokumentu potwierdzającego opłatę akcyzy, który został przekazany wnioskodawcy, nie stanowią informacji publicznej w świetle ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w szczególności nie są dokumentami urzędowymi, w tym aktami administracyjnymi o czym poinformowano wnioskodawcę; z uwagi na tę okoliczność nie mogą mu zostać udostępnione. Wnioskodawca jednak domagał się udostepnienia tych dokumentów, nie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale jako strona postępowania.
Organ podał, że zgodnie z art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Jednak w niniejszej sprawie wnioskodawca nie mógł być stroną postępowania rejestracyjnego pojazdu marki [...] w zakresie jego I rejestracji na terytorium RP, gdyż wniosek o jego rejestrację złożył poprzedni właściciel pojazdu.
Jeśli chodzi o żądanie, zawarte w piśmie z dnia 25 października 2019 r. o udostępnienia wnioskodawcy ceny zakupu, zdaniem organu można je potraktować jako wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego dane z akt pojazdu. W świetle bowiem art. 217 § 1 i 2 organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się jeżeli:
- 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,
- 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Należy podkreślić, że powołanie się na interes prawny wymaga wskazania przez stronę normy prawa materialnego, przyznającej jej określone prawo podmiotowe, którego ochrony się domaga. Interes prawny powinien być też realny i aktualny, tzn. winien ściśle wiązać się z aktualnymi prawami bądź obowiązkami strony, związanymi z przedmiotem postępowania lub czynności organu, a nie z jej zamiarami na przyszłość.
W ocenie organu w niniejszej sprawie wnioskodawca ma jedynie interes faktyczny, a nie prawny, w urzędowym potwierdzeniu informacji o szczegółach transakcji sprzedaży pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela. Wnioskodawca chce bowiem na tej podstawie dokonywać ustaleń, czy zakupiony przez niego samochód był rzeczywiście bezwypadkowy.
Na powyższe postanowienie zażalenie w ustawowym terminie wniósł C. F. Żalący wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji oraz ponownie wniósł o wydanie kopii dokumentów przedłożonych do I rejestracji w kraju przedmiotowego pojazdu, w szczególności kopii "dokumentów zakupowych pojazdu", w których dostępne są informacje o cenie zakupu pojazdu oraz informacje o stanie technicznym tego pojazdu z chwili zakupu za granicą. Żalący podał, iż ma uzasadnione podejrzenie, że został oszukany w kwestii bezwypadkowości przedmiotowego pojazdu.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2020 r. ([...]) na podstawie art. 217, art. 74, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ podał, że postępowanie w sprawach zaświadczeń stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym, obowiązującego organy administracyjne przy podejmowaniu czynności materialno-technicznych polegających na urzędowym potwierdzeniu stanu faktycznego lub prawnego. Nie jest ono postępowaniem administracyjnym, jakiego dotyczy art. 1 pkt 1 kpa, a jedynie ma charakter administracyjny z uwagi na organy je stosujące i na jedną z prawnych form działania administracji, do których się ono odnosi.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego dane z akt w/w pojazdu, z uwagi na fakt, iż Strona nie wykazała interesu prawnego w powyższym przedmiocie. Interes prawny należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99) - co nie znajduje potwierdzenia w niniejszej sprawie.
Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 73§1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie natomiast z art. 73 § 1a kpa czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Z kolei zgodnie z § 2 cyt. przepisu, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
Z powyższego wynika, że w ramach zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu organ administracji zobowiązany jest umożliwić przeglądanie akt sprawy i sporządzanie przez Stronę notatek kopii lub odpisów. Strona uprawniona jest do notowania jakie dokumenty zostały przez organ administracji zgromadzone oraz może sporządzać kopie i odpisy poszczególnych dokumentów. W ramach sporządzania odpisów jako dopuszczalne ocenić należy również wykonywanie przez stronę fotokopii poszczególnych dokumentów, z zastrzeżeniem art. 74 §1 kpa. Korzystanie z opisanych uprawnień nie zostało przez ustawodawcę uzależnione od wykazywania się jakimikolwiek potrzebami strony, poza stwierdzeniem przez organ administracji, iż osoba zamierzająca skorzystać z tych uprawnień kwalifikuje się jako strona prowadzonego postępowania administracyjnego.
Na powyższe postanowienie C. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- - art. 217 § 2 pkt 2 kpa w zw. z art 218 § 1 kpa, poprzez niewłaściwe uznanie i przyjęcie, że jako osoba nie będąca stroną postępowania w zakresie l rejestracji ww. pojazdu, nie wykazałem interesu prawnego w przedmiocie uzyskania potwierdzenia faktu, polegającego na wskazaniu za jaką kwotę pojazd został kupiony przez pierwszego nabywcę w Polsce;
- - art. 7 kpa, art. 7a § 1 kpa i art. 8 § 1 kpa poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a mianowicie sporządzenia z akt l rejestracji pojazdu informacji dotyczącej ceny zakupionego pojazdu i przesiania takiej informacji skarżącemu;
- - art. 77 § 1 kpa poprzez nierozważenie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności pominięcie treści petitum wniosku skarżącego i oparcie postanowienia na uznaniu, że skarżący nie ma interesu faktycznego w uzyskaniu wnioskowanego zaświadczenia;
- - art. 80 kpa poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że skarżący nie miał interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia lub informacji dotyczącej rzeczonego pojazdu, podczas gdy w jego ocenie interes taki miał, ponieważ chciał mieć pewność czy nabył pojazd bezwypadkowy.
Skarżący podniósł, że w zakresie interesu prawnego i faktycznego wiedza dotycząca stanu technicznego pojazdu, czy też jego ceny pierwotnego nabycia ma dla skarżącego zasadnicze znaczenie. Skarżący nabył pojazd i powziął pewne wątpliwości, czy nie był to pojazd uszkodzony, następnie odkupiony przez polskiego obywatela, wyremontowany i sprzedany skarżącemu jako bezwypadkowy. Skarżący znalazł do tego potwierdzenie dla swoich wątpliwości w raporcie z portalu CarQ, którego kopię skarżący dostarczył organowi wydającemu postanowienie o odmowie. Znaczenie pierwszorzędne dla skarżącego ma bezpieczeństwo jego rodziny i jego samego, a wiedza o ewentualnym uszkodzeniu pozwoliłaby skarżącemu na podjęcie drobiazgowych (kosztownych) czynności technicznych, mających na celu zweryfikowanie czy pojazd jest bezpieczny. Nadto, skarżący zapewne po kilku latach będzie sprzedawał tenże pojazd i chciałby z czystym sumieniem móc zadeklarować prawdę, tzn. czy pojazd był uszkodzony czy też nieuszkodzony.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: ppsa) zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 ppsa, Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa jeżeli zachodzą przyczyny określone w kpa lub innych przepisach.
Kontrola zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, dokonana według powołanego wyżej kryterium, doprowadziła Sąd do wniosku, że skarga winna zostać oddalona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem przepisów prawa materialnego jak i procesowego w takim zakresie, aby miało to wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 marca 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty z dnia [...] 2019 r., którym odmówiono C. F. wydania kopii dokumentów przedstawionych do I rejestracji pojazdu na terytorium RP oraz odmówiono wydania zaświadczenia potwierdzającego dane z akt tego pojazdu.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że sprawa udostępnienia akt postępowania - w tym znajdujących się w nich poszczególnych dokumentów - nie jest samodzielną sprawą administracyjną w znaczeniu jakie temu pojęciu nadaje art. 1 kpa. Tym samym kwestia wystąpienia przeszkody podmiotowej w załatwieniu wniosku nie może zostać oceniona w oparciu o zasady rozpoznania wniosku wszczynającego postępowanie wynikające z art. 61a § 1 kpa. Postanowienie odmawiające udostępnienia akt jest czynnością orzeczniczą, niemniej polega na rozstrzygnięciu przez organ prowadzący postępowanie jedynie kwestii wpadkowej, która dotyczy toku postępowania głównego, tj. oceny dopuszczalności pozbawienia strony żądającej dostępu do akt jednego z przysługujących jej uprawnień procesowych (por. II OSK 2679/11).
W niniejszej sprawie C. F. pismem z dnia11 września 2019 r. wystąpił do Starosty o udostępnienie kopii dokumentów przedłożonych do I rejestracji pojazdu na terenie RP, wskazując, że nabył pojazd po jego zarejestrowaniu przez poprzedniego właściciela. W szczególności domagał się udostepnienia kopii dowodu własności pojazdu (faktura/rachunek lub umowa sprzedaży z widoczna ceną zakupu i informacjami o stanie technicznym pojazdu w chwili zakupu); kopii zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o opłaceniu podatku VAT lub braku takiego obowiązku z widoczną wartością pojazdu i informacjami o stanie technicznym; kopii potwierdzenia opłaty akcyzy; kopii zdjęć pojazdu z chwili zakupu.
Wnioskodawca uzasadniał swoje żądanie chęcią sprawdzenia, czy pojazd nie uległ wcześniej wypadkowi.
W kolejnym piśmie z dnia 25 października 2019 r. C. F. podał, że jako aktualny właściciel pojazdu ma prawo do wszelkich informacji mających związek z bieżącym bezpieczeństwem jego użytkowania. Wskazał, że jest stroną postępowania w tym konkretnym postępowaniu oraz, że ma interes prawny, aby pozyskać wnioskowane informacje. W związku z powyższym wniósł ponownie o udostępnienie kopii dokumentu zakupu pojazdu przez pierwszego właściciela w Polsce (umowa kupna, faktura lub rachunek) w którym są zawarte informacje o cenie zakupu bez udostępniania danych osobowych stron.
Wnioskodawca domagał się więc udostępnienia dokumentów z postępowania administracyjnego w przedmiocie rejestracji pojazdu (dokonywanej przez poprzedniego właściciela pojazdu). Wskazać wobec tego należy, że rejestracja pojazdu następuje w formie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od których prawo o ruchu drogowym i przepisy wykonawcze uzależniają dokonanie rejestracji pojazdu. Postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, poprzedzającej czynność materialno-techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic. Rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dokumentów wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
W postępowaniu administracyjnym w sprawie pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu C. F. nie był i nie mógł być jego stroną. Tymczasem zgodnie z art. 73 kpa to strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 kpa).
Pojęcie strony użyte w art. 73 kpa nie wskazuje na inną stronę niż strona w postępowaniu głównym, czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma bowiem charakter postępowania incydentalnego i zależnego od owego postępowania głównego. To w postępowaniu głównym organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania głównego, to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania głównego. Ani przepis art. 73 i art. 74 kpa, ani jakikolwiek inny przepis, nie kreuje interesu prawnego w sposób odrębny i niezależny od interesu prawnego statuującego strony w postępowaniu głównym.
Tym samym, skoro w toku postępowania dotyczącego rejestracji określono krąg stron, to taki krąg i tylko takie strony mogą skorzystać z odrębnego (incydentalnego i wpadkowego) postępowania jakim jest postępowanie regulowane art. 73 i art. 74 kpa.
Skoro więc skarżący nie posiada statusu strony postępowania w sprawie I rejestracji pojazdu nie mógł skutecznie domagać się udostępnienia kopii dokumentów z akt administracyjnych w zakresie określonym w przepisie art. 73 § 1 kpa.
Co się zaś tyczy odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego dane z akt w/w pojazdu, z uwagi na fakt, że strona nie wykazała interesu prawnego zgodzić się należy ze stanowiskiem reprezentowanym przez organy administracji w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 217 kpa zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Interes prawny należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaś zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99) - co nie znajduje potwierdzenia w niniejszej sprawie.
Sąd miał także na uwadze, że organ odwoławczy uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie o "odmowie" udostępnienia kopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej i "odmówił wydania zaświadczenia". Tymczasem art. 126 kpa zawiera odesłanie m. in. do art. 105 kpa. Oznacza to, że w przypadkach bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu wskazanego przepisu, organ jest zobowiązany do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu postępowania dotyczącego danej kwestii procesowej. Nie może ulegać wątpliwości, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z faktu, że zostało ono uruchomione z inicjatywy podmiotu nieuprawnionego.
W konsekwencji należałoby przyjąć, że w sytuacji odmówienia, wnioskującemu o wydanie kopii akt, przymiotu strony postępowania administracyjnego, prawidłowe jest umorzenie postępowania w przedmiocie wglądu/udostępnienia kopii z akt sprawy, nie zaś odmowa udostępnienia kopii z akt sprawy. Jednakże, w ocenie Sądu, tego rodzaju naruszenie przepisów prawa nie mogłoby w żadnym razie skutkować uchyleniem takiego postanowienia, gdyż nie miałoby ono istotnego wpływu na wynik sprawy. Niezależnie bowiem od tego czy organ odmawia wglądu do akt, czy też umarza postępowanie, skutek dla wnioskodawcy jest zawsze taki sam – nie uzyskuje dostępu do akt postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na. oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.