Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, niżej wymienionymi decyzjami z dnia 16 kwietnia 2018 r.:
- 1. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r., znak: [...] orzekającą o przyznaniu A. N. – dalej "skarżąca" - świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie, w kwocie 190 zł na miesiąc styczeń 2018 r;
- 2. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r., znak: [...] orzekającą o przyznaniu skarżącej - świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie, w kwocie 300 zł na miesiąc luty 2018 r;
- 3. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r., znak: [...] orzekającą o przyznaniu skarżącej - świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie, w kwocie 300 zł na miesiąc marzec 2018 r.
Biorcami ww. świadczeń byli skarżąca i jej syn.
Podstawę prawną powyższych decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 4, art. 7, art. 8, art. 39 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2017.1769) oraz § 7 Uchwały [...] Rady Miasta z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy pomocy w zakresie dożywiania.
Zaskarżone decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organy:
Na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej Prezydent Miasta ustalił, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem; znajduje się w trudnej sytuacji bytowej oraz dochodowej i nie jest w stanie samodzielnie zapewnić żywości na przygotowanie jednego posiłku dziennie. Organ ustalił, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej nie przekracza kwoty 150% kryterium dochodowego.
Wobec tego, że skarżąca spełniła przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanej pomocy, przyznał tę pomoc w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie dla dwóch osób tj. dla skarżącej i jej syna na miesiąc styczeń, luty i marzec 2018r.
W uzasadnieniach decyzji organ poinformował skarżącą, że dalsza pomoc na kolejne miesiące będzie uzależniona od współpracy skarżącej z organem pomocy społecznej, w szczególności od wywiązania się skarżącej z zobowiązania złożenia dokumentacji medycznej w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności oraz podjęcia zatrudnienia.
W odwołaniu od powyższych decyzji skarżąca podniosła, że niezrozumiały jest dla niej fakt, iż za miesiąc styczeń przyznano jej świadczenie w wysokości 190 zł, podczas gdy w następnych miesiącach, tj. w lutym i marcu przyznano świadczenie w wysokości 300 zł.
Odnośnie współpracy z organem pomocy społecznej skarżąca stwierdziła, że nie prawdą jest, aby odmówiła zawarcia kontraktu socjalnego lub podjęcia zatrudnienia. Skarżąca podniosła, że jest osobą niezdolną do pracy, co potwierdzają zaświadczenie lekarskie i w związku z tym została wyrejestrowana z urzędu pracy. Odnosząc się do kwestii zgromadzenia dokumentacji medycznej w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżąca wyjaśniła, że w dalszym ciągu czeka na zaplanowane badania celem ich przedłożenia komisji ds. orzekania o niepełnosprawności. Skarżąca wielokrotnie informowała organ, że jest w stałym leczeniu i diagnostyce, jednakże z uwagi na odległe terminy do lekarzy specjalistów, nie jest w stanie niezwłocznie dostarczyć niezbędnej dokumentacji medycznej do komisji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżone decyzje podzieliło stanowisko organu I instancji zarówno w zakresie ustaleń faktycznych, jak i co do stanu prawnego, znajdującego zastosowanie w sprawie.
Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza brzmienie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Uznanie nie pozwala na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje spełnienia każdego żądania. Zaskarżone decyzje oparte na powołanych w decyzji przepisach prawa oraz ustaleniach stanu faktycznego są prawidłowe, gdyż zostały wydane w ramach uznania administracyjnego, nie naruszając jednocześnie granic tego uznania.
Skarżąca spełnia kryterium dochodowe, od którego uzależniona jest pomoc społeczna w zakresie dożywiania i pomoc taką uzyskała.
Organ odwoławczy powtórzył za organem pierwszej instancji, że udzielenie pomocy na dalsze miesiące jest uzależnione od współpracy skarżącej z organem administracyjnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.
Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Zaskarżonym decyzjom skarżąca zarzuciła naruszenie:
- - art. 11 ust. 2 ww. ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że skarżąca nie współpracuje z pracownikami socjalnymi, co miałby się przejawiać niedostarczeniem dokumentacji medycznej w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia niepełnosprawności w sytuacji, gdy nieprzedłożenie wskazanych dokumentów związane jest z oczekiwaniem na termin badań w placówkach medycznych oraz nie podjęcie przez skarżącą zatrudnienia (w sytuacji, gdy jest ona niezdolna do pracy - co wynika z jej zaświadczeń lekarskich),
- - art. 7 k.p.a., tj. zasady prawy obiektywnej i praworządności poprzez niedokładne i niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i pominięcie przy tym słusznego interesu obywatela,
- - art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej
- - art. 30, 31, 32, 40 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonych.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji i wniosło o ich oddalenie.
W uzupełnieniu skarg pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 6 września 2018r. zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie art.39 w związku z art.11 ust.2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie współpracuje z organem pomocy społecznej.
Ponadto pełnomocnik skarżącej zarzucił decyzjom odwoławczym naruszenie art.107 § 1 w związku z art.77 § 1 i 4 K.p.a poprzez przyjęcie, że po stronie skarżącej jest brak woli współpracy w celu poprawienia jej sytuacji bytowej podczas, gdy skarżąca niezwłocznie przedkłada wszystkie niezbędne dokumenty i aktywnie uczestniczy w kontaktach z pracownikami socjalnymi.
Wskazując na powyższe okoliczności pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji oraz o przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Na rozprawie w dniu 20 września 2018r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że przedmiotem skarg są uzasadnienia zaskarżonych decyzji w zakresie ograniczenia na przyszłość przyznania skarżącej pomocy społecznej. I tak organ przyznał skarżącej zasiłek celowy od miesiąca kwietnia 2018r. na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie wyłącznie dla syna skarżącej. Decyzja organu odwoławczego w tej sprawie została zaskarżona do tut. Sądu.
Pełnomocnik oświadczył, że oczekiwaniem skarżącej jest uchylenie zaskarżonych decyzji w zakresie uzasadnienia i " wytyczne, iż brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie współpracuje z organem pomocy społecznej".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd dokonuje kontroli zaskarżonych decyzji w zakresie rozstrzygnięć organów pomocy społecznej, a zatem w zakresie przyznania zasiłków celowych na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dla skarżącej i jej syna na miesiąc styczeń, luty i marzec 2018r.
Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że skarżąca spełniała kryterium dochodowe, od którego uzależniona jest pomoc społeczna w zakresie dożywiania i zasiłki celowe na zakup żywności zostały skarżącej przyznane.
Na etapie postępowania odwoławczego skarżąca podniosła zarzut, że w decyzji dotyczącej miesiąca stycznia 2018r. organ przyznał jej zasiłek celowy w wysokości 190 zł podczas, gdy na miesiąc luty i marzec zasiłek ten został przyznany w kwocie po 300 zł. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zasiłek celowy w miesiącu styczniu 2018r. został przyznany na 19 dni, a organ odwoławczy w swej decyzji wyjaśnił podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia. tj. wskazał art.106 ust.3 ustawy o pomocy społecznej dotyczący uprawnienia do świadczenia nie obejmującego pełnego miesiąca.
Co do pozostałych miesięcy tj. lutego i marca 2018r. skarżąca nie kwestionowała zasadności przyznanych zasiłków celowych, ani ich wysokości.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje w zakresie faktu przyznania zasiłków celowych, jak i ich wysokości są zgodne z prawem i z tego powodu skargi zostały oddalone.
Istota skarg w rozpatrywanych sprawach dotyczy "zapowiedzi" organu pomocy społecznej o ograniczeniu tej pomocy na dalsze okresy z powodu braku współpracy skarżącej z pracownikami pomocy społecznej w zakresie rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej. Brak tej współpracy organy upatrują w niewywiązaniu się skarżącej z obowiązku dostarczenia stosownej dokumentacji medycznej w sprawie dotyczącej ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącej oraz w braku podjęcia przez nią pracy.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów skarg dotyczących nie tego, że zasiłki celowe zostały przyznane i w zasadnie nie ich wysokości, ale dotyczących uzasadnień w zakresie zapowiedzi ograniczenia przyznawanej pomocy społecznej na kolejne miesiące należy stwierdzić, że argumentacja skarg w tym zakresie nie mogła odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia uzasadnień w tej części. "Zapowiedź", czy " uprzedzenie" o tym, jakie decyzje organ podejmie w przyszłości nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięć Sądu. "Zapowiedź", czy " uprzedzenie" muszą przybrać formę władczego rozstrzygnięcia organu i tylko taka forma działania organu może być przedmiotem skutecznej kontroli Sądu.
Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącej, organy pomocy społecznej zrealizowały swoją " zapowiedź" i wydały decyzję przyznającą skarżącej na miesiąc kwiecień 2018r. zasiłek celowy na zakup żywności, ale tylko dla syna. Ta decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego i to jest właściwa droga do kwestionowania działań organu.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018.1302.), orzekł jak w sentencji.
O wynagrodzeniu wyznaczonego dla skarżącej adwokata orzeczono na podstawie art.250 tej ustawy w związku z art.29 ust.1 ustawy z dnia z 26 maja 1982r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U.2015.615), określając ich wysokości na podstawie § 19 pkt.1 i § 21 ust.1 pkt.1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714).