Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 lutego 2012 r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołania B. O., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia [...] 2011 r. znak [...], którą odmówiono wprowadzenia w ramach aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków miasta K obręb [...] zmiany powierzchni ogólnej działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] – 0,4974 ha ujawnionej w operacie ewidencji gruntów i budynków jednostka rejestrowa [...], ma powierzchnię 0,5551 ha ujawnioną w księdze wieczystej [...], która prowadzona jest przez Sąd Rejonowy dla w/w działek. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego wskazano przepisy art. 7 b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zw. dalej kpa.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.
Wnioskiem złożonym Staroście z dnia 3 listopada 2011 r. B. O., (dalej skarżąca), domagała się dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla nieruchomości składającej się z działek ewidencyjnych nr. [...], [...], [...], [...], [...], [...] jednostka rejestrowa [...], K - Miasto, obręb nr [...]. Zmiana ta miała polegać na zaktualizowaniu powierzchni wyżej wymienionej nieruchomości na powierzchnię wynoszącą 0,5551 ha, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] oraz "innymi dokumentami". W rejestrze gruntów, jak podała, uwidoczniona została powierzchnia 0,4974 ha. Do wniosku skarżąca załączyła kopię odpisu z w/w księgi wieczystej, w której łączny obszar nieruchomości obejmującej w/w działki określony jest na 0,5551 ha.
Starosta Wadowicki poczynił ustalenia co do przyczyn zaistnienia rozbieżności między powierzchnią działek ewidencyjnych wskazaną w jednostce rejestrowej [...] a treścią działu I księgi wieczystej nr [...]. Ustalił, że w chwili założenia operatu ewidencji gruntów i budynków dla miasta K w 1983 r. jednostka ta obejmowała działki nr [...], nr [...] i nr [...] o ogólnej powierzchni 2,3264 ha stanowiące przedmiot własności B. O. Taki też stan został ujawniony w księdze wieczystej nr. [...] (obecne oznaczenie: [...]), co wynika z aktu notarialnego nr Rep. A [...].
W związku z realizacją uchwał Rady Narodowej Miasta i Gminy K w przedmiocie ustalenia terenów pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, przeprowadzono postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące m. in. działek [...],[...], [...] skarżącej z sąsiednimi działkami, zakończone decyzją Urzędu Miasta i Gminy w W z dnia [...] 1987 r. znak [...]. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych zawartych w operacie pomiarowym rozgraniczenia wchodzącym w dokumentację oznaczoną nr. [...], działka skarżącej [...] o dotychczasowej powierzchni ewidencyjnej 1.9587 ha, uzyskała powierzchnię 1.910 ha (t.j. o 0,0517 ha,mniejszą) i oznaczenie jako działka [...]. Natomiast powierzchnia pozostałych działek nie uległa zmianom.
Następnie decyzją z dnia [...] 1988 r. Znak [...] Urzędu Miasta i Gminy w W zatwierdzono podział przewidzianych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne szeregu działek, a w tym działek skarżącej [...], [...] i [...]. Decyzją tą działka [...] o powierzchni 1.910 ha została podzielona na 26 działek o numerach [...] do [...] o powierzchniach opisanych tą decyzją.
Działka skarżącej [...] o pow.0.3344 ha podzielona została na dwanaście działek o nr [...] do [...], a działka [...] o pow. 0.0333 ha, na działki [...] i [...].
Ustalił dalej organ I instancji, że w operacie ewidencji gruntów dla jednostki rejestrowej [...] na podstawie dokumentów wyżej wymienionych, zmianą dokonaną za nr. wykazu dowodów zmian [...] ujawniono podział powyższych działek.
W dniu 1 lipca 1988 r. za Nr. Rep.A [...] sporządzony został akt notarialny sprzedaży przez skarżącą B. O., niektórych działek powstałych z podziału działek [...], [...], [...], na rzecz Skarbu Państwa. Łączna powierzchnia sprzedanych działek wynosiła 1 ha 17 a i 13 m² (1.7713 ha).
Akt notarialny zawierał stwierdzenie, że działka [...] zmieniła oznaczenie na działkę [...] i ta ostatnia decyzją uległa podziałowi na działki będące m. In. przedmiotem sprzedaży, ale przy jego sporządzeniu nie uwzględniono, że zmiana oznaczenia działki związana była ze zmianą jej powierzchni na 1.9010 ha (z 1.9587 ha).
Ustalono dalej, że Państwowe Biuro Notarialne zawiadomiło organy ewidencyjne zawiadomieniem z dnia 31.07,1988 r., na podstawie umowy sprzedaży z 1.07.1988 r., że działka [...] otrzymała oznaczenie na [...] (bez ujawnienia zmiany jej powierzchni), oraz, że powstałe z jej podziału, oraz podziału działek [...] i [...], działki objęte umową sprzedaży o łącznej powierzchni 1.7713 ha zostały odłączone z KW [...] i przeniesione do KW [...] prowadzonej dla Skarbu Państwa. W związku z tym zawiadomieniem w jednostce rejestrowej [...] prowadzonej dla skarżącej zmianą [...] wykreślono działki objęte umową sprzedaży i zmieniono powierzchnię ogólną działek objętych tą jednostką na 0.4974 ha. Ta powierzchnia odpowiada powierzchni działek nie objętych sprzedażą, a powstałych z podziału działek [...], [...] i [...], które stanowią objęte wnioskiem działki [...], [...], [...] oraz powstałe z późniejszego podziału działki [...] obecne działki [...], [...] i [...].
Zdaniem organu, w dziale I-0 księgi wieczystej [...] zmieniono ogólną powierzchnię nieruchomości, składającej się z powyższych działek przez odjęcie z ogólnej powierzchni 2.3264 ha (nie uwzględniającej wynikającej z rozgraniczenia zmiany powierzchni działki [...] przed jej podziałem o 0.0577 km) powierzchni 1.7713 ha sprzedanych gruntów, a pozostawiono jako powierzchnię nieruchomości różnicą, która wynosi 0.5551 ha. Natomiast ujawniona w operacie ewidencji powierzchnia łączna tych samych działek, uwzględnia zmiany powierzchni działki [...] przed jej podziałem i wynosi 0.4974 ha (0.4974 ha plus 0.0577 ha = 0.5551 ha).
Starosta W w następstwie dokonanych ustaleń wydał w dniu [...] 2011 r. decyzją znak [...] na podstawie art. 7 d pkt 1, art. 20, 21 i 22 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz na podstawie § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (DZ.U. Nr 38, poz. 454), którą odmówił wprowadzenia w ramach aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków miasta K obręb [...] zmiany powierzchni ogólnej działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] – 0,4974 ha ujawnionej w operacie ewidencji gruntów i budynków jednostka rejestrowa [...], na powierzchnię 0,5551 ha ujawnioną w księdze wieczystej [...], która prowadzona jest przez Sąd Rejonowy dla w/w działek.
Organ wyjaśnił, ze dane zawarte w ewidencji gruntów podlegają aktualizacji poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków w § 60 ust. 1 pkt 3 stanowi, że danymi dotyczącymi działki ewidencyjnej jest m.in. jej pole powierzchni, które zgodnie z § 61 i 62 w/w rozporządzenia oblicza się na podstawie współrzędnych, punktów określających przebieg jej granic. Dalej organ wskazał, że zmiana powierzchni może nastąpić na podstawie opracowania geodezyjno – kartograficznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierającego wykaz zmian gruntowych (§ 45, 46, w/w rozporządzenia). Wskazał, że powierzchnia ogólna jednostki rejestrowej [...] K 0,4974 ha to suma powierzchni poszczególnych działek, wyjaśniając, że zmiana powierzchni jednego ze składników, czyli powierzchni konkretnej działki może stanowić podstawę do zmiany powierzchni ogólnej.
Jednak organ nie znalazł żadnego błędu wynikłego z wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów i budynków, który spowodowałby, iż powierzchnia w niej ujawniona wymagałaby sprostowania. Wskazał też, że skarżąca nie przedłożyła żadnej dokumentacji geodezyjno – kartograficznej, która zgodnie z w/w rozporządzeniem może stanowić podstawę do aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie powierzchni w nim ujawnionej. Organ wyjaśnił również, że oznaczenie nieruchomości, w tym jej powierzchnia nie jest objęta domniemaniem prawdziwości ani też nie jest chroniona rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Odwołując się od w. w decyzji B. O. podniosła, że żądanie wprowadzenia zmiany danych ewidencyjnych znajduje swoją podstawę prawną między innymi w § 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wyżej wymieniony przepis stanowi bowiem, że prawa osób i jednostek organizacyjnych podlegające wykazywaniu w operacie ewidencyjnym ujawnia się między innymi na podstawie danych z treści księgi wieczystej. Zwróciła również uwagę na treść wypisu z rejestru gruntów z 28 czerwca 1988 r., z którego wynika, że powierzchnia działki ewidencyjnej nr [...] wynosiła 1,9587 ha a nie jak w chwili obecnej - 1,9010 ha. Skarżąca podniosła konieczność przywrócenia wyżej wymienionego wpisu, utrzymując przy tym, że jej wniosek z 3 listopada 2011 r. dotyczył żądania sprostowania błędnych danych w ewidencji gruntów i budynków i jako taki znajduje on wystarczającą podstawę w przepisach obowiązującego prawa.
Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podjął opisaną na wstępie decyzję, z dnia 29 lutego 2012 r. podzielając ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji. Odnosząc się do relacji systemu ksiąg wieczystych, do ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy wskazał, że układ ten charakteryzuje się obustronnym oddziaływaniem, które polega na tym, że system ksiąg wieczystych stanowi podstawę dla ustalenia stanu prawnego gruntu, natomiast ewidencja gruntów i budynków jest rejestrem technicznym, który w pierwszej kolejności jest prowadzony na potrzeby dokonywania ustaleń o charakterze faktycznym (przez, które należy rozumieć ustalenia dotyczące granic, powierzchni działek ewidencyjnych, znajdującego się na nich użytku gruntowego itd.). Jakkolwiek zarówno w księgach wieczystych (dział I) ujawnia się informacje o charakterze faktycznym (przedmiotowym), jak i w operacie ewidencji gruntów i budynków dane dotyczące stanu prawnego gruntu (podmiotowe), tym niemniej informacja stąd wynikająca ma w obu przypadkach znaczenie jedynie wtórne.
Jeśli zatem między treścią księgi wieczystej, a treścią operatu ewidencyjnego zachodzi określona rozbieżność należy zawsze mieć na uwadze, który z rejestrów jest właściwy dla ustalenia danych będących przedmiotem zaistniałej niezgodności. Odnosząc się ściśle do sprawy – organ uznał, że skarżąca nie może w charakterze uzasadnienia dla żądanej przez siebie zmiany przywoływać treści wpisu z działu I księgi wieczystej nr [...]. Wniosek taki można wyprowadzić z postanowień art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, z których wynika według organu, że to właśnie dane z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych. Organ zaznaczył, że dokonanie zmiany powierzchni działek należących do B. O. może odbyć się wyłącznie w trybie aktualizacji danych ewidencyjnych, co z kolei wymaga przedłożenia opracowania geodezyjnego zawierającego odpowiedni wykaz zmian.
Organ odwoławczy uznał, że skarżąca w sposób niewłaściwy interpretuje § 12 ust.1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Uwadze uchodzi bowiem fakt, iż wyżej wymieniony przepis wyraźnie ogranicza swoje zastosowanie do przypadków wymienionych w § 10 ust 1 pkt 2 oraz § 11 ust. 1 pkt 1-2 rozporządzenia, tj. przypadków w których dochodzi do ujawnienia w rejestrze gruntów określonego prawa podmiotowego. Chodzi zatem o sytuacje, jak określił organ, w których podstawę do wprowadzenia danych ewidencyjnych stanowi wpis zamieszczony w dziale II księgi wieczystej (na przykład: ujawnienie nowego właściciela działki ewidencyjnej). Jedynie w tych przypadkach zmiana w operacie ewidencyjnym może być dokonana w oparciu o dokumentację wskazaną w § 12 rozporządzenia między innymi w oparciu o przedłożony odpis księgi wieczystej. System ksiąg wieczystych służy w pierwszej kolejności ustaleniu stanu prawnego gruntu, nie mniej w rozpatrywanej sprawie chodzi o zmianę wielkości powierzchni, tj. o ustalenie okoliczności o charakterze faktycznym, wskazanej w dziale I księgi na podstawie danych z operatu ewidencyjnego.
W odniesieniu do tego rodzaju zmian danych ewidencyjnych § 12 rozporządzenia nie znajduje zastosowania, stosuje się natomiast art. 22 ust. 3 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którym na żądanie starosty osoby (...) zgłaszający zmiany są obowiązani dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oraz § 46 ust. 2 rozporządzenia, na podstawie którego z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazu zmian danych ewidencyjnych.
Organ odniósł się następnie do stanowiska skarżącej jakoby wnioskowana przez nią zmiana powierzchni w operacie ewidencyjnym mogła nastąpić w trybie sprostowania. Organ zauważył, że przez sprostowanie należy rozumieć usunięcie błędu lub pomyłki o charakterze niemerytorycznym. Nie jest natomiast sprostowaniem dokonanie zmiany powierzchni działki ewidencyjnej. Oceny tej nie zmienia fakt, iż skarżąca podnosi konieczność przywrócenia wykazywanej powierzchni jednej z działek (dawna działka ewidencyjna [...]). Także i w tym ostatnim przypadku dochodziłoby do zmiany treści dotychczasowego wpisu o charakterze merytorycznym, która dla swojej skuteczności wymaga uzasadnienia wynikającego ze sporządzonego opracowania geodezyjnego. Podniesiono, że wnioskowana przez B. O. aktualizacja wykazu powierzchni w jednostce rejestrowej [...] będzie możliwa dopiero po przedłożeniu opracowania pomiarowego sporządzonego przez jednostkę wykonawstwa geodezyjnego z którego wynikać będzie zasadność wprowadzenia żądanej zmiany.
B. O. zaskarżyła w całości w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego to jest przepisu art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z § 12 i 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez przyjęcie, że nie ma możliwości ujawnienia zmiany powierzchni ogólnej działek [...], [...], [...], [...], [...] i [...] - 0,4974 ha ujawnionej w operacie ewidencji gruntów i budynków jednostka rejestrowa [...]. oparciu o wypis z działu I księgi wieczystej, oraz że taka zmiana nie może nastąpić w trybie sprostowania.
Mając na względzie zarzuty wniosła o "uchylenie lub zmianę" zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z [...] 2011 r. Uzasadniając zarzuty skargi raz jeszcze zaznaczyła, że przedstawiła odpowiednie dokumenty do ujawnienia zmiany powierzchni w ewidencji, w tym aktualne wypisy z ksiąg wieczystych oraz wypisy z rejestru gruntów, w tym wypis z rejestru gruntów według stanu na dzień 28.06. 1988 r. Podtrzymała stanowisko, że żądana przez nią zmiana winna być dokonana w trybie przepisu art. 22 ust. 3 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne a także w trybie określonym w § 45 t.j. aktualizacji poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Powołując się na orzecznictwo sądowe uznała, że w trybie aktualizacji można prostować błędne dane w ewidencji gruntów i budynków na podstawie danych zawartych w rejestrze ksiąg wieczystych oraz wcześniejszych zapisów w rejestrze (przykładowo wskazała orzeczenie NSA z 30.09.2011 r., I OSK 1628/10 i wyrok NSA z 26.11.2010 r. I OSK 157/10).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U z 2012 r. poz.270 – dalej ustawa P.p.s.a) w związku z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U.Nr.153, poz.1269 z póź. zm.) przedmiot kontroli działalności administracji publicznej wywołanej skargą stanowi zgodność z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej.
Sprawując tę kontrolę, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.
Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż jest ona zgodna z prawem, co skutkuje oddaleniem skargi.
Zaskarżona decyzja podjęta została na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. DZ.U z 2010 r. Nr 193, poz.1287 z póz zm.) oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.Nr.38, poz.454). – dalej Rozporządzenie.
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne – zw. dalej ustawa – powierzając przepisem art. 22 ust. 1 staroście prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz gleboznawczej klasyfikacji gruntów i budynków zarazem przepisem. art. 2 pkt 8 definiuje ewidencję gruntów /kataster nieruchomości) jako jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach i ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych i prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Podstawową zasadą ewidencji gruntów jest zatem zasada aktualności danych objętych ewidencją gruntów. Z tych przyczyn przepisy ustawy nakładają na osoby, o których mowa w art. 20 ust 2 pkt 1 obowiązek zgłaszania właściwemu staroście wszelkiej zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni od dnia powstania zmian (art. 22 ust. 2 zd. I) Obowiązek ten nie dotyczy zgłaszania zmian wynikających z decyzji właściwych organów. Również z mocy art. 23 ustawy, właściwe organy, sądy, kancelarie notarialne obowiązane są przesłać staroście odpisy sporządzonych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktu notarialnego.
Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji jakie są przedmiotem ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt. 1 w odniesieniu do gruntów ewidencja obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.
Powyższe informacje mają tzw. charakter przedmiotowy, a jedną z ich rodzaju są dane dotyczące granic i powierzchni gruntów.
Ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne nie definiuje pojęcia nieruchomości w rozumieniu przepisów tej ustawy, a w szczególności rozdziału 4-tego dotyczącego ewidencji gruntów i budynków. Pojęcie nieruchomości należy zatem definiować przepisem art. 46 kodeksu cywilnego jako część powierzchni ziemskiej stanowiącą odrębny przedmiot własności jak również trwale z gruntem związane budynki lub ich części, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.
Wydane na podstawie tej ustawy Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów wyżej powołane, definiuje w § 9 ust. 1 działkę ewidencyjną – najmniejszą powierzchniową jednostkę podziału kraju dla celów ewidencji (§ 5) – jako ciągły obszar gruntu położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Równocześnie przepisy tego rozporządzenia (§ 9 ust. 2), określają sytuacje, w których w ewidencji jako odrębne wykazuje się sąsiadujące działki ewidencyjne mimo, iż są przedmiotem tych samych praw i władania.
Pojęcie działki ewidencyjnej ma zatem podstawowe znaczenie dla opisu gruntu, który jest przedmiotem ewidencji gruntów.
Z powyższych regulacji wynika, że nieruchomość w rozumieniu przepisów ustawy art. 21 ust.1 pkt. 1 Prawo geodezyjne i kartograficzne, jak i w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego musi stanowić co najmniej jedna działka ewidencyjna.
W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego zostało wypracowane powszechnie akceptowane stanowisko, że istotą ewidencji gruntów jest odzwierciedlenie informacji wynikających ze stanu prawnego, a nie jego tworzenie (pow. np. wyrok NSA z 1998.01.21 IIISA 725/97, LEX 41837/.
Zarazem zgodnie z powołanym przepisem art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków m.in. stanowią podstawę do oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych.
Przepis powyższy powtarza regulację zawartą w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), zgodnie z którą podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z katastru nieruchomości, a zatem właśnie dane z ewidencji gruntów (art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). W myśl przepisu art. 25 § 1 pkt 1 powołanej ustawy o księgach wieczystych i hipotece, oznaczenie nieruchomości zawarte jest w dziale I-0 księgi wieczystej. Stosownie do przepisu § 28 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U.Nr 102, poz. 1122 z późn.zm), dane dotyczące nieruchomości gruntowych i budynkowych wpisuje się w księdze wieczystej na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.
Zgodnie natomiast z § 31 ust.
1. pkt 6 wpisany w łam 6 działu I-0 księgi wieczystej "obszar" nieruchomości gruntowej stanowi sumę pól powierzchni działek ewidencyjnych. Identyczną regulację zawierają § 15 i § 16 oraz § 22 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz.u.Nr 162, poz. 1575).
Powszechnie jest zarazem przyjęte w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyrok SN z 24.11.1997 r., II CKU 110/97 Prok. I Pr. 1998/28, Lex Nr 32492) jak i piśmiennictwie (por. ST. Rudnicki, komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, Wyd. III 2000 r., str. 36 wraz z powołanym orzecznictwem), że elementy oznaczenia nieruchomości zawarte w dziale I-0 księgi wieczystej, a w tym jej powierzchnia nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa (art. 3)ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5). Przepis art. 27 tej ustawy przewiduje tryb postępowania sądu wieczystoksięgowego w przedmiocie sprostowania oznaczania nieruchomości zawartego w dziale I-0 księgi wieczystej.
Podkreśla się też, że granica jako element oznaczenia nieruchomości nie tworzy samodzielnie stanu prawnego, lecz jedynie określa jego zasięg (Por. Dariusz Felcenloben – Kataster nieruchomości rejestrem publicznym, Wyd. Gall, 2009 r, str.351).
W świetle powyższych regulacji oczywiście zgodne z prawem jest stanowisko organów administracji geodezyjnej, że wypis z działu I – 0 księgi wiecznej nie może stanowić podstawy do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów, co do powierzchni działek wchodzących w skład nieruchomości objętej tą księgą.
Żądanie "dopasowania" w ewidencji gruntów powierzchni działek do powierzchni nieruchomości wpisanej w dziale I – 0 księgi wieczystej, na podstawie wypisu z działu I – 0 KW, godzi w przyjętą w art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 26 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasadę, że to dane z ewidencji gruntów w tym dane co do powierzchni działek ewidencyjnych wchodzących w obszar danej nieruchomości, stanowią element opisu tej nieruchomości, jako dane o charakterze faktycznym.
Z tych powodów zarzut skargi, oparty na mylnym przekonaniu, że wypis z działu I –0 księgi wieczystej jest urzędowym potwierdzeniem "prawa do obszaru" działek stanowiących nieruchomość i może stanowić samoistną podstawę do wprowadzenia w ewidencji gruntów zmiany co do obszaru tych działek przez przydanie im jako powierzchni "obszaru nieruchomości" wpisanego w księdze wieczystej, pozostaje w sprzeczności z obowiązującym stanem prawnym, w myśl którego to dane z ewidencji gruntów stanowią podstawę opisu nieruchomości, a w tym jej obszaru.
Nie jest uzasadniony także zarzut naruszenia przepisów art. 22 ust 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 12 rozporządzenia. Organy prawidłowo odczytały treść § 12 ust 1 w z w. z § 10 ust 1 pkt. 2 i 11 ust 1 pkt. 1 i 2 rozporządzenia, który określa jakie akty opisane w § 12 ust. 1 pkt. 1 – 6 stanowią podstawę do ujawnienia w ewidencji gruntów, budynków i lokali podmiotów, którym służy prawo do gruntów, budynków i lokali. Potwierdza to zresztą brzmienie § 12 ust.
2. Przepis ten z wyżej wskazanych względów nie może stanowić podstawy do ujawnienia na podstawie wypisu z księgi wieczystej, prawa skarżącej do określonego "obszaru" jej nieruchomości, gdyż jak wyżej wskazano powierzchnia nieruchomości nie jest objęta domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa (art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece)
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne, ani obecnie obowiązujące Rozporządzenie z 29 marca 2001 r. nie zna instytucji "sprostowania" operatu ewidencji gruntów i budynków. Zarzut skargi, iż narusza prawo stanowisko organów, że powierzchnia działek ewidencyjnych nieruchomości skarżącej, przyjęta w ewidencji. gruntów "nie podlega "sprostowaniu", także nie jest uzasadniony. Powołany na jego poparcie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dn. 30.09.2011 I OSK 1628/10 i Lex nr.964987), w istocie przeczy właśnie stanowisku skarżącej. W myśl tezy tego wyroku "w pojęciu aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych". Już teza wyroku wskazuje, że nawet błędne wpisy, mogą być zmienione ("sprostowane") ale w trybie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Ze stwierdzeniem tym należy się zgodzić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie już w wyrokach np. z dnia 13.10.2010 III SA/Kr 277/09 (Lex 756924) czy z dnia 27.10.2010 III SA/Kr 203/09 (Lex 756906) zajął stanowisko, że w świetle § 45 ust. 1 Rozporządzenia, aktualizacja następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W ramach tak rozumianej aktualizacji usuwanie błędów czy pomyłek, nie jest wyłączone pod warunkiem, że uzasadnienia to aktualny stan prawny, który ma ewidencją odzwierciedlać a nie tworzyć.
Niezależnie zatem od tego, że "obszar nieruchomości" nie jest stanem prawnym, lecz stanowi element faktycznego jej opisu w trybie aktualizacji ewidencji możliwe jest wprowadzenie zmiany danych ewidencyjnych, co do obszaru działek ale "udokumentowanej" a wiec zmiany opartej na dokumencie aktualnym i mającym moc dowodową. Wyjaśnione już zostało, iż nie jest takim dokumentem co do "obszaru nieruchomości" wypis z działu I-0 księgi wieczystej.
Skarżąca powołuje się na to, że przy wniosku (prócz odpisu z księgi wieczystej) przedłożyła szereg dokumentów potwierdzających, że powierzchnia przedmiotowych działek wynosi 0.5551 ha, czyli tyle ile wpisano w księdze wieczystej w łamie "obszar nieruchomości". W szczególności powołuje się na wypis z rejestru gruntów z dnia 28.06.1988 r., według którego na ten dzień powierzchnia działki [...] wynosiła 1.9587 ha, a nie jak przyjęto w zaskarżonej decyzji 1.9010 ha.
Wyjaśnione już zostało w orzecznictwie sądowo administracyjnym (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2007.04.10, sygn. IV SA/Wa 1811/06 Lex nr 337767, czy wyrok WSA w Krakowie z 2008.04.16 sygn. III SA/Kr 119/08 Lex nr 510289), że wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów może nastąpić w dwojakim trybie: albo w trybie czynności materialno-technicznej w postaci wprowadzenia do bazy danych zmian na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany, o którym organ tylko powiadamia (§ 48, § 49) albo w drodze decyzji. Tę drugą formę rozstrzygnięcia, zgodnie z przepisem § 47 ust. 3 stosuje organ wtedy, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji, które kończy się decyzją wprowadzenia zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany, względnie umorzeniem postępowania wszczętego z urzędu, gdy po jego przeprowadzeniu stwierdzono brak podstaw do wprowadzenia zmiany.
Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne na żądanie starosty osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 i art. 51 zgłaszające zmiany są obowiązane dołączyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Z akt postępowania wynika, że dnia 3 listopada 2011 r. skarżąca na formularzu zgłosiła staroście Powiatowemu w W zmianę ewidencji gruntów (co do powierzchni gruntów) w jednostce rejestrowej [...] z 0.4974 ha na 0.5551 ha "zgodnie z księgą wieczystą [...] i innymi dokumentami", które dołączono do zgłoszenia zmiany. Zgłoszenie zmiany nastąpiło po uprzedniej korespondencji z Burmistrzem Miasta K i Starostą Powiatowym.
Wśród przedstawionych przy zgłoszeniu zmiany dokumentów znajdują się m.in.
- - operat pomiarowy rozgraniczenia nieruchomości objętych planem zagospodarowania przestrzennego decyzją nr [...] z 15.12.1987 r. przyjęty do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego dnia 9.12.1987 za nr [...], wraz z wykazem zmian dotyczącym m.in. działki [...] z jednostki rejestrowej [...] o powierzchni 1.9587 ha, z którego wynika, że w następstwie rozgraniczenia działka uzyskała nowe oznaczenie [...] i powierzchnię 1.9010 ha.
- - odpis decyzji Urzędu Miasta i Gminy w W z 15.12.1987 [...] orzekającej o zatwierdzeniu ustalonych w rozgraniczeniu granic m.in. między działką [...] skarżącej, a sąsiednimi działkami [...] i [...] innych właścicieli wraz z dowodem jej doręczenia skarżącej 31.12.87 r., a także dotyczącej rozgraniczenia m.in. działek [...], [...] i [...].
- - pismo Starostwa Powiatowego z 29.07.2011 do Sądu Rejonowego o zwrot operatu pomiarowego rozgraniczenia wraz z aktami rozgraniczenia, przekazanymi przy piśmie z 15.04.1988 r. w związku z postępowaniem sądowym w przedmiocie rozgraniczenia działek [...], [...] i [...].
- - decyzja z dnia [...] 1988 Urzędu Miasta i Gminy W nr [...] zatwierdzającą podział geodezyjny nieruchomości w K i w tym działki [...] własność skarżącej na działki [...] do [...] (każda z tych działek ma podaną powierzchnię w tym działki [...] i [...] oraz działek [...] i [...],
- - odpis aktu notarialnego P.B.N. w W z 1.07.1988 Nr Rep. [...] z którego wynika, że przedmiotem sprzedaży były działki gruntowe powstałe z podziału działki [...].
W świetle powyższych dokumentów uzasadnione jest stanowisko organów, że nie mógł stanowić podstawy udokumentowania, w rozumieniu § 45 ust. 1 Rozporządzenia, żądanej zmiany w 2011 roku, przedstawiony przez skarżącą przy odwołaniu od decyzji organu I instancji dokument w postaci kserokopii "wypisu z rejestru gruntów" datowany na dzień 28 czerwca 1988 r.. Dokument ten został opatrzony podpisem Kierownika Pracowni Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego, zawiera adnotację, że sporządzono go według stanu z roku 1988 i wykazuje działki [...], [...] i [...] wraz z ich powierzchniami i pozycją łączną 2.2362 ha jako objęte jednostką rejestrową [...].
W dacie sporządzenia tego dokumentu wszystkie te działki były już podzielone, decyzją z dnia [...]1988 r. ostateczną od 29.02.1988 (k. 35 akt) a w sporządzonym kilka dni później akcie notarialnym operowano też numeracją wynikającą z decyzji o podziale.
Nie może więc budzić wątpliwości, że już w dacie jego wystawienia dokument nie uwzględniał stanu prawnego wynikającego z decyzji rozgraniczeniowej i decyzji o podziale działek.
Nadto dokument ten pochodził od tzw. jednostki wykonawstwa geodezyjnego, a nie od organu prowadzącego ewidencję gruntów. Zgodnie z obowiązującym jeszcze wówczas dekretem z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 9, poz. 32 ze zm.) ewidencję gruntów i budynków, z uwzględnieniem zmian wynikających z ustawy z 18.05.1975 r. o dwustopniowym administracyjnym podziale państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. Nr 19, poz. 91 z poźn. zm.) a także z ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 41, poz. 185 ze zm.), prowadziły tzw. terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 125).
Decyzja z dnia [...] 1988 r. zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości identyfikuje dokument geodezyjny zawierający podlegający zatwierdzeniu projekt podziału poszczególnych działek, a suma powierzchni działek powstałych z podziału działki [...], odpowiada powierzchni 1.9010 ha, a więc tej jaką odzwierciedlał przyjęty do zasobu wykaz zmian gruntowych z 1987 r. wykonany po rozgraniczeniu m.in. działki [...] i nadaniu jej nowego oznaczenia [...].
Ze sporządzonego po zawarciu umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 1.07.1988 r. zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego z dnia 31.07.1988 r. wynika, że dokonano go na podstawie umowy sprzedaży oraz na podstawie operatu pomiarowego projektu podziału – złożonych w aktach księgi wieczystej.
Z kolei suma powierzchni ewidencyjnej działek [...], [...] wywodzących się z działki [...], działki [...] powstałej z podziału działki [...], a także działek [...], [...] i [...] powstałych z działki [...], które nie były przedmiotem umowy sprzedaży z 1 lipca 1988 i które nadal objęte są księgą wieczystą założoną dla nieruchomości skarżącej, wynosi 0.4974 ha.
W świetle powyższego nie narusza zasad oceny zabranego materiału dowodowego stanowisko organów administracji geodezyjnej, że objęta ewidencją powierzchnia działek należących do skarżącej i wykazanych w jednostce rejestrowej [...] znajduje oparcie w dokumentach stanowiących podstawę do jej przyjęcia oraz, że różnica pomiędzy sumą powierzchni ewidencyjnej działek skarżącej, a obszarem nieruchomości składającej się z tych działek przyjętym w księdze wieczystej wynosi 0.0577 ha, czyli dokładnie odpowiada różnicy powierzchni o jaką zmniejszyła się działka [...], po jej rozgraniczeniu decyzją z 1987 r., kiedy to otrzymała nowe oznaczenie [...].
Nie narusza zatem zasad oceny zebranego materiału dowodowego wynikający z tych ustaleń dalszy wniosek organów, że dokonując zmian w opisie nieruchomości, o których b. PBN zawiadomiło pismem z 31 lipca 1988 r. a w szczególności, co do zmiany oznaczenia działki [...] na działkę [...], następnie podzielonej, nie uwzględniono zmiany powierzchni dzielonej działki [...].
Z tych względów prawidłowe jest stanowisko zaskarżonej decyzji, że podstawę ewentualnego wprowadzenia w ewidencji gruntów zmiany co do powierzchni ewidencyjnej działek należących do skarżącej, może stanowić, stosownie do przepisu § 46 ust. 2 pkt. 2 opracowanie geodezyjno-kartograficzne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zwierające wymagany ust. 3 wykaz zmian gruntowych, z którego wynikać będzie, że rzeczywiste pole powierzchni tych działek ewidencyjnych jest większe niż przyjęte w obowiązującej ewidencji gruntów.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r. poz. 270) skargę oddalono.