Uzasadnienie
Decyzją z 30 listopada 2021 r. Wójt Gminy J. umorzył wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości O. stanowiącej własność Gminy J. na odcinku granicy z działką nr ewidencyjną [...], położoną w miejscowości O., stanowiącą własność skarżących.
Organ wyjaśnił, że 6 sierpnia 2021 r. w trakcie ustalania przebiegu granic na gruncie, geodeta przedstawił stronom dowody i argumenty za proponowanym przebiegiem granicy. Skarżący nie wyrazili zgody na tak okazaną granicę i nie przystąpili do ugody. Geodeta wykonał tymczasowe utrwalenie i pomiar granic oraz sporządził protokół graniczny z powyższych czynności, a następnie przekazał organowi dokumentację rozgraniczeniową celem wydania decyzji o umorzeniu postępowania i przekazania sprawy z urzędu do sądu rejonowego. Organ wskazał, że w związku z powyższym na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz.1990) – dalej "u.p.g.k.", umorzył postępowanie administracyjne.
Skarżący wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucili organowi I instancji naruszenie: art. 24 § 1 pkt 1 i art. 25 k.p.a. przez ich niezastosowanie oraz art. 34 ust. 2 u.p.g.k. przez brak w sentencji decyzji wyrzeczenia o przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi.
Decyzją z 22 lutego 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia opisanych w decyzji nieruchomości oraz przekazało sprawę rozgraniczenia tych nieruchomości do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy [...], Wydział I Cywilny w K. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Kolegium, skarżący zarzucili błędne określenie sądu powszechnego do przekazania sprawy o rozgraniczenie, a tym samym naruszenie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o właściwości wyłącznej.
Skarżący podnieśli, że obie, podlegające rozgraniczeniu nieruchomości położne są w miejscowości O., na terenie Gminy J. Podnieśli, że w przypadku rozgraniczenia właściwy jest ten sądem rejonowy, w którego rejonie leży sporna nieruchomość, co wynika z art. 38 w zw. z art. 13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego i jest to właściwość wyłączna. Tym samym sprawa o rozgraniczenie spornych nieruchomości winna być przekazana do Sądu Rejonowego w S. Ponadto skarżący podali, że nie mogą prowadzić sprawy w Sądzie Rejonowym [...] z uwagi na ich sytuację finansową, życiową i zdrowotną. Wskazali, że schorowanymi emerytami. Pokonanie takiej odległości wiążę się dla nich z koniecznością wynajęcia samochodu, ewentualnie taksówki. Tak odległe wyjazdy nie służą nadto ich zdrowiu.
W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga w całości była zasadna, przy czym sąd administracyjny nie miał kompetencji, aby uchylając decyzję w zaskarżonej części, orzec merytorycznie tj. wskazać jako właściwy w sprawie Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny.
Skarżący nie kwestionowali prawidłowości umorzenia administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie bowiem z art. 34 ust. 1 u.p.g.k. jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Następnie zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.
Stan faktyczny nie budził wątpliwości – organ wobec niezawarcia ugody przed geodetą powinien był umorzyć postępowanie administracyjne i przekazać sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Sąd powszechny w wydziałach cywilnych rozpoznaje sprawy o rozgraniczenie nieruchomości w trybie postępowania nieprocesowego (art. 34 ust. 3 u.p.g.k.). Oznacza to, że do rozpoznania sprawy o rozgraniczenie właściwy rzeczowo będzie sąd rejonowy (art. 507 k.p.c.), miejscowo zaś – sąd położenia nieruchomości (art. 606 k.p.c.).
Rozgraniczane nieruchomości znajdowały się na terenie objętym właściwością Sądu Rejonowego w S., który został ustanowiony jako właściwy w sprawie dla miast J. i S. oraz gmin: B., B.1, J., M., S., Z. i Z.1 oraz do rozpoznawania spraw z zakresu prawa: cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, karnego, a także do prowadzenia ksiąg wieczystych na podstawie § 3 pkt 15 lit. j rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz zakresu rozpoznawanych przez nie spraw (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1269 z późn. zm.). Wieś O. położona jest w gminie J., a więc sądem rejonowym właściwym w sprawie jest wskazywany przez skarżących – Sąd Rejonowy w S. Sąd nie mógł jednak zmienić decyzji w tym zakresie zgodnie z żądaniem skarżących ponieważ zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.
Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a." - Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W ponownym postępowaniu dotyczącym wskazania właściwego sądu rejonowego do rozpoznania sprawy o rozgraniczenie w trybie art. 34 ust. 3 u.p.g.k. organ będzie związany stanowiskiem Sądu tj. wskaże jako właściwy w sprawie Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny na zasadzie art. 153 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając solidarnie na rzecz skarżących od organu 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.