Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 31 stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2013 r., nr [...], cofającą w całości zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008 r., nr [...] na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych w 50 punktach zlokalizowanych na terenie województwa [...], wydane na rzecz skarżącej "A" Sp. z o.o. w W. Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy:
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] 2008 r. nr [...] udzielił skarżącej zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 50 punktach zlokalizowanych na terenie województwa [...].
W wyniku kontroli funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego punktu objętego ww. zezwoleniem zlokalizowanego w Kawiarni, A. C. w N., przeprowadzonej w dniu 04 stycznia 2010 r. stwierdzono, iż wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze prowadzonej na skontrolowanych automatach była wyższa niż 0,50 zł, a wartość jednorazowej wygranej była wyższa niż równowartość 60 zł, a więc kwoty te były wyższe niż wynika z art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U.2012.749). Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli nr [...].
W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia ww. zezwolenia.
W toku postępowania do akt sprawy włączono m.in. protokół kontroli [...], protokół kontroli nr [...] oraz opinie biegłego sądowego, zawierające ekspertyzy zajętych automatów.
Do materiału dowodowego organ celny postanowieniem z dnia [...] 2013r. włączył uwierzytelnioną kserokopię sprawozdania z badania automatu do gier o niskich wygranych, wydanego przez jednostkę badająca - Izbę Celną – Wydział Laboratorium Celne – nr [...] oraz uwierzytelnioną kserokopie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2013r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] 2013r. cofając skarżącej w całości zezwolenie z dnia [...] 2008r. nr [...] wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych w 50 punktach zlokalizowanych na terenie województwa [...] podniósł m.in., że skarżącej cofnięto rejestrację automatu do gier o niskich wygranych HOT SPOT, nr fabryczny [...]. Z opinii jednostki badającej, stanowiącej podstawowy dowód w sprawie cofnięcia rejestracji ww. automatu wynika, że program do gier tego urządzenia umożliwia rozgrywanie gier za stawkę przewyższającą wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze, która została określona w art.129 ust.3 ww. ustawy o grach hazardowych, a także, że nałożona na obudowie płyty logicznej plomba jednostki badającej nie zabezpiecza przed możliwością dokonania zmian w oprogramowaniu w zakresie ustawienia maksymalnej stawki za grę.
Automaty poddane kontroli przeprowadzonych w 2010r. i zatrzymane przez organ zostały poddane ekspertyzie wykonanej przez biegłego sądowego R. R., który w wydanych opiniach potwierdził, że nie spełniają one wymogów technicznych dla automatów o niskich wygranych. Wynik przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych eksperymentu na tych urządzeniach również potwierdził powyższe ustalenia.
W ocenie organu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka naruszenia określona w art.129 ust.3 ww. ustawy, której konsekwencją jest cofnięcie skarżącej zezwolenia naurządzanie gier na automatach o niskich wygranych w trybie art.138 ust.3 tej ustawy.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła oparcie rozstrzygnięcia na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacyjnej i która nie może być stosowana wobec osób fizycznych i prawnych.
Ponadto, zdaniem skarżącej, naruszono przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Okoliczność, że skarżącej cofnięto rejestrację automatu nr [...] nie powinna być uwzględniona w niniejszym postepowaniu w sytuacji, gdy skarżąca zaskarżyła decyzje o cofnięciu rejestracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W takim przypadku organ winien zawiesić postepowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych do czasu zakończenia postępowania sądowego w przedmiocie cofnięcia rejestracji ww. automatu.
Zawieszenie postepowania w niniejszej sprawie było również uzasadnione – zdaniem skarżącej – oczekiwaniem na prawomocne zakończenie prowadzonych postępowań karno-skarbowych wobec skarżącej, w ramach których sąd karny ustalał, czy w lokalach wskazanych w zaskarżonej decyzji skarżąca urządzała gry na automatach wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych.
W toku prowadzonego postepowania organ nie uwzględnił wniosków dowodowych, które w ocenie skarżącej, miały istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności dowodu z przesłuchania biegłych upoważnionej jednostki badającej - Izby Celnej oraz Politechniki, dowodu z przesłuchania biegłego sądowego, konfrontacji ww. biegłych z jednostek badających oraz dowodu z przesłuchania strony.
Skarżąca podniosła, że spełniła wszystkie wymagania określone w przepisach dotyczące rejestracji automatów do gier o niskich wygranych, łącznie z badaniem tych urządzeń przez upoważnione jednostki badające. Automaty otrzymały stosowne świadectwa rejestracji potwierdzające spełnienie wymogów ustawowych. Skarżąca oświadczyła, że od momentu przeprowadzenia przedmiotowych badań, automaty nie były technicznie modyfikowane.
Dowód w postaci opinii Laboratorium Celnego Izby Celnej, zdaniem skarżącej, nie stanowił wystarczającej podstawy do cofnięcia zezwolenia, bowiem pochodził od pracowników będących funkcjonariuszami celnymi pozostającymi w podległości służbowej. Opinie powinny być sporządzane przez biegłych, którzy nie mają żadnego interesu w przesądzaniu sprawy w określony sposób. Oddalenie wniosków dowodowych skarżącej na okoliczność, czy zakwestionowane automaty spełniają ustawowe wymogi, stanowi naruszenie zasady bezstronności i procesowej przyzwoitości.
Niezależnie od powyższych zarzutów, w ocenie skarżącej, organ naruszył również przepisy prawa materialnego, a to art. 138 ust. 3 oraz art. 59 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 138 ust. 3, zamiast na podstawie art. 59 ust. 2 ww. ustawy, tj. bez ustalenia przesłanek "rażącego naruszenia warunków zezwolenia".
Art.138 ust.3 ustawy o grach hazardowych może budzić istotne wątpliwości w aspekcie jego zgodności z zasadami prawa wspólnotowego, natomiast wątpliwości takich nie budzi art.59 pkt.2 tej ustawy. Tym samym organ nie może ograniczyć się wyłącznie do ustalenia, że automat umożliwiał grę za stawki wyższe niż dozwolone ustawą lub wygrane wyższe niż ustawowe. Zdaniem skarżącej, organ jest uprawniony do cofnięcia zezwolenia wyłącznie w przypadku rażącego naruszenia warunków określonych w zezwoleniu, co obliguje organ do zbadania wystąpienia przesłanki " rażącego" naruszenia warunków zezwolenia. W przypadku rażącego naruszenia warunków określonych m.in. w zezwoleniu, organ cofa zezwolenie w całości lub w części.
W związku z powyższym organ, w przypadku stwierdzenia powyższych naruszeń, mógłby cofnąć zezwolenie w części, a nie w całości tj. również w odniesieniu do lokali, w których żadne automaty nie zostały zakwestionowane.
Ustalenie rażącego naruszenia warunków określonych w zezwoleniu wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, które w niniejszej sprawie nie zostało przeprowadzone.
Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Dyrektor Izby Celnej utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie ustalenia poczynione w trakcie eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych w trakcie kontroli oraz zawarte w ekspertyzie biegłego sądowego zostały potwierdzone opinią certyfikowanej jednostki badającej. Dowody te jednoznacznie wskazują, iż sporny automat umożliwia przeprowadzenie na nim gry za jednorazową stawkę wyższą niż 0,50 zł, co stanowi naruszenie przepisu art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. W zaistniałych okolicznościach organ I instancji zasadnie zatem uznał, że spełniona została przesłanka do cofnięcia zezwolenia w trybie art. 138 ust. 3 ustawy o grach hazardowych.
Odnosząc się do zarzutu wydania zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a przez to nie może być stosowana, Dyrektor Izby Celnej w obszernym uzasadnieniu stwierdził, że zagadnienia związane z urządzaniem gier hazardowych nie podlegają harmonizacji na szczeblu Unii Europejskiej, co oznacza, że państwa członkowskie, ustanawiając zasady prawne regulujące tę dziedzinę, same wybierają własny, odpowiedni dla warunków i potrzeb lokalnych poziom ochrony, przy czym przy ustanawianiu norm prawnych muszą uwzględniać, że co do zasady tego rodzaju środki krajowe nie mogą naruszać fundamentalnych swobód traktatowych - swobodnego przepływu towarów, osób, usług, kapitału - na obszarze Unii Europejskiej. Przyjęta reguła nie pozbawia jednak państw członkowskich możliwości posłużenia się swoistymi ograniczeniami w swobodach rynku wewnętrznego Unii przez wprowadzenie na swoim terytorium odpowiednich środków krajowych, jeżeli są one niezbędne do ochrony wartości ujętych w zamkniętym katalogu, tj. w art. 36, 52, 62, 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, lub są uzasadnione tzw. nadrzędnymi wymogami mającymi znaczenie dla ogółu społeczeństwa.
Państwo ma prawo chronić obywateli przed niepożądanymi, szkodliwymi dla struktur społecznych zjawiskami, a do takich należy hazard. Kwestionowane uregulowania ustawy o grach hazardowych zostały podjęte w ramach realizacji dopuszczalnych klauzul bezpieczeństwa i nie stanowią one przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 w związku z art. 10 dyrektywy 98/34/WE i jako takie nie podlegały procedurze uprzedniej notyfikacji, o której mowa w art. 8 ust. 1 dyrektywy.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że art. 138 ust.3 ustawy o grach hazardowych, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, nie jest przepisem technicznym w rozumieniu ww. przepisów. Zaskarżona decyzja jest zatem prawidłowa i zgodna z prawem.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przepisów postępowania w związku z odmową zawieszenia postępowania oraz zaniechaniem dopuszczenia zawnioskowanych przez skarżącą dowodów, organ odwoławczy podniósł, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji wskazane w uzasadnieniu wydanych postanowień. I tak w postanowieniu z dnia [...] 2013r. nr [...] odmawiającym zawieszenia postępowania organ podniósł, że decyzja cofająca poświadczenie rejestracji automatu [...], została włączona do materiału dowodowego, jednak nie stanowi ona jedynego dowodu, ani zagadnienia wstępnego rozumieniu art.201 § 1 pkt.2 Ordynacji podatkowej. Fakt złożenia skargi do sądu administracyjnego na przedmiotową decyzję nie jest niezbędne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w świetle innych zebranych w sprawie dowodów.
Z kolei w postanowieniu z dnia [...] 2013r. nr [...] odmawiającym dopuszczenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącą, organ stwierdził, że weryfikacja ocen przeprowadzonych dowodów w kwestii stwierdzenia, że automat o niskich wygranych umożliwia grę o wygrane wyższe lub stosowanie stawek wyższych, niż określone w a rt.129 ust.3 ustawy o grach hazardowych nie jest konieczne w sytuacji, gdy ustalono, że zaistniały nieprawidłowości umożliwiające ingerencje w system automatu. W szczególności dowód z przesłuchania funkcjonariuszy celnych przeprowadzających eksperyment, w ocenie organu, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ uruchomienie określonych gier i stwierdzenie możliwości uzyskania określonej wygranej nie wymagała szczególnej wiedzy technicznej. Poza tym tych samych ustaleń dokonał biegły sądowy w swojej opinii oraz certyfikowana przez Ministra Finansów jednostka badająca. Za niezasadne organ uznał również przeprowadzenie dowodu z dokumentacji rejestracyjnej zakwestionowanych automatów oraz z przesłuchania biegłych i ich konfrontacji z pracownikami laboratorium celnego, gdyż przedmiotem oceny organu był stan automatu na dzień kontroli, nie kwestionując prawidłowości i rzetelności opinii poprzedzających rejestrację tego urządzenia.
Dokonując oceny zgromadzonych dowodów, organ pierwszej instancji nie przekroczył granic swobodnej oceny i ocena ta nie ma charakteru dowolnej. Ustalenie, że sporne urządzenia nie spełniają wymogów przewidzianych przez ustawę o grach hazardowych zostało obszernie omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym wskazano również dowody potwierdzające stanowisko organu w tym zakresie. Dowodami na tę okoliczność są protokoły kontroli nr [...] z dnia 15 lutego 2010 r. oraz nr [...] z dnia 17 listopada 2010 r. przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego, opinie biegłego sądowego oraz sprawozdanie z badań automatu Hot Spot nr [...] przeprowadzonych przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej. Każda z przeprowadzonych weryfikacji dotyczących automatów będących własnością skarżącej potwierdza ten sam fakt, tj. że wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze prowadzonej na tych automatach jest wyższa niż przewidziana w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych.
Odnośnie zarzutu złamania zasady bezstronności organów administracji poprzez powierzenie wykonania badania automatu Laboratorium Celnemu Izby Celnej jako podmiotowi pozostającemu w strukturach Służby Celnej, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, dodała do ustawy o grach hazardowych art. 23a - 23f, regulujące m.in. postępowanie rejestracyjne oraz wymagania, jakie powinna spełniać jednostka badająca i tryb wydawania takiej jednostce upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Z przepisów tych wynika, że podstawowe kryteria udzielenia upoważnienia jednostce badającej odnoszą się przede wszystkim do poziomu jej fachowości (art. 23f ust. 1 pkt l i 2) oraz do jej bezstronności, wyrażającej się głównie w autonomii względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, mającej konkretny wymiar podmiotowy (zakaz określonych relacji).
Wskazując na powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że badanie automatów przez Wydział Laboratorium Celne w Izbie Celnej jest specyficzną czynnością, podejmowaną w oderwaniu od postępowań prowadzonych przez inne komórki organizacyjne, które w żadnym stopniu nie mogą wpływać na wyniki badania.
Odpowiadając na zarzut cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w odniesieniu do punktów gier, w których nie zakwestionowano zasad działania jakichkolwiek automatów, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 138 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, organ cofa zezwolenie w przypadku stwierdzenia, że automat o niskich wygranych umożliwia grę o wygrane wyższe lub stosowanie stawek wyższych, niż przewidziane w art. 129 ust. 3 ustawy. Z przepisu tego wynika, że organ cofa zezwolenie w całości nawet jeżeli tylko jeden automat funkcjonujący w ramach konkretnego zezwolenia, niezależnie od punktu gier, w jakim został umieszczony, nie spełnia ustawowych wymogów. Cofnięcie zezwolenia dotyczy zatem wszystkich punktów objętych konkretnym zezwoleniem.
Podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie mógł stanowić art.59 pkt.2 ustawy o grach hazardowych, jak sugeruje skarżąca. Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko organu pierwszej instancji, że art. 138 ust. 3 ma charakter szczególny w stosunku do przepisu art. 59 pkt 2, gdyż odnosi się do określonego -jednego rodzaju naruszenia prawa. Organ odwoławczy w tym zakresie uznał zarzut odwołania za nieuzasadniony.
Reasumując Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż organ I instancji w sposób wystarczający zebrał materiał dowodowy, dokonał trafnej jego oceny i właściwie zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej dotyczące nieuzasadnionej – jej zdaniem – odmowy zawieszenia postępowania w sytuacji, w której rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd; naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji; a nadto naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art.180 §1, art. 187 § 1, art. 229 Ordynacji podatkowej poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego i nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą. Ustalenia faktyczne dokonane przez organ – w ocenie skarżącej – były błędne i dokonane z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, co spowodowało, iż zakwestionowane urządzenia nie spełniają wymogów przewidzianych przez ustawę dla automatów do gier o niskich wygranych.
W ocenie materiału dowodowego organ niezasadnie, zdaniem skarżącej, pominął okoliczność, iż od dnia badania przez biegłych z Politechniki do dnia kontroli nikt nie ingerował w program automatów oraz ich płytę logiczną. Poświadczenia rejestracji wydane przez Ministra Finansów stwierdzają, iż zakwestionowane urządzenia są automatami do gier o niskich wygranych.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wskazał przyczyn, dla których odmówił wiarygodności opiniom technicznym sporządzonym przez Politechnikę.
Zdaniem skarżącej organ naruszył przepisy prawa materialnego, a to art.138 ust.3 oraz 59 ust.2 ustawy o grach hazardowych, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art.138 ust.3, a nie na podstawie art.59 ust.2 ww. ustawy, tj. bez ustalenia przesłanek "rażącego naruszenia warunków zezwolenia".
Niezależnie od powyższego, w ocenie skarżącej, niedopuszczalne było cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych również w odniesieniu do punktów gier, w których nie zakwestionowano zasad działania jakichkolwiek automatów.
Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji coraz stwierdzenie, że powyższe decyzje nie podlegają wykonaniu. Po uchyleniu ww. decyzji sprawa winna być przekazania organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca podniosła, że organizowanie gier na automatach o niskich wygranych związane było z koniecznością spełnienia szeregu ustawowych warunków i było działalnością stale kontrolowaną przez liczne organy administracji państwowej. W wyniku kontroli punktów gier na automatach o niskich wygranych przeprowadzanych przez urzędy celne wszczynane są postępowania karno-skarbowych o przestępstwa z art.107 k.k.s. W związku z powyższym, w ocenie skarżącej, kluczowe dla niniejszego postępowania jest ustalenie, czy w kontrolowanych lokalach skarżąca urządzała gry na automatach wbrew przepisom ustawy, a tym samym, czy popełnione zostało przestępstwo z art.107 k.k.s. Te okoliczności uzasadniały zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karno-skarbowego. Odmowa zawieszenia postępowania przez organ narusza art.201 §1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej.
Ponadto skarżąca podniosła, że przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych - mimo obowiązku - nie zostały notyfikowane Komisji Europejskiej, dlatego sąd krajowy powinien odmówić ich stosowania.
Niezależnie od powyższego, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie przez organ, iż zakwestionowane automaty nie spełniały wymogów technicznych przewidzianych dla automatów do gier o niskich wygranych. Powyższe ustalenie oparte zostało na "eksperymencie procesowym" przeprowadzonym przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego, opinii biegłego sądowego oraz opinii jednostki badającej - wyłącznie w zakresie jednego z zatrzymanych automatów. Oparcie zaskarżonej decyzji na powyższych ustaleniach, skarżąca uznała, za całkowicie bezzasadne.
Zakwestionowane urządzenie posiadało wszystkie wymagane przepisami prawa opinie techniczne i świadectwo rejestracji potwierdzające fakt spełnienia tych wymogów. Świadectwo rejestracji ma formę aktu administracyjnego ustalającego określony stan prawny w stosunku do danego automatu. Rozstrzygnięcie Ministerstwa Finansów w tym zakresie nie może być podważane przez podległy organ, jakim jest Dyrektor Izby Celnej. Dodatkowo skarżąca podniosła, że świadectwo rejestracji ma charakter dokumentu urzędowego i zgodnie z art.194 §1 Ordynacji podatkowej, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ nie przeprowadził przeciwdowodu i nie mógł pominąć tego dowodu tj. świadectwa rejestracji w ocenie materiału dowodowego.
Nadto skarżąca ponownie oświadczyła, że zakwestionowane automaty od momentu przeprowadzenia badań przez biegłych z jednostki badającej (tj. nałożenia plomb rejestracyjnych), aż do chwili zabezpieczenia przez Urząd Celny nie były w żaden sposób technicznie modyfikowane.
W rozpatrywanej sprawie uzyskano opinię upoważnionej jednostki badającej wyłącznie w odniesieniu do jednego automatu, natomiast w odniesieniu do pozostałych zakwestionowanych urządzeń rozstrzygnięcie oparto na opinii biegłego, co było niedopuszczalne w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych.
Skarżąca zarzuciła, że uzyskana w niniejszym postępowaniu opinia Laboratorium Celnego Izby Celnej również nie mogła być podstawą rozstrzygnięcia wydanego przez organy, gdyż jednostka ta działa w strukturach Służby Celnej i budzi wątpliwości co do bezstronności. Izba Celna nie może wydawać opinii technicznych, od których zależy treść decyzji urzędów celnych.
Zdaniem skarżącej, w sprawie o cofnięcie zezwolenia zastosowanie powinien mieć art.59 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, który nie budzi wątpliwości w aspekcie jego zgodności z zasadami prawa wspólnotowego. W świetle wskazanego przepisu organ ma obowiązek zbadania wystąpienia przesłanki "rażącego" naruszenia warunków zezwolenia, czego nie uczynił w niniejszym postępowaniu, a nadto zezwolenie mogłoby być cofnięte jedynie w części, a nie w całości, tj. również w odniesieniu do lokali, w których żadne automaty nie zostały zakwestionowane.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż nawet gdyby przyjąć, że organ prawidłowo ustalił, że zakwestionowane automaty do gier o niskich wygranych nie spełniają warunków ustawowych, to zgodnie z art.138 ust.3 ustawy o grach hazardowych, cofnięcie zezwolenia może dotyczyć wyłącznie punktu gier, w którym eksploatowane były zakwestionowane automaty. Wskazany przepis nie daje prawa do cofnięcia zezwolenia również w odniesieniu do lokali, w których automaty nie zostały w żaden sposób zakwestionowane.
W przedmiotowej sprawie organ cofnął zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej w całości, do czego nie był uprawniony.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie obszernie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdyż zarzuty skargi były tożsame z zarzutami odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie narusza prawa.
W rozpatrywanej sprawie sporny jest zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny.
Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca posiadała zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008r. nr [...] na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych zlokalizowanych w 50 punktach na terenie województwa [...].
Kontrola przeprowadzona w dniu 4 stycznia 2010r. przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego jednego z tych punktów tj. punktu o nazwie Kawiarnia, A. C., znajdującego się w N przy ul. K, stwierdziła naruszenie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U.2009.1540) polegające na tym, że wartość stawki za udział w jednej grze na skontrolowanych automatach była wyższa niż 0,50 zł, a wartość jednorazowej wygranej była wyższa niż równowartość 60 zł. Kwoty te były wyższe, niż określone w art.129 ust.3 ww. ustawy.
Kontrolą objęto automaty: 1/HOT SPOT PLATIN nr [...], [...]; 2/ HOT SPOT PLATIN nr [...], [...]9; 3/ HOT SPOT nr [...], [...].
Powyższe okoliczności stwierdzone w wyniku przeprowadzonego eksperymentu stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie cofnięcia ww. zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, co też organ uczynił postanowieniem z dnia [...] 2010r. nr [...]. Natomiast, wbrew zarzutom skargi, eksperyment funkcjonariuszy celnych nie mógł stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia zezwolenia i jak wynika z uzasadnienia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji – dowód ten nie był rozstrzygający.
Dyrektor Izby Celnej, działając jako organ pierwszej i drugiej instancji, w wydanych decyzjach w sposób jednoznaczny przedstawił swoje stanowisko, wedle którego – zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych – jedynie badanie jednostki upoważnionej przez Ministra Finansów stanowi wystarczający argument dla zakwestionowania właściwości automatu do gier o niskie wygrane.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie istnieje – co do zasady – spór, jakim dowodem można stwierdzić, czy zakwestionowany automat do gier o niskie wygrane spełnia, czy też nie spełnia wymogów ustawy o grach hazardowych.
W toku postępowania Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] 2010r. nr [...] włączył do postępowania protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 15 lutego 2010r. w punkcie gier objętych ww. zezwoleniem Dyrektora Izby Skarbowej, zlokalizowanym w Kafejce Internetowej "R" s.c. R. Z., M. Z. przy ul. P. w K.Kontrola obejmowała następujące automaty: 1/ HOT SPOT nr [...], [...]; 2/ HOT SPOT PLATIN nr [...], [...]; 3/ HOT SPOT nr [...], [...].
Z kolei postanowieniem z dnia [...] 2011r. nr [...] włączył do postępowania protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 17 listopada 2010r. w punkcie gier objętych ww. zezwoleniem Dyrektora Izby Skarbowej, zlokalizowanym w Pizzerii FHU N, R. H. na os. S w K. Kontrola dotyczyła automatu HOT SPOT PLATIN nr [...], [...].
Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] 2013r. nr [...] zwrócił się do jednostki badającej upoważnionej przez Ministra Finansów stosownie do art.23f ustawy o grach hazardowych - do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier – Laboratorium Celnego w Izbie Celnej w zakresie odpowiedzi na pytania, czy wymienione w tym postanowieniu automaty spełniają warunki ww. ustawy o grach hazardowych. Postanowieniem objęte były m.in. automaty zakwestionowane w czasie kontroli z dnia 4 stycznia 2010r. i z dnia 11 stycznia 2011r. oraz dwa automaty objęte kontrolą z dnia 17 listopada 2010r. tj. wymienione w niniejszym uzasadnieniu wyroku pod poz. 1 i 2.
Kolejnym postanowieniem tj. z dnia [...] 2013r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej włączył do materiału dowodowego niniejszej sprawy 1/ uwierzytelnioną kserokopię sprawozdania z badań automatu do gier o niskich wygranych, wydanego przez Izbę Celną – Wydział Laboratorium Celne – nr [...] oraz uwierzytelnioną kserokopię decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2013r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu nr [...], [...].
Cofnięcie rejestracji automatu dotyczyło automatu objętego kontrolą funkcjonariuszy celnych przeprowadzonej w dniu 15 lutego 2010r. Przedmiotowy automat nie spełniał warunków określonych w ustawie, a podstawą cofnięcia rejestracji była opinia Wydziału Laboratorium Celnego w Izbie Celnej.
Powołane przez organ dowody w postaci eksperymentów przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celnych, czy włączone do akt sprawy opinie biegłego sądowego z informatyki i telekomunikacji Sądu Okręgowego, jakkolwiek nie miały charakteru rozstrzygającego, to jednak były zgodne z opinią wydaną przez Laboratorium Celne. Argumentacja skargi dotycząca mocy dowodowej tych dowodów jest słuszna, ale nie miała wpływu na wynik sprawy, skoro podstawą ustaleń stanu faktycznego była opinia jednostki badającej.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji cofającej rejestrację przedmiotowego automatu, a jej zarzuty skoncentrowały się wokół wiarygodności dowodu z opinii jednostki badającej usytuowanej w strukturze Służby Celnej.
Odnosząc się do tego zarzutu należy podnieść, że stosownie do art.23f ustawy o grach hazardowych, Minister Finansów udziela upoważnienia konkretnej jednostce badawczej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, która spełnia szereg wymogów, m.in. zapewnia odpowiedni standard przeprowadzonych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym. Szczegółowe zasady udzielania upoważnienia do tych badan zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i Sąd w całości potwierdza stanowisko organu w tym zakresie jako zgodne z prawem. Podstawowym kryterium udzielania przedmiotowego upoważnienia jest przede wszystkim poziom fachowości danej jednostki oraz jej bezstronność (art.23f ust.1 i 2) wyrażająca się głównie w autonomii względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, mających konkretny wymiar podmiotowy.
Procedura uzyskania przedmiotowego upoważnienia daje gwarancję rzetelnego, niezależnego i wiarygodnego źródła dowodów. Kwestionowanie bezstronności i zarzut braku obiektywizmu w sporządzonej przez Laboratorium Celne opinii, czy też zasadności wyboru tej, a nie innej jednostki, nie jest oparte na obiektywnych przesłankach. Upoważnienie Izby Celnej – Laboratorium Celnego do badań technicznych automatów i urządzeń do gier nie zawiera bowiem żadnego ograniczenia, aby badania takie nie mogły być wykonywane na rzecz organów celnych.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że nie mogła odnieść zamierzonego skutku argumentacja skargi kwestionująca fachowość, bezstronność i obiektywizm Laboratorium Celnego w Izbie Celnej.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że opinia wydana przez ww. jednostkę stanowiła podstawę do wydania decyzji cofającej rejestracje zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu automatu, a zatem argumentacja kwestionująca ten dowód mogła być podnoszona w postępowaniu dotyczącym wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji cofającej rejestrację. Dla niniejszego postępowania dotyczącego cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, istotny wpływ ma nie tyle sama opinia jednostki badającej, ale przedmiotowa decyzja, z której jednoznacznie wynika, iż przedmiotowy automat nie spełniał wymogów technicznych zgodnych dla automatów o niskich wygranych podlegających przepisom ustawy o grach hazardowych. Program gier umożliwiał rozgrywanie gier za stawkę o wartości wyższej niż wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze określonej w art.129 ust.3 ustawy o grach hazardowych oraz że nałożona na obudowie płyty logicznej plomba jednostki badającej nie zabezpiecza przed możliwością dokonania zmian w oprogramowaniu w zakresie ustawienia maksymalnej stawki za grę.
Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że podstawą prawną wydanej decyzji był art.138 ust.3 w związku z art.129 ust.3 ustawy o grach hazardowych. Za błędną należy uznać argumentację skargi, wskazującą, iż podstawą prawną orzekania w niniejszej sprawie winien stanowić art.59 pkt.2 tej ustawy.
Art.129 i art.138 ustawy, w przeciwieństwie do art.59 tej ustawy regulują przejściowo sytuacje prawną podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, na podstawie zezwoleń wydanych pod rządami ustawy o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U.2004.27). Zarówno art.59 w związku z art.138 ust.2, jak i art.138 ust.3 ustawy o grach hazardowych, stanowią podstawę prawną wydania decyzji w sprawie cofnięcia zezwoleń wydanych na podstawie przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Niemniej jednak, art.59 ustawy o grach hazardowych nie ma zastosowania do sytuacji uregulowanej w art.138 ust.3 tej ustawy.; przepis ten odnosi się do określonego rodzaju naruszenia, a zatem ma on charakter szczególny w stosunku do art.59 pkt.2 ustawy.
Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organów jako zgodne z prawem, również w zakresie zasadności cofnięcia zezwolenia w całości, mimo iż nie wszystkie automaty objęte zezwoleniem zostały zakwestionowane.
Art.138 ust.3 ww. ustawy ma kluczowe znaczenie dla analizowanej sprawy również w kontekście zarzutów skargi dotyczących braku notyfikacji przepisów tej ustawy i oceny charakteru tych przepisów, czy mają one charakter przepisów technicznych w rozumieniu art.1 pkt.11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady.
Organ administracyjny rozstrzygający niniejszą sprawę rozważył kwestie technicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych, w tym art.129 ust.1 i 3 oraz art.138 ust.3 ww. ustawy według kryteriów wskazanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 19 lipca 2012r., wydanym w połączonych sprawach C-2313/11, C-214/11 i C-217/11. Organ doszedł do przekonania, że art.138 ust.3 ustawy nie ma charakteru technicznego, podając motywy zajętego stanowisko w obszernym uzasadnieniu decyzji.
Sąd podzielił stanowisko organów w zakresie oceny, że art.138 ustawy o grach hazardowych, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, nie ma charakteru technicznego w rozumieniu art.1 pkt.11 dyrektywy 98/34/WE. Ocena ta wynika z faktu, że w przepisie tym zawarta jest sankcja za naruszenie warunków gry na automatach o niskich wygranych w postaci umożliwienia gry o wygrane wyższe lub stosowanie stawek wyższych, niż przewidziane w art.129 ust.3. Przepis ten z uwagi swój sankcyjny charakter nie narusza przepisów zakazu stosowania jakichkolwiek ograniczeń ilościowych i środków im równoważnych w obrocie towarowym między krajami Unii Europejskiej (art. 34 TFUE); nie narusza zasady swobody przedsiębiorczości na obszarze Unii Europejskiej (art. 49 TFUE), ani zasady swobody świadczenia usług na obszarze Unii Europejskiej (art. 56 TFUE).
Za zasadne należy uznać stanowisko organów odmawiające dopuszczenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów na okoliczność wykazania, że zakwestionowane automaty spełniają wymogi ustawowe w zakresie maksymalnej wysokości jednorazowej wygranej oraz wysokości stawki za udział w jednej grze. Wnioskowane dowody nie były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przesłuchanie funkcjonariuszy dokonujących eksperymentu na kontrolowanych automatach nie mogło wnieść nic nowego do sprawy, gdyż uruchomienie określonych gier i stwierdzenie możliwości uzyskania określonej wygranej zostały potwierdzone innymi dowodami,którymi już dysponował organ celny, a w szczególności opinią jednostki badającej, a także opinia biegłego sądowego.
Z kolei dokumentacja dotycząca rejestracji zakwestionowanych automatów nie miała znaczenia dla sprawy, gdyż przedmiotem oceny był stan przedmiotowych automatów na dzień dokonanej kontroli. Organ nie kwestionował natomiast wiarygodność dokumentacji dotyczącej rejestracji przedmiotowych automatów, lecz dokumenty te odnosiły się do stanu automatów z dnia rejestracji. Ponadto, słusznie organ podniósł, że w sytuacji stwierdzenia możliwości ingerencji w system działania automatu po jego rejestracji, dowód z konfrontacji biegłych jest bezprzedmiotowy, niezależnie od tego, że Laboratorium Politechniki, którego biegli dokonywali opinii technicznych automatów, z dniem 30 listopada 2009r. utracili uprawnienie do tych czynności.
Za zgodne z prawem należy uznać również stanowisko organu odmawiające zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na zaskarżenie decyzji cofającej rejestrację automatu HOT SPOT [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uznając, że wniesienie skargi nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art.201 par.1 pkt.2 Ordynacji podatkowej.
Na marginesie należy zauważyć, że zarzut skargi dotyczy zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowań karno-skarbowych prowadzonych w sprawie automatów stanowiących własność skarżącej. Jest to inna przyczyna zawieszenia, niż wskazano we wniosku skarżącej z dnia 12 września 2013r. W związku z tym należy stwierdzić, że argumentacja skargi w tym zakresie nie mogła być przedmiotem rozważań organów administracyjnych.
W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a ocena prawna tego materiału – wbrew zarzutom skargi – nie była oceną dowolną. W obszernych uzasadnieniach organ przedstawił motywy zajętego stanowiska w sprawie, szczegółowo omówił wszystkie sporne kwestie i wskazał powody, dla których odmówił skarżącej uwzględnienia składanych w toku postępowania wniosków.
Nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270.), orzekł jak w sentencji.