Uzasadnienie
Z. J-W. (dalej skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na "czynność Rektora Uniwersytetu w K., która narusza jej interes prawny w zakresie zwolnienia jej z części opłaty za studia w wysokości [...]zł".
Wezwaniem z dnia 23 lipca 2018 r., w wykonaniu zarządzenia Sędziego sprawozdawcy z dnia 20 lipca 2018 r., skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie do 7 dni od obioru wezwania poprzez wskazanie zaskarżanej czynności (z daty, przedmiotu) pod rygorem odrzucenia skargi.
Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 13 sierpnia 2018 r.
W dniu 20 sierpnia 2018 r., czyli mieszcząc się w wyznaczonym przez Sąd terminie, skarżąca odpowiedziała, że przedmiotem skargi czyni stanowisko Rektora Uniwersytetu w przedmiocie odmowy umorzenia zaległej opłaty za usługi edukacyjne – należność za studia podyplomowe Prawo zamówień publicznych prowadzonych przez Wydział [...] U roku szkolnym 2016/20-17. Załączyła pismo Rektora z dnia 24 kwietnia 2018 r. nr [...], w którym Rektor ustosunkował się do jej pisma z dnia 6 kwietnia 2018 r w sprawie umorzenia zaległej opłaty. Uznał, że nie ma podstaw do umorzenia zobowiązania, w związku z czym wniósł o niezwłoczne uregulowanie zobowiązania.
Uzupełniając twierdzenia skargi, dodała, że Rektor nigdy nie wzywał jej do przedstawienia dokumentów świadczących o jej ubóstwie. Uzasadnieniem umorzenia jest natomiast fakt, że w roku 2017 zachorowała i rokowania na poprawę zdrowia są niewielkie.
Organ wniósł o odrzucenie skargi, podnosząc, że wszelkie czynności związane z zawarciem i wykonaniem przez strony umów o warunkach odpłatności za studia, w tym wnoszenie opłat, umarzanie i rozkładanie na raty należności, windykacja sądowa i komornicza wchodzą w zakres nawiązanego między stronami stosunku cywilnoprawnego i w związku z tym nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Analizując kwestię, czy objęte przedmiotem skargi w niniejszej sprawie pismo Rektora Uniwersytetu, w którym Rektor wypowiedział się negatywnie odnośnie umorzenia zaległości skarżącej wynikającej z opłat za usługi edukacyjne – należność za studia podyplomowe ze względu na treść można zakwalifikować do jednej z wyżej wymienionej form aktywności organu administracyjnego podlegającej kognicji sądu administracyjnego – należy podnieść, że ustawodawca, przyjmując koncepcję uczelni wyższej jako zakładu administracyjnego na gruncie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 2183, dalej w skrócie - p.s.w.) nie sformułował generalnego obowiązku wydawania przez jej organy rozstrzygnięć wyłącznie w formie decyzji administracyjnej. Wskazał natomiast przypadki, kiedy organ uczelni powinien wydać rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej. Są to decyzje w sprawach: przyjęcia na studia lub studia doktoranckie (art. 169 ust. 10 i 11, art. 196 ust. 3), stypendiów (socjalnego, socjalnego dla osób niepełnosprawnych, rektora dla najlepszych studentów – art. 175 ust. 3), skreślenia z listy studentów (art. 190), stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193).
Wymienione przypadki charakteryzują się tym, że są to tzw. akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, przesądzają o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu lub rozwiązaniu stosunku zakładowego, tj. stosunku studenta z uczelnią jako zakładem administracyjnym. Także ich podstawą prawną są przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Podlegają też zaskarżeniu w toku instancji według regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), a następnie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Stanowi o tym art. 207 ust. 1 p.s.w., zgodnie z którym do decyzji o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.
Jak zaś stanowi art. 207 ust. 4 p.s.w., przepis ust. 1 stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3.
Uwzględniając powyższe należy zatem stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział zaskarżalności do sądu administracyjnego aktu organów uczelni, który nie przesądza o stosunku studenta z uczelnią "na zewnątrz", jakim jest niewątpliwie w ocenie Sądu odmowa umorzenia zaległości wynikającej z opłat za usługi edukacyjne – należność za studia podyplomowe.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy p.s.w. uczelnia może pobierać opłaty za prowadzenie studiów podyplomowych. Zgodnie z art. 160 a p.s.w. warunki pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów, o których mowa w art. 98 ust. 1 pkt 5 oraz z opłat za usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 1 – 6 a także wysokość tych opłat określa umowa między uczelnią a studentem lub osobą przyjętą na studia, zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Co istotne, zawarcie takowej umowy prowadzi do nawiązania między Uczelnią a słuchaczem studiów podyplomowych stosunku cywilnoprawnego, podlegającego w całości regulacjom prawa cywilnego (materialnego i procesowego).
Z powyższego względu, skoro źródłem ewentualnych roszczeń pomiędzy studentem a uczelnią wyższą jest umowa cywilna dotycząca warunków odpłatności za studia, a więc ewentualne spory dotyczącej jej stosowania mogą być rozstrzygane wyłącznie na drodze postępowania cywilnego a nie administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 351/10, wyrok SO w Gliwicach z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt III Ca 183/18, Lex nr 2516120).
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę skarżącej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), uznając, że przedmiot tej skargi nie należy do kognicji sądu administracyjnego.