Uzasadnienie
Zaskarżoną przez R. S. (zwanego dalej skarżącym) decyzją z dnia 25 kwietnia 2019 r., znak: [...], Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1¹ ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1382, zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności), utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2019 r., znak: [...], orzekającą o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego pobyt stały w miejscowości K 124.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego z budynku w miejscowości K 124, organ pierwszej instancji - Wójt Gminy - wszczął w dniu 14 czerwca 2018 r. na wniosek A. S., która poinformowała, iż były mąż nie mieszka pod powyższym adresem od powstania budynku.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie, pismem z 3 października 2018 r., znak: [...], organ pierwszej instancji poinformował strony o zmianie przedmiotu postępowania: z wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego z budynku w miejscowości K 124 na anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na jego zameldowaniu pod tym adresem.
Decyzją z dnia [...] 2018 r., znak: [...], organ pierwszej instancji - Wójt Gminy - orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego pobyt stały w miejscowości K 124.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł w szczególności, że organ pierwszej instancji wbrew jego twierdzeniom uznał, iż jego centrum życiowe znajduje się poza miejscem stałego zameldowania, a ponadto że nigdy nie miał podstaw do zameldowania pod adresem K 124. Twierdzi, że pracownicy Gminy przedmiotowe postępowania prowadzili nierzetelnie. Zarzucił, że przesłuchano jedynie osoby, które potwierdziły wersję byłej żony, tj. iż nigdy nie mieszkał w miejscowości K 124. W ocenie skarżącego nie jest to prawdą. Wyjaśnił, że w budynku w miejscowości K 124 przebywał częściej niż jego żona, która mieszkała z dziećmi u teściów pod adresem K 64. Budynek w miejscowości K 124 wyposażył w meble, tam też znajdują się jego rzeczy osobiste, które służą mu do dziś. Przyznaje, że pracuje na [...] i ze względu na dużą odległość i koszty dojazdów nocuje na [...]. Zastanawia się czy ze względu na powyższe nie zachodziłaby konieczność zamiany zameldowania z pobytu stałego na pobyt czasowy.
Jednak, jak podkreśla, nie zgadza się na decyzję "o całkowitym anulowaniu mojego zameldowania tak jakbym w ogóle tam nie mieszkał ". Wniósł o przesłuchanie wszystkich sąsiadów jako świadków, którzy potwierdzą, iż od czasu zameldowania, aż do tej pory mieszkał pod adresem K 124. Również z przedmiotowym budynkiem wiąże swoje plany na przyszłość. Uważa, że świadkowie przesłuchani do tej pory składali fałszywe zeznania noszące znamiona przestępstwa, co spowoduje złożenie przez niego stosownego zawiadomienia do prokuratury. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przeprowadzenia postępowania uzupełniającego.
Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wydaną w ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że uznał, iż materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie nie jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej skarżącego. Pismem z dnia 21 grudnia 2018 r., znak: [...], przekazał więc organowi pierwszej instancji akta sprawy w trybie art. 136 k.p.a. celem uzupełnienia materiału dowodowego.
Po przeprowadzeniu uzupełniających czynności wyjaśniających organ pierwszej instancji pismem z dnia 25 stycznia 2019 r., znak: [...], przekazał akta sprawy Wojewodzie.
Dokonując analizy całokształtu materiału dowodowego Wojewoda stwierdził, że w trakcie prowadzonego postępowania nie były przestrzegane uprawnienia strony wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, określonych w przepisach art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. Decyzją z dnia [...] 2019 r., znak: [...], uchylił zatem uprzednio wydaną decyzję Wójta Gminy (z dnia [...] 2018 r., znak: [...]) w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Organ pierwszej instancji usunął uchybienia proceduralne i decyzją z dnia [...] 2019 r., znak: [...], orzekł o anulowaniu zameldowania skarżącego na pobyt stały w miejscowości K 124.
Rozpatrując odwołanie skarżącego od powyższej decyzji Wojewoda wskazał, że zgodnie z treścią art. 27 ust. 1l ustawy o ewidencji ludności obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.
Zameldowanie na pobyt stały jest dokonane prawidłowo, jeżeli w dacie rejestracji pobytu osoba legitymuje się pobytem stałym w przedmiotowym lokalu, to jest zamieszkaniem w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania o czym stanowi art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności.
Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Brak wyżej wymienionej przesłanki powoduje wadliwość dokonanego zameldowania i w konsekwencji skutkuje jego anulowaniem - w oparciu o przepis art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności.
Jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności.
W niniejszym przypadku organ meldunkowy, zarejestrował 20 grudnia 2002 r. pobyt stały skarżącego pod adresem: K 124. 14 marca 2018 r., A. S. złożyła do Urzędu Gmina żądanie jego wymeldowania z budynku w miejscowości K 124 podając, że wymieniony nie mieszka w powyższym budynku od czasu jego powstania.
W odpowiedzi na wniosek o wymeldowanie skarżący pismem z dnia 3 lipca 2018 r. poinformował, że nie zgadza się na jego wymeldowanie, ponieważ od wielu lat mieszkał pod powyższym adresem. Jest związany z tym miejscem oraz poświęcił wiele sił i środków na wzniesienie tego domu.
Składając wyjaśnienia do protokołu przed organem pierwszej instancji w dniu 17 lipca 2018 r. A. S. oświadczyła, że skarżący nie mieszka w budynku w K 124 i w ogóle tam nie mieszkał. Wyjaśniła, że po ślubie zamieszkali u jej rodziców w miejscowości K 64. Budynek w K 124 praktycznie budowała sama ponieważ skarżący mieszkał i pracował na [...]. Skarżący do budowy przedmiotowego budynku dokładał się tylko w niewielkim stopniu ponieważ wszystkie zarobione pieniądze przeznaczał na swoje wydatki (dojazdy, żywność). Pomimo, że skarżący nie mieszkał pod adresem K 124, to został pod powyższym adresem zameldowany, ponieważ nie miał nigdzie zameldowania na pobyt stały. W przedmiotowym budynku znajdują się jego używane meble, parę ubrań. Skarżący posiada klucze do budynku. Od 2016 r. nie przyjeżdża do przedmiotowego budynku, ani nie odwiedza dzieci. Nie partycypuje w kosztach utrzymania budynku w miejscowości K 124.
Skarżący składając z kolei wyjaśnienia do protokołu przed organem pierwszej instancji w dniu 17 lipca 2018 r. oświadczył, że w budynku K 124 nie mieszka. Jest w nim tylko zameldowany. Kiedy jechał przejazdem zawsze zatrzymywał się w budynku w K 124, palił w piecu, spotykał się z dziećmi. Obecnie zamieszkuje w wynajmowanych lokalach na [...], ponieważ tam pracuje. Kiedy przejdzie na emeryturę za około 5 lat to zamieszka w budynku w K 124 i będzie partycypował w kosztach jego utrzymania.
9 sierpnia 2018 r. pracownicy organu pierwszej instancji, w obecności A. S. i skarżącego przeprowadzili oględziny budynku w miejscowości K 124. Podczas oględzin ustalono, że w budynku w kuchni są meble natomiast nie ma żadnych garnków, talerzy, sztućców co wskazywałoby, aby ktoś przyrządzał jakieś posiłki. W łazience brak ręczników, środków czystości. W salonie meblościanka, w szafie kilka marynarek, w drugim pokoju wersalka, narożnik dwa komplety wypoczynkowego, natomiast nie ma pościeli. Dom nie wskazuje aby ktoś w nim mieszkał, czy spał. Domem i otoczeniem zajmuje się A. S. Skarżący wyjaśnił, że od czasu rozwodu, tj. od 2014 r. w przedmiotowym budynku był sześć razy. Ostatni raz w budynku w K 124 był 23 października 2016 r. 12 września 2018 r. organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadka D. K. i B. K. D. K. wyjaśniła, że skarżący nigdy nie mieszkał w budynku w K 124, został tam tylko zameldowany.
Od czasu rozwodu był tylko kilka razy w tym budynku, aby spotkać się z dziećmi. B. K. wyjaśniła natomiast, że obecnie w budynku w miejscowości K 124 nikt nie mieszka. Skarżący obecnie mieszka na [...], gdzie pracuje. Dodała, że posiada od niego informację, że w budynku w K 124 spotykał się ze swoimi dziećmi.
Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 16 stycznia 2019 r., przed organem pierwszej instancji J. L. przesłuchana w charakterze świadka wyjaśniła, że skarżący pracował i pracuje na [...]. Z tego co się orientuje wujek nigdy nie mieszkał w budynku w K 124. Natomiast czasami spotykał się z dziećmi w przedmiotowym budynku. T. L. potwierdził te wyjaśnienia. A. L. wyjaśnił, że szwagier nigdy nie mieszkał i nie mieszka w budynku w K 124. Zawsze pracował na [...] i przyjeżdżał do budynku w K 64, gdzie mieszkała A. S. z dziećmi. Od 2006 r., kiedy miał ustalone przez Sąd widzenia z dziećmi przyjeżdżał do budynku w K 124, aby się z nimi spotkać. Widzenia miały miejsce rzadko. Dodał, że skarżący nigdy nie interesował się domem w K 124, ani dziećmi. Wszystko było na głowie siostry – A. S. D. L. potwierdziła wyjaśnienia A. L. M. S. wyjaśniła, że kiedy była małym dzieckiem to ojciec – skarżący - przyjeżdżał do domu babci K 64, gdzie wówczas mieszkali.
Ojciec pracował na [...] i mieszkał w swoim rodzinnym domu w J przy ul. P. Od 2006 r. ojciec przyjeżdżał na widzenia z dziećmi do budynku w K 124. Z reguły były to widzenia jednodniowe. Jeśli zostawał na dwa dni, to na noc jechał do rodziny w S. Ostatnio był w 2016 r. Z tego co pamięta to ojciec nigdy nie mieszkał w budynku w K 124. W przedmiotowym budynku są meble i ubrania należące do skarżącego.
W dniu 14 stycznia 2019 r., w ramach pomocy prawnej, Urząd Gminy Ś przesłuchał w charakterze świadków krewnych skarżącego, tj. J. S., G. S., S. S. i H. S., którzy wyjaśnili, że skarżący był zameldowany i mieszkał w budynku w J przy ul. P do roku 2007. Obecnie pracuje w A S.A. w R i mieszka w J przy ul. N. Podczas zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w trybie art. 10 k.p.a. w dniu 21 lutego 2019 r., skarżący wyjaśnił, że nie zgadza się z zeznaniami świadków i A. S., gdyż uważa, że są nieprawdziwe. Oświadczył, że do budynku w K 124 przyjeżdża sporadycznie i ma zamiar w przyszłości zamieszkać w przedmiotowym budynku.
W świetle powyższych okoliczności, po analizie całokształtu materiału dowodowego zebranego w aktach niniejszej sprawy, Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji, mając na względzie fakt, iż 20 grudnia 2002 r. skarżący faktycznie w budynku w K 124 nie przebywał, prawidłowo uznał, iż w celu doprowadzenia do zgodności stanu prawnego ze stanem faktycznym należy anulować czynność materialno-techniczną polegającą na zarejestrowaniu jego pobytu stałego pod wskazanym wyżej adresem. Czynność ta już od samego początku była bowiem wadliwa.
Organ odwoławczy podkreślił, że instytucja zameldowania jest wyłącznie rejestracją danych o miejscu faktycznego pobytu osoby, a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Przepis art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Czynność zameldowania osoby pod danym adresem ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. Oznacza to, że najpierw należy w danym lokalu zamieszkać, a dopiero w drugiej kolejności zgłosić w tym lokalu swój rzeczywisty pobyt. Z treści przepisów art. 24 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności wynika, że osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonać obowiązek meldunkowy.
Obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego, którym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. A zatem dopiero w sytuacji, gdy osoba mieszka w lokalu to powinna wykonać obowiązek meldunkowy poprzez zarejestrowanie pobytu stałego – wyjaśnił Wojewoda.
Na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie administracyjne spoczywa obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej
- - art. 7 k.p.a. poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego
- - art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
W niniejszej sprawie, należało zbadać pod kątem treści przepisów art. 31 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, czy w dacie rejestracji pobytu stałego, tj. 20 grudnia 2002 r. skarżący faktycznie w budynku w K 124 mieszkał z zamiarem stałego przebywania.
W ocenie Wojewody poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia zostały dokonane w sposób właściwy.
Wojewoda nie stwierdził naruszenia przepisów art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 24 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności.
Organ pierwszej instancji dopełnił wszelkich starań w celu obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy, również w oparciu o obowiązujące orzecznictwo sądów administracyjnych.
Wojewoda nie znalazł więc podstaw do podważenia dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny dowodów zebranych w sprawie, a odwołanie skarżącego nie dostarczyło argumentów podważających tę ocenę.
Niezależnie od powyższego Wojewoda wyjaśnił, że dla dokonania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały niezbędne jest wyłącznie faktyczne zamieszkanie w danym lokalu z zamiarem stałego przebywania. Skoro zatem skarżący w dacie dokonywania czynności meldunkowej nie mieszkał w budynku K 124 z zamiarem stałego przebywania, to dokonana czynność zameldowania nie odpowiadała przepisom prawa. Zarzuty zawarte w odwołaniu należało zatem uznać za bezzasadne.
Czynność materialno-techniczna jaką jest zameldowanie, nie nosi cech ostateczności ani prawomocności ł organ gminy właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygować błędny wpis ewidencyjny. Czynności tej, czyli wyeliminowania błędnego wpisu do ewidencji ludności dotyczącego zameldowania na pobyt stały, organ administracji publicznej dokonuje na podstawie przepisów art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, tak jak uczynił to Wójt Gminy L w zaskarżonej decyzji.
W ocenie Wojewody, czynność materialno-techniczna polegająca na zarejestrowaniu pobytu stałego skarżącego została dokonana nieprawidłowo i jako niezgodna z przepisami prawa powinna zostać anulowana. Rejestracja pobytu stałego nastąpiła bowiem w wyniku wprowadzenia w błąd organu meldunkowego i nie powinna w ogóle zaistnieć, skoro skarżący w dacie zgłaszania pobytu stałego faktycznie w rzeczonym budynku w sposób stały nie przebywał.
Podkreślenia wymaga, że bez znaczenia w sprawie o anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania (w przeciwieństwie do spraw o wymeldowanie) pozostają natomiast przyczyny, które spowodowały, iż dana osoba nie przebywała pod wskazanym w zgłoszeniu adresem. Osoba ubiegająca się o zameldowanie powinna zamieszkiwać pod danym adresem w czasie dokonywania zameldowania. Ma ono bowiem potwierdzać stan aktualny, a nie przeszły lub przyszły. Kwestia ewentualnego konfliktu pomiędzy stronami postępowania, nie może również być przedmiotem postępowania o anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania, które sprowadza się tylko do zbadania i ustalenia, czy osoba ubiegająca się o zameldowanie spełniła wszystkie przesłanki zameldowania określone w ustawie o ewidencji ludności.
Wojewoda podkreślił, że kwestie meldunkowe są związane z rejestracją określonego stanu faktycznego, a nie prawnego. Wpis do rejestru musi być zgodny z rzeczywistym stanem faktycznym. Jeżeli zaś wpis od początku nie był zgodny z rzeczywistością, to obowiązkiem organu meldunkowego było wyeliminowanie z obrotu prawnego takiego wpisu w drodze decyzji administracyjnej, jak w przedmiotowej sprawie prawidłowo uczynił Wójta Gminy L. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył skarżący.
W treści skargi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i stwierdził, że zarówno wymeldowanie z miejscowości K 124, czy też anulowanie czynności zameldowania mnie pod tym adresem jest bezpodstawne. Twierdzi, że pod tym adresem zamieszkiwał od samego początku powstania budynku i do tej pory tam przebywa, pomijając, iż jest to dorobek jego życia. Co więcej, przebywałem w tym domu dłużej i częściej niż moja żona, która od dłuższego czasu już tam nie mieszka. Ponadto w obecnej sytuacji robi ona wszytko, aby pozbyć mnie praw do majątku, który jest dorobkiem jego życia, a zaskarżoną decyzją urzędnicy, ślepo dają jej wiarę.
Oświadczył, że w dacie zameldowania przebywałem pod adresem K 124, z zamiarem stałego pobytu. Jedynie z uwagi na utrudnienia spowodowane dojazdem do pracy, zmuszony został do czasowego zamieszkania w pobliżu pracy w J. Natomiast w L przebywa wtedy, kiedy tylko ma taką możliwość. Do domu ma klucze, ma w nim również swoje rzeczy i w związku z tym, że żona mieszka w nowym domu pod innym adresem, to faktycznie tylko ja tam obecnie przebywam. Przecież mam tam dzieci, znajomych i sąsiadów. Na potwierdzenie wiarygodności swojej obecności w L, wniósł o ponowne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania dotychczasowych świadków, ale po odebraniu przyrzeczenia i pouczeniu o odpowiedzialności karnej do 8 lat, za składanie fałszywych zeznań przed sądem. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodów z przesłuchania dodatkowych świadków – J. S., S. S. - na okoliczność potwierdzenia swojego stanowiska.
Wniósł zatem o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości, względnie o jej zmianę.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu skutkującym ich uchyleniem.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów administracji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1382, zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności).
W świetle tych regulacji obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego i czasowego wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych.
Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Oznacza to, że nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby. Wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania lub wymeldowania polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 24 i nast. ustawy) właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu.
Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie o ewidencji ludności w art. 31 i art. 35.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski dokonuje zameldowania się na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. Dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu.
Zgodnie z przepisem art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, stanowiącego podstawę materialnoprawną kontrolowanych decyzji, jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Wątpliwości co do stałego lub czasowego charakteru pobytu osoby pod deklarowanym adresem rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). Przepis ten, jak trafnie wskazały organy, wskazuje na obowiązek weryfikacji przez organ prawidłowości danych zgłaszanych przez osoby dokonujące obowiązku meldunkowego. W tym trybie może także nastąpić anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania.
"Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, w przypadku błędu przy czynności zameldowania organ powinien wykreślić nieprawidłowy wpis w drodze czynności materialno-prawnej. Z uwagi na ochronę praw jednostki należy skorygować błędny zapis w drodze decyzji. W razie powzięcia informacji, że zameldowanie nastąpiło na podstawie nieprawdziwych danych organ meldunkowy powinien skorygować błędny wpis ewidencyjny poprzez wydanie rozstrzygnięcia uchylającego czynność materialno-prawną polegającą na zarejestrowaniu faktu zameldowania. Ujawniona sprzeczność pomiędzy danymi zawartymi na zgłoszeniu meldunkowym, a stanem faktycznym i prawnym, o którym wiadomość dotarła do organu musi zostać rozstrzygnięta w drodze decyzji i odpowiednio rozstrzygnięta."(por. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1196/18; LEX nr 2614695. W rozpatrywanej sprawie Sąd podziela stanowisko orzekających organów, że zaistniały przesłanki do anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego na pobyt stały, jako dokonanej wadliwie.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób wystarczający dla podjęcia decyzji co do istoty sprawy, prawidłowo ocenionego w zgodzie z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), wynika, że w dacie rejestracji pobytu stałego skarżącego w dniu 20 grudnia 2002 r. w budynku w K 124 skarżący nie przebywał w nim i nie mieszkał z zamiarem stałego w nim przebywania.
Całokształt materiału dowodowego, w tym dowody ze świadków, także krewnych skarżącego, potwierdzają, że nie mieszkał on w miejscu stałego pobytu w zamiarem stałego przebywania pod tym adresem. Wbrew zarzutom skarżącego na rozprawie administracyjnej w dniu 17 lipca 2018 r. pouczono wnioskodawcę o obowiązku mówienia prawdy (k. 6 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) Podobnie pouczono przesłuchiwanych świadków w dniu 16 stycznia 2019 r.(k. 37 – 34 akt administracyjnych organu pierwszej instancji. Nawet, jeżeli nie odpowiada to wymogom art. 83 § 3 k.p.a., to zgodnie z art. 75 k.p.a. za dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Dyskredytacja nawet niektórych źródeł dowodowych osobowych nie mogła spowodować powstania wątpliwości w kwestii faktu zamieszkiwania skarżącego w miejscu stałego pobytu, gdyż jak już podkreślono, nawet krewni skarżącego, przesłuchani w charakterze świadków i z uprzednim pouczeniem o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania uwiarygodnili okoliczności wynikające z dowodów osobistych innych świadków – mianowicie, że skarżący nie mieszkał w K 124 z zamiarem stałego pobytu, bo centrum życiowe skarżącego było pod innym adresem.
Sam skarżący w wyjaśnieniach strony przyznał także, że w budynku Ka 124 nie mieszka. Jest w nim tylko zameldowany. Wskazał, że kiedy jechał przejazdem zawsze zatrzymywał się w budynku w K 124, palił w piecu, spotykał się z dziećmi. Obecnie zamieszkuje w wynajmowanych lokalach na [...], ponieważ tam pracuje. Kiedy przejdzie na emeryturę za około 5 lat to zamieszka w budynku w K 124 i będzie partycypował w kosztach jego utrzymania.
W kontekście powyższego zwrócić należy uwagę, że czym innym jest zamieszkiwanie w chwili rejestracji pobytu stałego z zamiarem stałego przebywania, a czym innym jest jedynie sporadyczne przebywanie – tj. składanie wizyt w budynku w K 124, których ani świadkowie, ani orzekające organy, ani też Sąd nie negują. Chodzi tu o fakt uczynienia z miejsca stałego pobytu centrum życiowego, w którym osoba dokonująca rejestracji wykonuje czynności życia codziennego. Przebywanie w danej miejscowości pod danym adresem musi mieć cechy założenia tam ośrodka swoich interesów osobistych i majątkowych. Takich okoliczności nie potwierdziły oględziny spornego lokalu. Co prawda oględzin tych dokonano w dniu 9 sierpnia 2018 r., nie mniej jednak, skoro skarżący w dalszym ciągu twierdzi, że w przedmiotowym budynku mieszka, to stan budynku nie potwierdza tej okoliczności. Podczas tych oględzin ustalono bowiem, że w budynku w kuchni są meble, nie ma natomiast żadnych garnków, talerzy, sztućców co wskazywałoby, aby ktoś przyrządzał jakieś posiłki, choćby sporadycznie.
W łazience brak ręczników, środków czystości. W salonie meblościanka, w szafie kilka marynarek, w drugim pokoju wersalka, narożnik dwa komplety wypoczynkowego, natomiast nie ma pościeli. Dom nie wskazuje aby ktoś w nim mieszkał.
Wobec powyższego za przekonywujące uznać należało stanowisko orzekających organów, że w takim stanie rzeczy trudno uznać, iż skarżący zarówno w dacie rejestracji pobytu stałego, jak i obecnie, zamieszkiwał i zamieszkuje w budynku K 124 z zamiarem stałego w nim przebywania, skoro zarówno świadkowie, jak i on sam stwierdzili, że pracuje na [...], a co istotne, iż skarżący był zameldowany i mieszkał w budynku w J przy ul. P do roku 2007, a obecnie mieszka w J przy ul. N. To tam było i jest jego centrum życiowe.
Zasadnie podkreślił Wojewoda, że rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych, w tym do własności lokalu, w którym zostało dokonane zameldowanie. Podstawę do zameldowania powinno więc stanowić ustalenie, czy osoba zgłaszająca przebywała pod danym adresem z zamiarem przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu.
Jeżeli wpis (rejestracja stałego pobytu) od początku nie był zgodny z rzeczywistością, to obowiązkiem organu meldunkowego było wyeliminowanie z obrotu prawnego takiego wpisu w drodze decyzji administracyjnej, jak to w przedmiotowej sprawie prawidłowo uczynił Wójt Gminy.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, stan faktyczny ustalony przez organy w przedmiotowej sprawie pozwalał zatem na anulowanie czynności materialno-technicznej z dnia 20 grudnia 2002 r. zameldowania skarżącego w miejscu stałego pobytu.
Zdaniem Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego – ustawy o ewidencji ludności – w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniach decyzji przedstawiły w wystarczający sposób motywy podjętych rozstrzygnięć w zgodzie z art. 103 § 2 k.p.a.
Postępowanie meldunkowe nie służy natomiast do rozstrzygania konfliktów, w tym nieporozumień na tle majątkowym. Nie ma też na celu stwierdzenie uprawnień do lokalu. Postępowanie to, jak trafnie podniósł Wojewoda, służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu jedynie potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. W odniesieniu natomiast do wniosku skarżącego zawartego w skardze o przeprowadzenie dowodów ze świadków podnieść należy, że w drodze wyjątku określonego w art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, ale w ściśle określonych granicach. Przeprowadza tylko dowody z dokumentów i pod sprecyzowanymi w tym przepisie warunkami, tj. gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy wniosek ten był bezpodstawny.
Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.
Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.