Uzasadnienie
Decyzją z 22 grudnia 2023 r., Burmistrz S. odmówił J. B. (dalej: skarżący) przyznania dodatku węglowego. Organ wyjaśnił, że nie miał możliwości ustalenia, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa skarżącego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1630), gdyż skarżący w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego nie wpuścił pracownika socjalnego do pomieszczania - sypialni, w którym znajdowało się zadeklarowane przez skarżącego źródło ogrzewania, tj. piec kaflowy na paliwo stałe.
W odwołaniu skarżący podniósł, że "sypialnia jest miejscem intymnym" i że obce osoby nie są do niej wpuszczane. Podał, że w trakcie wywiadu środowiskowego wszedł do sypialni i zrobił dwa zdjęcia telefonem, które następnie okazał pracownikowi socjalnemu. Ponadto na zewnątrz budynku było widać dym z komina, co jego zdaniem potwierdzało zadeklarowane przez niego źródło ciepła.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, decyzją z 15 lutego 2023 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium wskazało, że uniemożliwienie czy utrudnianie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w odpowiednim zakresie skutkować musi odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. To na osobie ubiegającej się o przyznanie pomocy społecznej spoczywał obowiązek umożliwienia dokonania ustaleń faktycznych mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak zgody skarżącego na wejście pracownika do pomieszczenia, w którym miałby znajdować się piec kaflowy spowodował, że nie można było stwierdzić czy zaistniała podstawowa przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę prawną odmowy przyznania dodatku węglowego Kolegium wskazało na art. 2 ust. 15e ustawy o dodatku węglowym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:
- 1. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia tj.:
- – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy przez jego niezastosowanie i brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego stanowiącego podstawę dla poczynienia prawidłowych ustaleń stanu faktycznego i właściwego zastosowania norm prawa materialnego,
- – art. 10 k.p.a. przez jego niezastosowanie i brak umożliwienia mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,
- – art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy organ odwoławczy winien był ją uchylić na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i zobowiązać organ I instancji do przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie,
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
- – art. 2 ust. 15e ustawy o dodatku węglowym, przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania mu świadczenia w postaci dodatku węgłowego.
Skarżący podał, że nie wpuścił pracownika socjalnego do pomieszczania, w którym znajduje się piec kaflowy, z uwagi na to, że znajdowała się w nim osoba, z którą nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego i nie ma stałego miejsca zamieszkania, i której prywatność chciał ochronić. Zgodnie bowiem z art. 47 Konstytucji ma on prawo do ochrony swojego życia prywatnego. Zarzucił też, że pracownik socjalny, który przeprowadzał z nim wywiad środowiskowy nie uznał, ani nie zaprotokołował w formularzu wywiadu środowiskowego faktu, że okazał mu zdjęcie pieca zrobione telefonem. Pracownik pominął również okoliczność, że z komina wydobywał się dym.
Skarżący podniósł, że nie został również pisemnie poinformowany o tym, że postępowanie dowodowe w sprawie przyznania dodatku węglowego zostało zakończone, a wywiad środowiskowy, został uznany za nieprzeprowadzony. Nie było też dla niego zrozumiałe dlaczego zarówno organ I, jak II instancji jako odmowę przyznania mu dodatku węglowego zastosowały art. 2 ust. 15e ustawy o dodatku węglowym, skoro pracownik socjalny został wpuszczony do domu skarżącego. Ponadto, organ I instancji nie dał mu możliwości ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego, a wszelkie wątpliwości rozstrzygnął na swoją korzyść.
W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacja zawartą w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 10 października 2023 r. skarżący podtrzymał twierdzenia i zarzuty skargi. Przyznał, że został uprzedzony o wizycie pracowników MOPS, jednak w zawiadomieniu nie było konkretnej daty ani godziny. W chwili gdy pracownicy MOPS przyszli, w jego sypialni przebywała przyjaciółka, która jest osobą znaną w tej miejscowości. Skarżący nie chciał, aby pracownicy MOPS ją zobaczyli. Nie było możliwości, żeby przyjaciółka przeszła do innego pomieszczenia. Mieszkanie składa się z trzech pokoi. Zdaniem skarżącego absolutnie wystarczające było pokazanie pieca na zrobionym zdjęciu telefonem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ odmowa umożliwienia stwierdzenia naocznie przez pracowników MOPS sposobu ogrzewania mieszkania piecem węglowym prawidłowo została zinterpretowana jako podstawa do odmowy przyznania dodatku węglowego.
Słusznie organy zauważały, że zgodnie z art. 2 ust. 15 Burmistrz (a właściwie działający w jego imieniu pracownicy MOPS) uprawnieni byli do weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Kolejne ustępy od 15b do 15e ww. art. 2 ustawy o dodatku węglowym w sposób jasny określają uprawnienia i sposób weryfikacji wniosku.
Zgodnie więc z art. 2 ust 15b jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.
Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15c wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Następnie zgodnie z art. 2 ust. 15d w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Na koniec zgodnie z art. 2 ust. 15e niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
W rozpoznawanej sprawie skarżący przyznawał, że nie wpuścił pracowników MOPS do swojej sypialni. Rację miały więc organy wskazując na ww. przepisy ustawy o dodatku węglowym jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
W aktach znajduje się protokół z 14 grudnia 2022 r. (podpisany przez skarżącego), w którym ustalono w porozumieniu ze skarżącym termin wywiadu środowiskowego na okres od 16 grudnia 2022 r. do 20 grudnia 2022 r. w godzinach od 10 do 14. Nie jest więc tak jak sugerował skarżący, że pracownicy przyszli niezapowiedziani. Co więcej zasadniczo formularz wywiadu środowiskowego został sporządzony i podpisany przez skarżącego, ale skarżący wyjaśnił, że piecem ogrzewa dwa pomieszczenia: kuchnię i sypialnię. Pracownica MGOPS zanotowała, że podczas wywiadu środowiskowego nie było możliwości zobaczenia źródła ogrzewania ponieważ piec kaflowy znajduje się w sypialni, a Pan J. B. nie wpuszcza osób obcych do sypialni. Pracownica MGOPS dodawała, że ww. udostępnił zdjęcie na telefonie pieca kaflowego.
Z wywiadu środowiskowego wynikało również, że skarżący zobowiązał się do dostarczenia rachunków za energię elektryczną.
Co więcej, w uwagach i wnioskach pracownica MGOPS zapisała, że Pan J. B. został poinformowany, że brak potwierdzenia stanu faktycznego z danymi z deklaracji CEEB wiąże się z odmową przyznania świadczenia.
Zdaniem Sądu opisane w wywiadzie środowiskowym okoliczności faktyczne właściwie są niesporne. Sam skarżący przyznawał, że odmówił wpuszczenia pracowników socjalnych do pomieszczania, w którym znajdował się zadeklarowany w ewidencji CEEB piec kaflowy. Istotne jest również to, że wszystkie okoliczności mające znaczenie dla sprawy zostały zanotowane w wywiadzie środowiskowym: nieokazanie deklarowanego pieca; pokazywanie wyłącznie fotografii pieca w telefonie; fakt zamieszkiwania tylko części domu jednorodzinnego; uprzedzenie skarżącego o konsekwencjach uniemożliwienia sprawdzenia jakim typem pieca są ogrzewanie pomieszczenia mieszkalne.
Akta administracyjne potwierdzają również, że termin i godziny wywiadu zostały ustalone w porozumieniu ze skarżącym.
W tak ustalonym stanie faktycznym niewyznaczenie skarżącemu terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w trybie art. 10 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania. Skarżący nie kwestionował bowiem stanu faktycznego, a jedynie uznanie, że niewpuszczenie pracowników socjalnych do pomieszczenia, w którym miał stać zadeklarowany piec kaflowy, a w zamian tego pokazywanie tego pieca na zdjęciu – było wystarczające.
Podkreślić należy, że organ I instancji skupił się na samym fakcie (bezspornym w świetle twierdzeń skarżącego) nieokazania zadeklarowanego przez skarżącego pieca. Nie zostały więc przeinaczone lub źle zinterpretowane istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Niezasadne więc były zarzuty naruszenia art. 7; art. 77 §1 i art. 80 k.p.a.
Zdaniem Sądu, rację miały organy wskazując na niemożność z przyczyn leżących po stronie skarżącego, potwierdzenia, że skarżący, który zamieszkiwał tylko część pomieszczeń w budynku – faktycznie ogrzewał zamieszkiwane pomieszczenia piecem zgłoszonym do ewidencji CEEB. W takich okolicznościach faktycznych nie było niewystarczające tłumaczenie się skarżącego, że można było ustalić istnienie i działanie pieca kaflowego na podstawie okazanego zdjęcia i widocznego na zewnątrz budynku – unoszącego się z komina dymu.
Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).