Uzasadnienie
Prezydent Miasta pismem z dnia 18 listopada 2009r. znak [...] odmówił E. M. przyznania lokalu z zasobów mieszkaniowych Gminy, powołując się na § 49 ust. 1 pkt 4 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 24 października 2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy (Dz.Urz. Woj. z dnia 5 grudnia 2007r., Nr 850, poz. 5589 ze zm.). Wyjaśnił, że skarżąca nie jest osobą o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych w rozumieniu w/w uchwały, ponieważ uzyskała już pomoc mieszkaniową z Gminy. Została bowiem w roku 2006 objęta ostateczną listą osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu z tytułu utraty uprawnień do lokalu na skutek wypowiedzenia umowy najmu lokalu. W wyniku realizacji tej listy Prezydent Miasta w dniu 04.06.2008r. skierował E. M. oraz zamieszkującego z nią S. M. do zawarcia umowy najmu gminnego lokalu mieszkalnego położonego na os. B w A, na którego objęcie skarżąca oraz S. M. wyrazili zgodę.
Jak stwierdził organ, okoliczność niezawarcia umowy najmu nie może stanowić podstawy do ponownej weryfikacji wniosku z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. W piśmie zawarto pouczenie, że "na podstawie § 20 ust. 6 w/w uchwały informuje się o możliwości złożenia skargi na akt prawny z zakresu administracji publicznej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270)", natomiast w załączniku do pisma zawarto bardziej szczegółowe informacje o trybie zaskarżenia, w tym o terminie do złożenia skargi, wysokości wpisu, jak też znalazły się informacje o poglądach Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie dopuszczalności zaskarżenia tego rodzaju pism organów administracyjnych do sądu administracyjnego.
W dniu 28.12.2009r. E. M. oraz S. M. wnieśli za pośrednictwem Prezydenta Miasta do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na w/w pismo, podnosząc zarzut "niewłaściwego traktowania ich przez organ" poprzez nieprzyznanie im lokalu mieszkalnego i nieuwzględnienie przy tym stanu zdrowia obojga. Dodali przy tym, że oczekują na przydział mieszkania od 2002r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, względnie o oddalenie. Odrzucenie skargi ma wynikać według organu z niedopuszczalności drogi sądowej w sprawie najmu lokalu gminnego. Co do zasadności oddalenia skargi organ, powołując się na § 49 ust. 1 pkt 4 uchwały Rady Miasta z 24 października 2007r., wyjaśnił, że poprzez fakt wystosowania w dniu 04.06.2008r. do skarżących skierowania do zawarcia umowy najmu gminnego lokalu mieszkalnego pierwotnie o lokalizacji ul. C, następnie o lokalizacji os. B, na którego objęcie skarżący wyrazili zgodę Gmina wywiązała się z obowiązku zaspokojenia skarżącym potrzeb mieszkaniowych. Fakt niezawarcia przez nich umowy najmu, wynikający w ocenie organu wyłącznie ze złej woli skarżących, nie może stanowić podstawy do ponownej weryfikacji wniosku z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych.
Na rozprawie w dniu 14.09.2010r. Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżących do wykazania w terminie 14 dni wyczerpania trybu poprzedzającego wniesienie skargi.
W pismach złożonych osobiście w dniach 13 i 17.09.2010r. pełnomocnik skarżących w pierwszej kolejności podniósł, że wbrew stanowisku organu sprawa zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Wyraził pogląd, że w/w uchwała Rady Miasta z 24 października 2007r. przewiduje możliwość wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta dotyczące braku spełnienia kryteriów wynikających z tej uchwały wprost do sądu administracyjnego, bez konieczności poprzedzenia jej stosowną czynnością ze strony skarżących.
W piśmie z 17.09.2010r. wyjaśnił z kolei, że skarżący nie poprzedzili skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zaznaczył, że tego rodzaju stan sprawy wynika tylko i wyłącznie z błędnego pouczenia skarżących o trybie wnoszenia skargi. Pouczenie nie zawierało w ogóle informacji o konieczności zachowania trybu z art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przytoczył przy tym stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 maja 2008r. sygn. akt I SA/Wr 133/08, że: "błędna jest praktyka organów administracji polegająca na pomijaniu w pouczeniu o możliwości wniesienia skargi do WSA, informacji o konieczności wyczerpania trybu z art. 52 § 3 p.p.s.a." W ocenie pełnomocnika należy przyjąć, że nie zaistniała przeszkoda do rozpoznania skargi a działanie organu (niepoinformowanie o trybie zaskarżenia) jest równoznaczne ze zrzeczeniem się przez organ uprawnienia do otrzymania od skarżących wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Równocześnie pełnomocnik poinformował o złożeniu przez skarżących wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa, mając na względzie, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg od dnia 13.09.2010r. tj. dnia zapoznania się przez pełnomocnika z aktami. Na rozprawie w dniu 19.01.2011r. poinformował, że wniosek został rozpoznany przez organ odmownie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawowym zagadnieniem wymagającym ustalenia jest rozstrzygnięcie, czy rozpoznawana sprawa może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądowym od szeregu lat dominował pogląd, że sprawy dotyczące najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gminy mają charakter cywilnoprawny. Istotną rolę, dla ukształtowania się tego poglądu odegrała uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997r. podjęta w składzie siedmiu sędziów (III ZP 37/97), w której sformułowano pogląd że " wybór osoby do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art.16 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.)" OSNP 1998/7/200. Podobne stanowisko prezentowane było w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych.
Zasadnicza zmiana w dotychczasowym orzecznictwie nastąpiła wraz z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny następującej uchwały w składzie siedmiu sędziów z dnia 21 lipca 2008r. (I OPS 4/08) " Uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) " LEX nr 400065. Przedmiotowa uchwała zapadła na tle stanu faktycznego powstałego w Warszawie. Ustawa z dnia 15 marca 2002r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 41, poz.361 ze zm.) określa w odrębny sposób status gminy Warszawa, w której dzielnice jako jednostki pomocnicze gminy wykonują w konkretnym zakresie zadania gminy.
Do zakresu działania dzielnic należy m.in. utrzymanie i eksploatacja gminnych zasobów lokalowych, a organem wykonawczym dzielnicy jest zarząd. Stąd też w powołanej uchwale NSA z dnia 21 lipca 2008r. przedmiotem analizy i oceny jest uchwała zarządu dzielnicy, która została zakwalifikowana jako akt z zakresu administracji publicznej z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy p.p.s.a. Struktura pozostałych gmin w Polsce jest odmienna, a zadania z zakresu najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gmin należą do organu wykonawczego gminy. Nadto podejmowane na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowych zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz.1591 z późn.zm.) uchwały rad gmin określające zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, mogą zawierać różne (ale mieszczące się w granicach prawa) rozwiązania, ale w każdym przypadku są to akty prawa miejscowego.
Stąd też stosowanie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 21 lipca 2008r. wymaga, aby w każdym przypadku dostosować ją do treści obowiązującej w danej gminie uchwały rady gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali. Obowiązująca w A uchwała Nr [...] Rady Miasta z dnia 24 października 2007r. przewiduje w § 20 wstępną weryfikację wniosku. Wstępna weryfikacja polega na stwierdzeniu czy wnioskodawca spełnia kryteria określone niniejszą uchwałą. Jeżeli wynik wstępnej weryfikacji jest negatywny, wnioskodawca nie uczestniczy w dalszych etapach postępowania i jest o tym fakcie pisemnie zawiadamiany. To organ dokonując tej weryfikacji w sposób samodzielny, jednostronny, władczy, ocenia, czy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w uchwale, czy też ich nie spełnia. W przypadku sporu powstałego pomiędzy organem, a wnioskodawcą na tle oceny czy spełnione są przesłanki określone w uchwale, kwestia ta może być przedmiotem kontroli Sądu administracyjnego.
Zdaniem Sądu pisemne zawiadomienie wnioskodawcy, że nie spełnia przesłanek określonych w uchwale, w rozpoznawanej sprawie jest to pismo z dnia 18 listopada 2009r. podpisane z up. Prezydenta, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa miejscowego, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a.
Wniesienie skargi na taką czynność Prezydenta powinno być zgodnie z art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a. poprzedzone wezwaniem organu na piśmie, w terminie 14 dni od dowiedzenia się o podjęciu takiej czynności, do usunięcia naruszenia prawa. Nie wyczerpanie powyższego trybu powoduje, że skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a. podlega odrzuceniu.
W niniejszej sprawie należy przyjąć, że została spełniona przesłanka z cytowanego wyżej artykułu, gdyż E. M. oraz S. M. nie poprzedzili skargi wezwaniem Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa, co oznacza, że nie zachowali trybu zaskarżenia czynności Prezydenta Miasta z dnia 18 listopada 2009r. znak [...], stąd ich skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a podlega odrzuceniu.
Odnosząc się ściślej do twierdzeń pełnomocnika skarżących - nie można przyjąć, że poprzez brak pouczenia o trybie zaskarżenia czynności Prezydenta Miasta organ ten zrzekł się ze strony skarżących otrzymania wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tryb zaskarżenia czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika wprost z tej ustawy, z art. 52 § 3, a dopuszczalność rozpoznania skargi na taką czynność jest uzależniona od zachowania przez stronę skarżącą trybu zaskarżenia. Ogólnie rzecz ujmując, niedopuszczalność rozpoznania skargi wynikać może z braku kognicji sądu administracyjnego w danej sprawie (art. 58 § 1 pkt 1) ale też z tzw. "innych przyczyn", do których zalicza się m.in. niezachowanie trybu zaskarżenia (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a). Faktem jest, że w niniejszej sprawie organ w sposób nieprecyzyjny pouczył stronę skarżącą o trybie zaskarżenia czynności Prezydenta Miasta, niemniej jednak fakt ten dla oceny dopuszczalności skargi nie ma prawnego znaczenia.
Zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu zacytowanego przez pełnomocnika postanowienia wypowiadając przedstawiony pogląd oparł rozstrzygnięcie właśnie na art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, odrzucając skargę z powodu niezachowania trybu zaskarżenia postanowienia Prezydenta Miasta Wrocławia.
Mając na uwadze powyższe Sąd, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm).