Uzasadnienie
W dniu 30 maja 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek H. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 11 lipca 2012 r., w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2012 r.
We wniosku skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych dochodów. Nie pracuje, nie pobiera renty ani emerytury. Nie posiada żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomości. Stara się o orzeczenie o niepełnosprawności. Od 2009 r. pobierał zasiłek stały z MOPSu. Po utracie prawa do zasiłku stałego, korzystał z zasiłku celowego. Nie jest dla skarżącego zrozumiałe dlaczego odmawia mu się obecnie prawa do zasiłku, skoro pracownik socjalny zna jego sytuacje materialną i rodzinną. Adres podany pracownikowi socjalnemu – ul. R, jest jego centrum życiowym od 60 lat. W przedmiotowym lokalu skarżący zamieszkuje cały czas i jest to jedyne miejsce jego zamieszkania. Samodzielne gospodarstwo prowadzi o d 30 lat. Z żoną nie utrzymuje żadnych kontaktów, nie zna jej miejsca zamieszkania. Ze związku tego urodziło się troje dzieci. Kontakt skarżący utrzymuje tylko z synem P, który jest osobą niepełnosprawną.
Skarżący nie może domagać się alimentów od najbliższej rodziny, ponieważ nie łożył na utrzymanie swoich dzieci, nie płacił żadnych alimentów. W związku z pogarszającym się stanem zdrowia, skarżący był hospitalizowany. Złożył on wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Postępowanie pozostaje w toku. Mimo wieku emerytalnego nie ma on prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganych lat pracy. Z uwagi na wiek, stan zdrowia i brak wykształcenia adekwatnego do potrzeb rynku, nie ma on możliwości znalezienia jakiejkolwiek pracy.
W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 27 czerwca 2012 r. wezwano go do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji:
- - udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z codziennym, koniecznym utrzymaniem, w ty, kserokopii rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy oraz innych;
- - wyjaśnienie z czego się utrzymuje i w jakiej wysokości jest jego dochód;
- - przedstawienie wszystkich składników majątku ruchomego i nieruchomego, stanowiących własność lub współwłasność skarżącego;
- - przedłożenie zeznania podatkowego za rok 2011;
- - przedłożenie zaświadczenia z ewidencji pojazdów mechanicznych, potwierdzającego, że skarżący nie jest właścicielem pojazdu mechanicznego.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 11 lipca 2012 r. wyjaśnił, iż nie ma możliwości dołączenia rachunków za media i czynsz, gdyż od trzech lat nie posiada żadnych środków pieniężnych i nie reguluje żadnych zobowiązań. Nie posiada żadnego majątku ruchomego Anie nieruchomości. Nie posiada nawet telefonu. Nie posiada rachunku bankowego. Nie składa rocznych zeznań podatkowych, gdyż nie osiąga żadnego dochodu. Jego egzystencja to dary ludzi dobrej woli a także z pomocy poza rządowej. Jego obecna egzystencja jest krytyczna. Pozostaje on w stałym leczeniu. Korzysta z bezpłatnych lekarstw jak też porad lekarskich w przychodni dla bezdomnych.
Stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu w zakresu pomocy i opieki społecznej. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło przyznanie prawo pomocy w tym zakresie z mocy prawa.
Z tych względów Sąd działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych uznając je za bezprzedmiotowe.
Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący mimo wezwania Sądu nie skorzystał z możliwości do dokładnego przedstawienia swojej sytuacji osobistej i stanu majątkowego. Informacje podane przez skarżącego zdaniem Sądu, uniemożliwiają rzetelną ocenę jego możliwości finansowych i nie znajdują pokrycia w faktach. Jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika MOPSu skarżący, według oświadczenia sąsiadów pod wskazanym adresem zamieszkania przebywa bardzo sporadycznie, nie nocuje w nim. Podczas wizyty w lokalu przy ul. R pracownik MOPS stwierdził, iż brak w nim ogrzewania, energii elektrycznej, gazu.
W mieszkaniu było bardzo zimno a mimo to, skarżący nie wystąpił jednak o zasiłek na zakup opału (k.861 akt administracyjnych). W opisanych warunkach w porze zimowej nie było możliwości, aby skarżący był w stanie przebywać w przedmiotowym lokalu, nie mówiąc już o stałym zamieszkaniu. Oznacza to nic innego jak to, że jego centrum życiowe znajduje się w innym miejscu, którego nie chciał on ujawnić. Mimo sugestii skarżący odmówił też wystąpienia o alimenty od dorosłych dzieci czy żony. W tym miejscu należy podkreślić, iż składający wniosek o przyznanie prawa pomocy musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bądź są zobowiązani do alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulują stosunki między rodzicami a dziećmi nakładając na rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Stosownie natomiast do art. 87 k.r.o. rodzice i dzieci są zobowiązane wspierać się wzajemnie. Obowiązek wspierania się oznacza udzielenie pomocy materialnej, jak i osobistej.
Nieuzasadnione uchylenie się skarżącego od przysługującego mu uprawienia stwarza sytuację, iż przerzuca on w sposób nieuzasadniony ciężar obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa czyli faktycznie na innych obywateli.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu.
Z tych względów Sąd działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 246§ 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych uznając je za bezprzedmiotowe.