Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 718/17

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 767/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 426/15, którym oddalono skargi K. Ś. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2015 r. nr [...] i nr [....] i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] 2015 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania K. Ś. zasiłku okresowego na grudzień 2014 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 16 grudnia 2014 r. K. Ś. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] 2014 r. nr [...] w sprawie przyznania od 1 grudnia 2014 r. zasiłku okresowego w kwocie 206,50 zł. W związku zatem z treścią art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz faktem, że w sprawie toczy się postępowanie odwoławcze organ orzekł o odmowie wszczęcia postępowania.

Z kolei postanowieniem z dnia [...] 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania K. Ś. zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na jeden ciepły posiłek dziennie. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] K. Ś. zostało przyznane świadczenie celowe w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności i przygotowanie jednego posiłku dziennie za miesiąc grudzień 2014 r. w kwocie 120 zł. Mając zatem na uwadze treść art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz fakt, że w sprawie toczy się postępowanie odwoławcze w tej sprawie, organ orzekł o odmowie wszczęcia postępowania.

Po rozpoznaniu zażaleń K. Ś., Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia 5 lutego 2015 r.:

1. 1. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...];
2. 2. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...].

Jako podstawę prawną swoich postanowień Kolegium podało art. 61a w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Organ odwoławczy stwierdził, że art. 61a § 1 k.p.a. zezwala na wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wówczas, gdy spełnione są następujące przesłanki: żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Zdaniem Kolegium, przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie.

Kolegium wskazało, że w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku okresowego zapadło już rozstrzygnięcie MOPS z dnia [...] 2014 r. nr [...] przyznające zasiłek okresowy w wysokości 206,50 zł za okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 lipca 2015 r. W obecnej chwili organ odwoławczy - SKO - prowadzi postępowanie odwoławcze w tej sprawie pod sygn. akt. [...]. Dlatego też w administracyjnym toku instancji nie jest możliwe ponowne zajmowanie się tą sprawą. Kolegium stwierdziło, że również w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego na jeden posiłek dziennie na grudzień 2014 r. zapadło już rozstrzygnięcie MOPS w dniu [...] 2014 r. nr [...] przyznające zasiłek celowy w kwocie 120 zł. Decyzja ta została zakwestionowana przez K. Ś. w wyniku czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2014 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Następnie wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zatem w sprawie objętej ponownym wnioskiem zapadło już ostateczne rozstrzygniecie.

K. Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi na powyższe postanowienia i wyraził niezadowolenie z postępowania prowadzonego przez organy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o ich oddalenie.

Wyrokiem z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 426/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi K. Ś. na wymienione wyżej postanowienia SKO z dnia 5 lutego 2015 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że K. Ś. złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego na miesiąc grudzień 2014 r. oraz o przyznanie zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na jeden ciepły posiłek dziennie. Tymczasem z akt zgromadzonych w licznych sprawach K. Ś. wynika, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] przyznał wnioskodawcy świadczenie w formie zasiłku okresowego w kwocie 206,50 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 lipca 2015 r., co więcej SKO decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Natomiast odnosząc się do żądania przyznania zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na jeden posiłek dziennie Sąd stwierdził, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] przyznał K. Ś. zasiłek celowy na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie za grudzień 2014 r. w kwocie 120 zł. Po rozpatrzeniu odwołania K. Ś. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2014 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Zdaniem WSA w Krakowie, w sprawie zaistniała "uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania, o której mówi art. 61a k.p.a., gdyż w tym przedmiocie zapadły już ostateczne rozstrzygnięcia. Organy nie mogły więc ponownie merytorycznie rozstrzygać tych kwestii dopóki w obrocie prawnym pozostawały wskazane powyżej decyzje.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K. Ś., Naczelny Sąd Administracyjny wydał wskazany na wstępie wyrok z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 767/16, którym uchylił wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 426/15 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie NSA, Sąd I instancji naruszył art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż w nadesłanych aktach sprawy brak jest decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...], a bez przeanalizowania treści tych decyzji trudno zweryfikować tożsamość podmiotową i przedmiotową spraw objętych powołanymi decyzjami i spraw objętych obecnie rozpatrywanymi wnioskami skarżącego.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nakazał, aby rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji jednoznacznie ustalił treść powołanych decyzji organu I instancji i ich ewentualny przedmiotowy związek z zaskarżonymi postanowieniami. Ponadto Sąd I instancji powinien ustalić, czy obie te decyzje posiadają przymiot ostateczności w postępowaniu administracyjnym. W tym celu Sąd I instancji winien oprzeć się na materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, który ewentualnie może, w trybie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzupełnić o niezbędne do prawidłowego orzekania dokumenty.

W związku z zaleceniami Naczelnego Sadu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pismem z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 718/17 wezwał pełnomocnika SKO do przedłożenia całości akt administracyjnych w sprawie ze skargi K. Ś., a w szczególności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...] wraz z podaniem, czy powyższe decyzje mają przymiot ostateczności w postępowaniu administracyjnym.

W odpowiedzi SKO nadesłało akta administracyjne, w których znajdowały się wymienione wyżej decyzje oraz podało, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...] jest ostateczna, albowiem Kolegium decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 235/15 oddalił skargę na tę decyzję Kolegium. Również decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...] jest ostateczna, albowiem Kolegium postanowieniem z dnia [...] 2014 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 145/15 oddalił skargę na to postanowienie Kolegium.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje

W związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 767/16 wydanym w niniejszej sprawie należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na treść art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), który to przepis stanowi:

"Art. 190. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.(...)"

W związku z zaleceniami Naczelnego Sadu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pismem z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 718/17 wezwał pełnomocnika SKO do przedłożenia całości akt administracyjnych w sprawie ze skargi K. Ś., a w szczególności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...] wraz z podaniem, czy powyższe decyzje mają przymiot ostateczności w postępowaniu administracyjnym.

Pismem z dnia 3 sierpnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze udzieliło odpowiedzi na wezwanie Sądu oraz nadesłało brakujące akta administracyjne. Pozwoliło to Sądowi dokonać oceny prawidłowości zaskarżonych postanowień.

W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych postanowień stanowiły art. 61 § 1 i art. 61a k.p.a., zgodnie z którymi:

"Art.

1. 61. § 1. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu."

"Art. 61a. § 1. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania".

Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w przytoczonym wyżej przepisie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Uzasadnioną przyczyną, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte jest zatem w szczególności okoliczność, że sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta.

W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego na miesiąc grudzień 2014 r. oraz o przyznanie zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na jeden ciepły posiłek dziennie. Tymczasem z akt zgromadzonych w licznych sprawach K. Ś. wynika, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] przyznał wnioskodawcy świadczenie w formie zasiłku okresowego w kwocie 206,50 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 lipca 2015 r. Decyzja ta jest ostateczna, gdyż decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wymienioną wyżej decyzję organu I instancji, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 235/15 oddalił skargę K. Ś. na tą decyzję Kolegium.

Natomiast odnosząc się do żądania przyznania zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na jeden posiłek dziennie należy stwierdzić, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] przyznał K. Ś. zasiłek celowy na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie za grudzień 2014 r. w kwocie 120 zł. Również i ta decyzja organu I instancji jest ostateczna, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2014 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 145/15 oddalił skargę K. Ś. na to postanowienie Kolegium.

W niniejszej sprawie zaistniała zatem "uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania, o której mówi art. 61a k.p.a., albowiem w tym przedmiocie zapadły już ostateczne rozstrzygnięcia. Organy nie mogły więc ponownie merytorycznie rozstrzygać tych kwestii dopóki w obrocie prawnym pozostają wskazane powyżej decyzje i postanowienie.

Nie znajdując więc podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienia naruszają przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w pkt I wyroku.

O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715) – jak w pkt II wyroku.