Uzasadnienie
W dniu 26 stycznia 2023 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynęło pismo J. C. (dalej: skarżący), w którym zwrócił się on o przymusowe przebadanie jego żony oraz chrześnicy przez psychiatrów.
Pismem z 30 stycznia 2023 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. poinformował skarżącego o braku podstaw do podjęcia leczenia psychiatrycznego jego żony.
Od powyższego pisma skarżący złożył odwołanie, w którym stwierdził, że nadal liczy, że jego żona będzie przebadana przez psychiatrów, byle nie za późno, gdyż może dojść do jakiejś tragedii.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, postanowieniem z 9 marca 2023 r., znak: MGOPS 430/19/23 stwierdziło niedopuszczalność odwołania.
Zdaniem Kolegium, w rozpoznawanej sprawie brak było przepisu, który upoważniałby organ I instancji do wydania decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Jednocześnie zaskarżone pismo nie zawierało cech decyzji, gdyż nie było w nim sformułowanego rozstrzygnięcia, jak również podstawy prawnej. Pismo zawierało przy tym informację na temat braku podstaw do podjęcia leczenia psychiatrycznego żony skarżącego.
Skoro zatem w sprawie nie została wydana decyzja, to stronie nie przysługiwało prawo wniesienia odwołania z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że pracownicy MOPS w S. nakłaniali jego żonę by ta założyła mu niebieską kartę. Wskazał, że sam był kilkukrotnie poddawany badaniom psychiatrycznym, które wykazały, że nie jest chory. Podtrzymał jednocześnie wniosek o przebadanie psychiatrycznie jego żony, aby można było czuć się bezpiecznie w jej towarzystwie.
W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jaki bezzasadnej.
Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu wskazał, że pismo Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej rozstrzygało indywidualną sprawę, a więc, w jego przekonaniu, było decyzją. Bezpodstawne było więc stwierdzenie niedopuszczalności odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ racje miało Kolegium, że brak było podstawy prawnej do orzekania przez organy samorządu terytorialnego o przymusowym skierowaniu lub o odmowie skierowania na badania psychiatryczne. Przesłane w odpowiedzi na wniosek skarżącego pismo informacyjne nie mogło więc zostać potraktowane jako decyzja administracyjna.
Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa i brak jest podstaw uzasadniających jego uchylenie.
Generalnie sposób przymusowego leczenia psychiatrycznego reguluje ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2123 z późn. zm.), która co do zasady kwestie te poddaje kontroli sądu opiekuńczego (art. 25 powołanej ustawy). Rację miał więc Kierownik ośrodka pomocy społecznej o braku podstaw do skierowania na leczenie psychiatryczne żony skarżącego.
Zgodnie z art. 127 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 775) – dalej: "K.p.a.", odwołanie służy stronie od decyzji wydanej w I instancji. Natomiast art. 134 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych.
Przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności odwołania zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia albo brak jest możliwości zaskarżenia decyzji w formie odwołania (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, 2017, s.706). Odwołanie jest zatem niedopuszczalne, jeżeli:
- 1) czynność organu nie jest decyzją, lecz np. czynnością materialno-techniczną lub umową cywilnoprawną,
- 2) decyzja nie została jeszcze doręczona ani ogłoszona stronie,
- 3) zostało wniesione od projektu decyzji,
- 4) zostało wniesione od decyzji organu drugiej instancji,
- 5) ustawa wyłącza możliwość wniesienia odwołania,
- 6) ustawa wyłącza możliwość wniesienia odwołania od decyzji, przewidując inny tryb weryfikacji, np. powództwo do sądu powszechnego.
Jedną z podstawowych przyczyn niedopuszczalności odwołania natury przedmiotowej jest nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia, to jest nieistnienie decyzji administracyjnej w znaczeniu prawnym (por. wyrok WSA w Krakowie z 27 maja 2014 r., III SA/Kr 1349/13, orzeczenia dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wprawdzie w orzecznictwie podkreśla się, że formę decyzji administracyjnej należy przypisać każdemu rozstrzygnięciu indywidualnej sprawy administracyjnej, w której dochodzi do konkretyzacji materialnej lub procesowej normy prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2023 r., I OSK 2167/22); niemniej jednak nie oznacza to automatycznie, że każde pismo informujące o sytuacji prawnej wnioskodawcy, jest taką decyzją.
Skoro z treści pisma skierowanego do skarżącego wynikało, że organ nie jest władny orzekać o skierowaniu na przymusowe leczenie żony skarżącego, to trudno, wbrew wyraźnym twierdzeniom organu, przypisywać mu intencję rozstrzygnięcia w przedmiocie skierowania na przymusowe badania psychiatryczne.
Odnosząc się więc do zarzutów pełnomocnika skarżącego, że pismo, od którego skarżący wniósł odwołanie było rozstrzygnięciem organu w indywidualnej sprawie – to należałoby zaznaczyć, że organ nie tyle odmówił skierowania na leczenie, co poinformował o braku podstaw prawnych do takiego działania. Jak już Sąd zaznaczył powyżej, organy samorządu terytorialnego nie są w ogóle uprawnione do przymusowego kierowania na tego typu terapie. Informacja organu była więc prawidłowa. Zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Skoro żaden przepis prawa nie dawał uprawnień organom do skierowania na przymusowe leczenie, to informacja o braku podstaw prawnych, nie naruszała jakichkolwiek przepisów prawa.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w szczególności nie narusza art. 134 K.p.a., a co za tym idzie skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).
Sąd nie orzekał o przyznaniu wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy z urzędu ponieważ ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie złożył wymaganego § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2437). oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.