Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. S. – dalej skarżąca, od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...], na mocy której ustalił, że świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] 2016 r. za okres od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. w kwocie 478 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz nakazał zwrot ww. świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 września 2017 r. do dnia spłaty.
Podstawą wydania ww. postanowienia stanowił art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257, dalej: "k.p.a.").
Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika następujący stan faktyczny:
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] ustalił, że świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] 2016 r. pobrane za okres od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. w kwocie 478 zł są nienależnie pobrane oraz nakazał zwrot ww. nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 września 2017 r. do dnia spłaty.
Powyższa decyzja wraz z pouczeniem o terminie wniesienia odwołania została doręczona na adres skarżącej i odebrana przez S. O. – dorosłego domownika skarżącej – w dniu 9 kwietnia 2018 r. Data odbioru decyzji wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.
Termin do złożenia odwołania upływał z dniem 23 kwietnia 2018 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie datowane na 10 maja 2018r. zostało nadane w placówce Poczty Polskiej w dniu 11 maja 2018r, a zatem 18 dni po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia.
Organ wyjaśnił, że w sprawie nie ma znaczenia, że odwołanie zostało skierowane wprost do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że odwołanie sporządziła w dniu 18 kwietnia 2018r. i nadała w placówce pocztowej w dniu 26 kwietnia 2018r., Samorządowe K9olegium Odwoławcze stwierdziło, że wskazane pismo nie mogło stanowić odwołania w niniejszej sprawie, gdyż z jego treści wynika, że dotyczyło nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. W piśmie tym wskazane są również konkretne daty i sygnatury akt tj. decyzje Wójta Gminy z dnia [...] 2018r. nr [...] oraz z dnia [...] 2018r. nr [...]. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, nie ma wątpliwości, iż przedmiotowe pismo stanowiło odwołanie w niniejszej sprawie.
Niezależnie od powyższego, przedmiotowe pismo zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 26 kwietnia 2018r., gdy tymczasem termin do złożenia odwołania w niniejszej sprawie upłynął z dniem 12 kwietnia 2018r.
Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której przyznała, że przekroczyła termin do wniesienia odwołania, jednak nie jest to przekroczenie znaczne i nie wynikało ono z jej winy, czy opieszałości. Jak podniosła, odwołanie sporządziła w terminie, a jedynie zapomniała je wysłać we właściwym czasie.
W dalszej części skargi skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z pracy ośrodka pomocy społecznej i wydania decyzji niesłusznie nakazującej jej zwrot pobranych świadczeń.
Skarżąca wyjaśniła, że pismo z dnia 2 maja 2018 r., które złożyła na dzienniku podawczym GOPS nie stanowiło odwołania od żadnej decyzji, a jedynie było to pismo przewodnie. Skarżąca oświadczyła, że jedynym odwołaniem jakie złożyła było wysłane przez nią pismo z dnia 18 kwietnia 2018 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa.
Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że nie zawiera ono wad powodujących konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2018 r.nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
Sąd wyjaśnia, że argumentacja skargi odnosząca się do zagadnień merytorycznych - oceny przesłanek wydania przez organ pierwszej instancji decyzji w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, nie mogły być przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym.
Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydane w oparciu o art. 134 k.p.a., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych było zgodne z powołanym wyżej przepisem i znajdowało oparcie w materiale dowodowym sprawy.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy organ odwoławczy obowiązany jest zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania.
Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z kolei w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Aby pismo mogło zostać uznane za skutecznie doręczone muszą zostać zachowane ściśle reguły określone w rozdziale 8 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestia doręczenia jest zatem kluczowa dla oceny zachowania terminu.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. została doręczona w trybie art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Należy jednocześnie podkreślić, że doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania.
Jak wynika z dowodu doręczenia decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r., została doręczona dorosłemu domownikowi – S. O. w dniu 9 kwietnia 2018 r. Tę okoliczność skarżąca nie kwestionuje. W związku z tym termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 23 kwietnia 2018 r.
Jeżeli chodzi o termin złożenia odwołania – w sprawie wystąpiła różnica zdań pomiędzy organem odwoławczym, a skarżącą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie zostało złożone pismem z dnia 10 maja 2018r., a z kolei skarżąca twierdzi, że odwołanie od decyzji ustalającej, że świadczenia rodzinne zostały pobrane nienależnie – złożyła pismem z dnia 18 kwietnia 2018r.
Analiza akt sprawy w sposób jednoznaczny potwierdza stanowisko skarżącej.
Wójt Gminy w dniu [...] 2018r. wydał dwie decyzje: pierwszą o nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego oraz drugą o [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.
Obie decyzje zostały wysłane do skarżącej jedną przesyłką listową i odebrane przez S. O. – dorosłego domownika – w dniu 9 kwietnia 2018r.
Pismem z dnia 18 kwietnia 2018r. skarżąca złożyła odwołanie od obu wyżej wymienionych decyzji, co wynika wprost z jego treści. Skarżąca wskazała decyzję nr [...] dotyczącą " zwrotu należnych świadczeń pieniężnych 500+ na dzieci" oraz decyzję nr [...] dotyczącą " zwrotu świadczeń rodzinnych na dzieci".
Odmienne twierdzenia organu odwoławczego w tym zakresie są sprzeczne z z treścią pisma skarżącej z dnia 18 kwietnia 2018r.
Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że w niniejszej sprawie dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych pismo z dnia 18 kwietnia 2018r. stanowiło odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018r. nr [...].
Okolicznością bezsporna w sprawie jest, że skarżąca nadała odwołanie w placówce Poczty Polskiej w dniu 26 kwietnia 2018 r., a zatem 3 dni po terminie, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Termin do złożenia odwołania upłynął z dniem 23 kwietnia 2018r.
W związku z powyższym organ odwoławczy prawidłowo orzekł o uchybieniu przez skarżącą terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, który tut. Sąd w pełni podziela, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, CBOSA), co też organ w przedmiotowej sprawie uczynił. Wbrew, zatem odmiennemu stanowisku prezentowanemu w skardze, sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym postanowieniu uchybienia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Należy również wskazać, że skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w związku z czym organ odwoławczy prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, aczkolwiek z przekroczeniem 3-dniowym, a nie jak twierdził organ – z przekroczeniem 18-dniowym.
W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.