Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. K., M. K., S. K., F. K., M. G., B. K. – N., J. K. zaskarżyli czynność materialno-techniczną, dokonaną przez Starostę Nowotarskiego w dniu 10 stycznia 2018 r., a polegającą na zmianie danych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu L poprzez ujawnienie osób nieuprawnionych jako władających na zasadzie samoistnego posiadania w zakresie nieruchomości stanowiących działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z wniosku zainteresowanych. Skarżący zarzucili przedmiotowej czynności naruszenie:
- - art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy- Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej zwane: "p.g.k.") polegającym na dokonaniu aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, pomimo braku przesłanek do dokonania takiej aktualizacji i zastosowaniu tego przepisu,
- - art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. poprzez nie ustalenie, czy dany podmiot rzeczywiście włada gruntem na zasadach samoistnego posiadania, stosując się w szczególności do wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. co jest niezgodne z literą prawa i jest wypaczeniem idei rejestru publicznego,
- - § 45 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, gdy przepis ten nie stanowi podstawy prawnej do przedmiotowego działania,
- - przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 79a, art. 107 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie i przyjęcie, że określone osoby te są władającymi za zasadzie samoistnego posiadania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że pismami z dnia 2 maja 2019 r. o następującym oznaczeniu: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], otrzymanymi 6 maja 2019 r., Starostwo Powiatowe poinformowało ich, że 10 stycznia 2018 r. dokonano aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów obrębu L w trybie czynności materialno-technicznej w zakresie nieruchomości stanowiących działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone w L, objęte jednostką rejestrową [...], poprzez zmiany danych – ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków współwładających na zasadzie samoistnego posiadania w osobie: R. K., E. K. i J. P., po zmarłych J. i E. K. i A. K. Skarżący wyjaśnili, że ww. zmarłe osoby nigdy nie widniały w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu L zarówno zmodernizowanej ewidencji gruntów i budynków jednostki ewidencyjnej J jak i poprzednio obowiązujących – do roku 1996 r. – przepisów katastru nieruchomości i ewidencji gruntów w skali 1:2880.
Podnieśli, że w zakresie ww. działek zgodnie z obowiązująca ewidencją gruntów ujawniony był i jest nadal F. K. (ojciec skarżących) w udziale 8/32 części, jako władający na zasadzie samoistnego posiadania, który to sprawował faktyczne władztwo nad nieruchomością, korzystał jak właściciel i wykonywał obowiązki właściciela do chwili swej śmierci, to jest do roku 2013 r.
Interes prawny skarżących wynikał z kolei z okoliczności, że są władającymi na zasadzie samoistnego posiadania przedmiotowych nieruchomości jako spadkobiercy po zmarłym F. K. W ocenie skarżących organ był zobligowany do przeprowadzenia postępowania administracyjnego wyjaśniającego jak również dowodowego na okoliczność, iż określone osoby są w posiadaniu samoistnym nieruchomości. W sprawie nie zachodziły przesłanki z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. a-h p.g.k., nie było postępowania rejestrowego, które można było zakończyć czynnością o charakterze materialno-technicznym, a organ I instancji, po dokonaniu analizy wniosku powinien zakończyć postępowanie decyzją odmawiającą wpisu w rejestrze lub umarzającą postępowanie administracyjne.
Skarżący podkreślali, że organy prowadzące ewidencję gruntów nie są uprawnione do samodzielnego rozstrzygania kwestii uprawnień do gruntu, a sam rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości, nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej czynności, rozważenie zastosowania art. 135 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, wskazując na okoliczności uzasadniające w jego ocenie takowe odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej i zwrot kosztów postępowania.
Organ wskazał w dacie wprowadzenia przedmiotowej zmiany Staroście nie był znany fakt, że F. K. nie żyje, a skarżący nie poinformowali organu, że to oni objęli posiadanie udziały po nieżyjącym ojcu. M. K. wnioskiem z dnia 7 stycznia 2019 r. zwróciła się o ujawnienie jej jako władającego działkami objętymi jednostką rejestrową nr [...], w związku z tym organ zawiadomił strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym (znak: [...]), w tym również F. K. Korespondencja skierowana do F. K. została zwrócona z adnotacją: adresat zmarł. Z pozyskanego odpisu skróconego aktu zgonu wynikało, że F. K. zmarł w [...] 2013 r. Ponadto ustalono, że 21 grudnia 2018 r. Z. K., działając jako pełnomocnik swojego ojca (pełnomocnictwo z 14 stycznia 2013r.), wystąpiła do organu o udostępnienie kopii dokumentów z akt sprawy [...] (zmiana nr [...]). Organ wskazał, że dowody przedłożone przez wnioskodawców były wystarczające do dokonania aktualizacji w trybie czynności materialno-technicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd przyjął skargę do rozpoznania ponieważ, argumentacja organu o wniesieniu jej z uchybieniem terminu oparta została na domniemaniu, nie popartym żadnymi dowodami, że skarżący – a właściwie wyłącznie Z. K. - powzięli informacje o czynnościach materialno - technicznych 21 grudnia 2018 r. Sąd zwraca uwagę, że zaskarżyli czynność materialno- techniczną: Z. K., M. K., S. K., F. K. (syn zmarłego F. K. – k. 46 akt sądowych), M. G., B. K. – N. i J. K. Fakt, że wszystkie te osoby pozostają w bliskich relacjach nie oznacza, że doręczane jednej z nich (tj. Z. K.) dokumenty wywołują skutki prawne.
Skarżący zakwestionowali ujawnienie przez organ w zakresie nieruchomości stanowiących działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – jako samoistnych posiadaczy: R. K., E. K. i J. P. Organ nie wykazał, że spadkodawcy ujawnionych: R. K., E. K. i J. P. byli w ogóle wpisani jako samoistni posiadacze ww. działek. Z akt wynika jedynie, że R. K., E. K. i J. P. zwróciły się do organu geodezyjnego z pismem z 10 lipca 2017 r. o wpisanie ich w jednostce rejestrowej [...] w miejsce właściciela nieustalonego. Jednocześnie oświadczyły, że grunt ten użytkują nieprzerwanie po zmarłym J. K. Z akt przedstawionych przez organ, nie wynika, że przeprowadzono postępowanie w przedmiocie aktualizacji danych oparte na dokumentach, o których mowa w art. 24 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 z późn. zm.).
Z przedłożonych przez organ dokumentów przede wszystkim w ogóle nie wynika jednak, że do ewidencji został wpisany poprzednik tj. J. K., na którego powoływały się wpisane do ewidencji gruntów i budynków ww. R. K., E. K. i J. P. Z wniosku o wpis (k. 6 akt administracyjnych) nie wynika zbieżność wymienionego w nim J. K. z jakimkolwiek właścicielem lub samoistnym posiadaczem.
Rację mieli skarżący, że organ nie mógł poprzestać na oświadczeniu wnioskujących o wpis, ale zobligowany był do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność samoistnego posiadania czy to J. K. czy też wnioskujących o wpis jako jego następców prawnych. Co więcej, skoro już wnioskodawcy tj. R. K., E. K. i J. P. wskazywały na swoje następstwo po nieustalonym właścicielu, to właściwie nie wiadomo dlaczego organ przyjął, że tym właścicielem lub samoistnym posiadaczem był J. K. Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine p.g.k. tworzy nową jakość, nową autonomiczną podstawę, dającą szczególne uprawnienie podmiotom, które twierdzą, że są samoistnymi posiadaczami i nie są wpisane do rejestru - do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji. W takiej sytuacji organ administracji zobowiązany jest ustalić czy ten podmiot rzeczywiście włada gruntem na zasadach samoistnego posiadania stosując się w szczególności do wymogów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Z akt przedstawionych przez organ nie wynika, że organ ewidencyjny dokonał takich ustaleń z zastosowaniem powołanych przepisów.
Z tych to przyczyn Sąd uznał bezskuteczność zaskarżonej czynności na postawie art. 146§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zasądził na rzecz skarżących zgodnie z art. 200 powołanej ustawy, koszty postępowania w kwocie uiszczonej opłaty od skargi.