Uzasadnienie
W dniu 5 października 2007r. J. B. złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] wydaną w przedmiocie przyznania płatności.
Skarżący domaga się ustanowienia adwokata z uwagi na swoją trudną sytuację finansową. Podnosi, iż ze względu na swoją chorobę (wnioskodawca jest po przebytej operacji trepanacji czaszki) nie jest w stanie dobrze bronić swoich interesów przed sądem. Będąc po operacji guza mózgu w 1984 roku czuje się coraz gorzej. Ponosi znaczne koszty leczenia.
Zdaniem Sądu, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż aktualnie rodzina utrzymuje się z zasiłku chorobowego wnioskodawcy w wysokości 1 792,50 zł oraz wynagrodzenia za pracę jego żony w kwocie 2 413,50 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 4 205,65 zł.
Z akt sprawy wynika, iż rodzina posiada mieszkanie o pow. 93 m2, zabudowania gospodarcze oraz 4,07 ha gospodarstwa rolnego. Skarżący wykazuje także oszczędności wysokości 2 133 Euro oraz 10 000,00 zł na ROR. Wykazuje także samochód osobowy Seicento z 2002 roku.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zdaniem Sądu, w obecnej sytuacji majątkowej rodziny skarżącego, biorąc pod uwagę fakt, iż ma ona stałe źródło dochodów w miesięcznej wysokości 4 205,00 zł, wnioskodawca posiada majątek, gospodarstwo rolne o po. 4 ha, a także znaczne oszczędności - jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść ewentualne koszty ustanowienia adwokata w sprawie. Sąd pragnie zaznaczyć, iż fakt spłaty kredytów, na jaki powołuje się również wnioskodawca, nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi.
Tym bardziej, iż zgodnie z art. 246 par. 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały jednak uwiarygodnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego w sprawie. Skarżący co prawda podniósł, iż ponosi duże koszty leczenia, lecz twierdzeń tych nie poparł żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Przedstawienie kart leczenia szpitalnego z 1984r. informujących o przebytych operacjach trepanacji czaszki przez skarżącego nie świadczą o aktualnie ponoszonych kosztach leczenia. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego.
Sąd pragnie także dodać, iż przy ustanawianiu adwokata bądź radcy prawnego z urzędu bada się, na mocy przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jedynie sytuację ekonomiczną wnioskodawcy, a nie merytoryczną zasadność przyznania pełnomocnika prawnego. W tym miejscu należy jednakże podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi zatem na regulację zawartą w art. 134 a także art. 140 cyt. ustawy – nie mają uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).