Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 czerwca 2010 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 127, poz. 1055) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ I instancji - Wójt Gminy - decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...], działając na podstawie na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, art.17 ust. 1 pkt 5 art. 39 ust. 1 ust 2, art. 106, art. 109, art. 110 ustawy o pomocy społecznej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127 poz. 1055 z 2009 r.) - odmówił przyznania E. D. pomocy finansowej na leki.
W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 25 marca 2010 r. E. D. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku na leki. Na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej w postępowaniu administracyjnym dokumentacji ustalono, że dochód rodziny E. D. za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku wynosi 1 177,04 zł i składa się na niego: renta socjalna w wysokości 504,04 zł syna P. D., zasiłek pielęgnacyjny w wysokości: 153 zł przyznany na P. D., świadczenie pielęgnacyjne pobierane przez E. D. na syna P. D. w wysokości 520 zł. Z powyższego wynika, że dochód rodziny E. D. przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące dla dwu osobowej rodziny 702 zł, a tym samym nie została spełniona podstawowa przesłanka do przyznania zasiłku celowego. Organ wskazał, że rozważył również sytuację życiową E. D. pod kątem zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie, z którym, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie i rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek celowy specjalny.
Organ nie stwierdził jednak zaistnienia nowych szczególnych okoliczności, które miałyby uzasadnić przyznanie zasiłku celowego specjalnego na leki, gdyż sytuacja finansowa skarżącej nie uległa pogorszeniu. Ponadto organ I instancji zaznaczył, że reaguje na potrzeby skarżącej i w miarę możliwości finansowych jej pomaga. Organ wskazał, że decyzją z dnia 15 stycznia 2010 r. przyznał skarżącej zasiłek celowy specjalny w wysokości 300 zł jako dofinansowanie do zakupu węgla i zapłaty za energię elektryczną. Kolejną decyzją z 23 lutego 2010 r. przyznał z kolei E. D. zasiłek celowy specjalny w wysokości 65,98 zł - spłata zadłużenia za energię elektryczna za miesiąc grudzień 2009 r. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 stycznia 2010 r. orzekło o przyznaniu E. D. zasiłku celowego specjalnego w formie rzeczowej w postaci 1/2 tony węgla oraz o przyznaniu zasiłku celowego specjalnego w formie finansowej z przeznaczeniem na zakup leków w wysokości 50 zł z terminem wykonania 10 dni od dnia doręczenia decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. D., opisując swoją trudną sytuację życiową. Podniosła, że jest zadłużona i spłaca dwie pożyczki.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055 z 2009 r.), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 -15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Dochód skarżącej, który prawidłowo ustalił organ I instancji, wynosi 1.177,04 zł, a zatem przekroczył wskazane w ustawie kryterium. Organ przytoczył w uzasadnieniu także treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 8 ust. 3 tej ustawy.
Wskazał, że jak wynika z akt niniejszej sprawy, E. D. kilkakrotnie otrzymała pomoc z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Decyzją z dnia 15 stycznia 2010 r. organ I instancji przyznał skarżącej zasiłek celowy specjalny w wysokości 300 zł jako dofinansowanie do zakupu węgla i zapłaty za prąd. Następnie na podstawie decyzji z dnia 23 lutego 2010 r. E. D. otrzymała zasiłek celowy specjalny w wysokości 65,98 zł na spłatę zadłużenia za energię elektryczną za miesiąc grudzień 2009 r. Ponadto Kolegium decyzją z 13 stycznia 2010 r. orzekło o przyznaniu jej zasiłku celowego specjalnego w formie rzeczowej w postaci 1/2 tony węgla oraz zasiłku celowego specjalnego w formie finansowej z przeznaczeniem na zakup leków w wysokości 50 zł, a kolejną decyzją z 8 lutego 2010 r. o przyznaniu zasiłku celowego specjalnego w formie rzeczowej w postaci 1/2 tony węgla. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wyznacznikami przyznania i ustalania wysokości zasiłku jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, lecz także możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium decyzja organu I instancji nie narusza zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej.
Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła E. D. Skarżąca opisała swoją trudną sytuację. Podniosła, że wydała na lekarstwa ponad cztery tysiące złotych w ciągu czterech lat, a pomoc z opieki społecznej była niewielka. Wskazała, że nie ma centralnego ogrzewania, tylko piec, w którym musi palić węglem, na zakup, którego jej nie stać.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Dokonane przez organy orzekające w niniejszej sprawie ustalenia sytuacji dochodowej skarżącej nie budzą wątpliwości. Skoro wysokość miesięcznych dochodów rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, wskazane w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, to zasadnie organy rozważały ewentualność udzielenia skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego z art. 41 ustawy, a nie zasiłku celowego z art. 39 ustawy, gdyż ten pierwszy z wymienionych nie jest uzależniony od spełnienia warunku kryterium dochodowego.
Zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:
- 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;
- 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Analiza przywołanego przepisu wskazuje, że zasiłek celowy specjalny z art. 41 ustawy, ma wyjątkowy charakter. Powinien być on przeznaczony na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy, a nie na podnoszenie standardów ich codziennego funkcjonowania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 639/07, LEX nr 504843).
Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego specjalnego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, co nie oznacza, że organy mogą pozwolić sobie na działania dowolne. Działanie w ramach uznania administracyjnego doznaje, bowiem ograniczenia postanowieniami w szczególności art. 7 k. p. a. zmuszając organ do każdorazowego ustalenia hierarchii pomiędzy indywidualnym interesem osoby ubiegającej się o pomoc (działaniem na jej korzyść), a interesem społecznym (publicznym), w tym i innych osób również ubiegających się o przyznanie pomocy. Organ powinien też pozostawać w zgodzie z celami i zasadami pomocy społecznej, o których mowa w art. 1 – 5 ustawy.
Jeżeli celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w okolicznościach, gdy trudnych sytuacji życiowych nie są w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości (art. 2 i 3 ustawy), to szczególny przypadek, o jakim mowa w art. 41 ustawy, musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji, że uzasadnia przyznanie tej formy pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w sytuację życiową danej osoby, że nie jest ona sama w stanie jej pokonać nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości.
Oceniając pod tym względem prawidłowość stanowiska organów pomocy społecznej w tej sprawie uznać należy, że jest to stanowisko trafne.
Sytuacja życiowa skarżącej niczym, bowiem wyraźnym nie odcina się od sytuacji wielu innych osób, które egzystują w podobnych, tak jak ona trudnych warunkach. Wskazywane w wielu pismach skarżącej okoliczności jak: choroby, wysokie koszty utrzymania, czy brak wystarczających środków finansowych na zaspokojenie różnych potrzeb, nie wskazują na istnienie takich wyjątkowych okoliczności, których skarżąca nie mogłaby przezwyciężyć i uzasadniających przyjęcie, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek stanowiący podstawę przyznania zasiłku celowego specjalnego.
Organy rozważając możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego oceniają sytuację strony na podstawie całokształtu okoliczności związanych z sytuacją osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, w tym także i z uwzględnieniem kosztów zakupu lekarstw, kosztów utrzymania mieszkania, w które wchodzą koszty zakupu opału i energii elektrycznej. Lektura akt postępowania administracyjnego nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca zdaje się traktować pomoc społeczną jako podstawowe źródło utrzymania i zapewnienia wszystkich potrzeb. W związku z tym powinna bardziej zracjonalizować swoje wydatki. Skarżąca nie powinna jednak zapominać, że pomoc społeczna ma jedynie charakter doraźny.
W ocenie, zatem Sądu nieuwzględnienie w całości żądania skarżącej nie pozostaje w sprzeczności z prawem, zwłaszcza, że ma ona systematycznie, w miarę posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej, choć ograniczonych środków, zapewnianą pomoc finansową, jak i wsparcie rzeczowe. W sytuacji życiowej skarżącej występują jedynie okoliczności o charakterze ogólnym a nie wyjątkowym, od których zaistnienia warunkowane jest przyznanie zasiłku celowego specjalnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, gdyż organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.