Uzasadnienie
Zaskarżoną przez W. J. (zwanego dalej skarżącym) decyzją z dnia 9 maja 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. jedn., Dz.U. z 2019 r., poz. 341 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), art. 14 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 957) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2019 r., znak: [...], o skierowaniu skarżącego na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałaniu narkomanii.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Starosta decyzją dnia [...] 2019 r., znak: [...], o skierowaniu skarżącego na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałaniu narkomanii.
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne, przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, została wydana, ponieważ organ otrzymał informację potwierdzającą, że skarżący kierował pojazdem znajdując się w stanie po użyciu alkoholu.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że nie został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz, że nie ma dostatecznych możliwości finansowych, by za badanie zapłacić. Odwołujący się opisał swoją sytuację zawodową oraz finansową. Podkreślił, że chce pracować jako kierowca, gdyż nie ma siły i zdrowia aby pracować na budowach czy wykonywać jakieś ciężkie prace.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.
Dodatkowo, artykuł 101 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że osoba skierowana na kurs reedukacyjny, o którym mowa w art. 99 ust. l pkt 4 lub 5, jest obowiązana do:
- 1) odbycia kursu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji administracyjnej o skierowaniu:
- 2) przedstawienia staroście zaświadczenia o ukończeniu kursu w terminie 6 tygodni od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu;
- 3) uiszczenia opłaty ewidencyjnej najpóźniej w dniu dostarczenia staroście zaświadczenia, o którym mowa w pkt 2.
Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie skarżący prawomocnym i wykonalnym wyrokiem Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt [...] został uznany za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu wnioskiem o ukaranie, a stanowiącego wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń. Skarżący był obwiniony o to, że w dniu 13 czerwca 2018 r. w miejscowości K około godz. 11:05 kierował samochodem osobowym marki [...] o nr rej. [...], znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, przy stwierdzonych stężeniach alkoholu w wydychanym powietrzu – pierwsze badanie - 0,16mg/l, drugie badanie - 0,15 mg/l, alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. o popełnienie wykroczenia z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń. Na mocy art. 87 § 3 Kodeksu wykroczeń oraz art. 29 § 1 i § 4 Kodeksu wykroczeń orzeczono wobec obwinionego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 (sześciu) miesięcy, zaliczając na jego poczet okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 13 czerwca 2018 r.
Zdaniem Kolegium z treści art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że nakłada ona na starostę obowiązek skierowania na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki alkoholowej i przeciwdziałaniu narkomanii, jeżeli kierowca kierował pojazdem będąc w stanie nietrzeźwości. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii oraz szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie lub badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu (Dz. U. z 2019 r. poz. 140) rozporządzenie określa szczegółowy program kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, wysokość opłaty za kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy, oraz wzór zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego.
Zgodnie z art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 w niniejszym przypadku z urzędu na podstawie informacji uzyskanych od administratora danych i informacji zgromadzonych w ewidencji - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a, pkt 3 lit. a-c oraz pkt 4 i 5,
Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie prawomocnym i wykonalnym wyrokiem Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt [...], skarżący został uznany za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu wnioskiem o ukaranie, a stanowiącego wykroczenie z art. 87 § 1 kodeksu wykroczeń. Skarżący był obwiniony o to, że w dniu 13 czerwca 2018 r.w miejscowości K około godz. 11:05 kierował samochodem osobowym marki [...] o nr rej. [...], znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, przy stwierdzonych stężeniach alkoholu w wydychanym powietrzu - pierwsze badanie - 0,16mg/l, drugie badanie - 0,15 mg/l, alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. o popełnienie wykroczenia z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń. Na mocy art. 87 § 3 Kodeksu wykroczeń oraz art. 29 § 1 i § 4 Kodeksu wykroczeń orzeczono wobec obwinionego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 (sześciu) miesięcy, zaliczając na jego poczet okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 13 czerwca 2018 r.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podkreśliło, że organy administracji związane są przesłanym prawomocnym i wykonalnym wyrokiem karnym sądu powszechnego z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt [...].
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu kursów reedukacyjnych, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 lub 5.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, że skarżący nie został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, Kolegium podniosło, że pismem z dnia 21 marca 2019 r., znak: [...], organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na kurs, w którym poinformowano o wpłynięciu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego, II Wydział Karny z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt [...]. W piśmie pouczono stronę o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone stronie w dniu 22 marca 2019 r. i strona nie skorzystała ze swojego uprawnienia.
Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że brak środków finansowych na odbycie kursu nie może mieć wpływu na wydane rozstrzygnięcie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie postepowania dowodowego jedynie do wyroku sądu powszechnego oraz naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że kwalifikuje się on do "badań lekarskich." W uzasadnieniu tych zarzutów podkreślił ponownie, że organy nie przeprowadziły żadnego postepowania dowodowego, a wydane decyzje miały charakter decyzji stricte automatycznych. Opisał swoją trudną, jak twierdzi sytuację i okoliczności w jakich doszło do feralnego zdarzenia. Wskazał, że nie miał świadomości, że w jego ciele znajdują się jeszcze określone ilości alkoholu spożytego dzień wcześniej. Podniósł, że prawo jazdy jest mu niezbędne do pracy, a bez niego nie jest w stanie funkcjonować normalnie.
Uważa, że nie stworzył żadnego zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nie może się więc zgodzić, że skierowanie go na badania jest uzasadnione prawnie. Sąd powinien też wziąć pod uwagę okoliczność, ze ilość alkoholu w wydychanym powietrzu jedynie nieznacznie przekraczała dopuszczalną granicę. Skierowanie na kurs reedukacyjny stanowi ograniczenie wolności i dodatkową sankcję.
Wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postepowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przeprowadzona w rozpatrywanej sprawie kontrola wydanych w niej decyzji według wyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, nie są obarczone kwalifikowanymi wadami skutkującymi stwierdzeniem nieważności, czy wznowieniem postepowania ani tez przy ich wydawaniu nie naruszono przepisów prawa materialnego i postepowania w stopniu skutkującym ich uchyleniem.
Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowił 99 ust. 1 pkt 5i art. 101 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. jedn., Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.
Stosownie zaś do art. 101 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami, osoba skierowana na kurs reedukacyjny, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 lub 5, jest obowiązana do odbycia kursu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji administracyjnej o skierowaniu oraz do przedstawienia staroście zaświadczenia o ukończeniu kursu w terminie 6 tygodni od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu.
W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, zdaniem Sądu, że ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów administracji kwestii skierowania osoby na kurs reedukacyjny wobec dopuszczenia się przez nią kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę w treści art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami kategorycznego stwierdzenia "wydaje decyzję administracyjną".
Według art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a, na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. Po tym terminie natomiast na podstawie informacji uzyskanych od administratora danych (art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b w zw. z art. 139 pkt 3 tej ustawy). Należy jednak zauważyć, że z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957), którą dokonując zmian między innymi w ustawie o kierujących pojazdami, w art. 14 ust. 1 postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się.
W ust. 2 przewidziano, że Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust.
- 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Ponieważ komunikat, o którym mowa w art. 14 ust. 2 wspomnianej wyżej ustawy nowelizującej m.in. ustawę o kierujących pojazdami nie został ogłoszony, należy uznać, że art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami nie znajduje obecnie zastosowania, a zamiast niego zastosowanie ma w dalszym ciągu art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, który w sprawie został zastosowany.
Podstawą wszczęcia postępowania i następnie wydania decyzji w niniejszej sprawie, nie były zatem informacje uzyskane od administratora danych i informacji zgromadzonych w ewidencji, lecz odpis wyroku przesłany organowi przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (vide: pismo z dnia 14 marca 2019 r., k. 5 akt administracyjnych). O okolicznościach tych skarżący został pouczony w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie (k. 14 akt administracyjnych). Bezsporne zatem istnienie w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego II Wydział karny z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt [...], uznającego skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia prowadzenia pojazdu po użyciu alkoholu, było konieczną i wystarczającą przesłanką wydania decyzji o skierowaniu skarżącego kierowcy na kurs reedukacyjny.
Wobec powyższego podniesione przez skarżącego w skardze zarzuty w kontekście zaistnienia przesłanek do skierowania kierowcy na kurs reedukacyjny na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, nie mogły odnieść żadnego skutku. Istotne jest jedynie to, czy kierowca dopuścił się kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Nieuzasadniony jest wobec tego zarzut, że organy nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego, a decyzje wydały automatycznie.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, dowodem popełnienia przez kierowcę czynu polegającego na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu, jest wyrok sądu powszechnego. Wyrok sądu powszechnego oraz jego odpisy są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ratio legis ustawy o kierujących pojazdami oraz zasady demokratycznego państwa prawnego nie mogą dopuścić do sytuacji, w której organ dysponując odpisem prawomocnego wyroku sądu powszechnego winien odstąpić od wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy na kurs reedukacyjny i to nawet wtedy, gdy treść tego wyroku nie została wprowadzona do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, a sam organ informację o dopuszczeniu się przez kierowcę czynu prowadzenia pojazdu mechanicznego po użyciu alkoholu uzyskał nie z systemu teleinformatycznego a z doręczonego w formie papierowej odpisu wyroku sądu. Dane w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców są bowiem informacją wtórną względem wyroku sądu powszechnego.
W świetle powyższego nie mogły wobec tego mieć dla treści rozstrzygnięcia żadnego znaczenia podniesione przez skarżącego okoliczności, że prawo jazdy jest skarżącemu niezbędne do pracy, a bez samochodu nie jest on w stanie normalnie funkcjonować. Nie mają też znaczenia żadne dodatkowe okoliczności, w jakich doszło do zdarzenia, takie jak stopień nietrzeźwości, dotychczasowe zachowanie kierowcy na drodze czy stan jego zdrowia fizycznego i psychicznego, a już w żadnym wypadku w interesie bezpieczeństwa w ruchu lądowym - próba usprawiedliwiania przez skarżącego jego zachowania brakiem świadomości, że w jego organizmie znajduje się jeszcze określona ilość alkoholu spożytego dzień wcześniej, jak stwierdził skarżący. W razie bowiem stwierdzenia, że dana osoba prowadziła pojazd w stanie nietrzeźwości, czy jak w tym wypadku po użyciu alkoholu, starosta miał bezwzględny obowiązek wszcząć postępowanie zmierzające do wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami i wydać taką decyzję.
Trafnie też wskazało Kolegium, że nie doszło w tym przypadku do naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez to, że skarżący nie został powiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i nie wniósł uwag. O uruchomieniu tego postępowania skarżący został bowiem powiadomiony, a żadnego dowodu w trakcie postepowania organ nie przeprowadzał. Skorzystanie z zapoznaniem się z aktami jest więc uprawnieniem strony, która może z niego skorzystać, bądź nie. Nie skorzystanie z tych uprawnień w sytuacji posiadania wiedzy o toczącym się postępowaniu, nie mogło więc w żaden sposób rzutować na prawidłowość podjętych rozstrzygnięć. Stwierdzenie przez skarżącego, że nie stworzył on żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym świadczy o braku zrozumienia konsekwencji swoich działań. Przewidziany zaś obowiązek podjęcia przez właściwie organy określonych działań, nie są żadną dodatkową sankcją. Wystąpienie wskazanych w art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami przesłanek rodzi bowiem obligatoryjny obowiązek po stronie organu skierowania kierowcy na kurs reedukacyjny.
Skarga nie mogła w żaden więc sposób odnieść zamierzonego skutku.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.