Uzasadnienie
W dniu 25 listopada 2008 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Skarżąca oświadczyła, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema dorosłymi córkami, dorosłym synem, synową oraz trojgiem wnucząt.
W skład majątku skarżącej, według jej oświadczenia, wchodzą następujące nieruchomości: dom w P. przy ul. A, mieszkanie o pow. 99m2, nieruchomość rolna o powierzchni 1,94 ha oraz dwie inne nieruchomości tj. dom w P. przy ul. B i nieruchomość o pow.1,0463 ha " należącą do Z. F.".. Skarżąca, według oświadczenia, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych.
Skarżąca podała, że na jej dochody oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym składają się: renta rodzinną skarżącej, którą otrzymuje w wysokości 890 zł, wynagrodzenie córek w wysokości 11.800 zł i 10.200 zł, natomiast syn z synową pracują w gospodarstwie.
Ponadto skarżąca oświadczyła, że wydatki (w skali roku): za wodę - 298 zł, za prąd - 780 zł, za gaz - 456 zł, za węgiel - 2540 zł i ubezpieczenie budynków - 374 zł. Jedna z córek opłaca studia podyplomowe na Uniwersytecie w wysokości 3.200 zł rocznie.
Skarżąca wezwana do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy przedłożyła: kopię faktury za energie elektryczną w okresie od połowy października do początku grudnia bieżącego roku na kwotę 156,72 zł, kopie faktury za wodę na 62,94 zł, a także kopie zaświadczenia o przebiegu ubezpieczenia z którego wynika, że ostatnią składkę na OC rolników płaciła w wysokości 20 zł, a za ubezpieczenie budynków 238 zł. Podniosła, że rachunków za węgiel nie posiada bo kupuje go na talony od górników, natomiast gaz ma na butle. Z przedłożonego odcinka renty wynikało, że skarżąca otrzymuje do wypłaty 890 zł.
Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, do którego załączyła plik fotokopii różnych pism.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie.
Artykuł 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z treścią § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Artykuł art. 246 § 1 pkt 1 ppsa stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winna była przekonać Sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny.
W rozpatrywanej sprawie sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania wnioskowanej pomocy. Dochody skarżącej oraz członków jej rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, nie pozwalają na uznanie skarżącej za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania tym bardziej, że posiada nieruchomości, w tym mieszkanie o pow.90m2, z którego może uzyskiwać określone, dodatkowe dochody. Ujawnione dochody rodziny (bez uwzględnienia dochodów syna i synowej z tytułu pracy w gospodarstwie oraz ewentualnych alimentów na rzecz wnuczki) – w ocenie Sądu - pozwalają na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz opłacenie adwokata we własnym zakresie (wpis sądowy od złożonej skargi wynosi 100,00 zł).
Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała spełnienie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 2 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.