Uzasadnienie
W dniu 10 czerwca 2014 r. Z. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema małoletnimi córkami. Wskazał też, że w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2, zaś poza tym nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Ponadto skarżący podał, że miesięczny dochód jego gospodarstwa domowego wynosi "20 groszy na dzień" i pochodzi ze środków przyznanych żonie skarżącego przez MOPS.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów i oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Z. Ś. wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza.
Zarządzeniem z dnia 19 września 2014 r. wezwano skarżącego, by w terminie siedmiu dni przedstawił:
- – zaświadczenie z Urzędu Pracy o przyznaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej,
- – kopie decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków stałych, celowych lub okresowych skarżącemu lub jego żonie w 2014 r.,
- – oświadczenie o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny, w tym o wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu lub innych opłat,
- – oświadczenie o nieuzyskiwaniu przez skarżącego i jego żonę dochodu z prac dorywczych;
- – oświadczenie o źródłach finansowania kosztów utrzymania mieszkania i opłat za media.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący podał, że przyznawane jego rodzinie świadczenia z pomocy społecznej są udokumentowane w MOPS, który posiada również dane o ponoszonych przez skarżącego wydatkach za prąd i gaz. Zdaniem skarżącego to sąd powinien zwrócić się o podanie tych danych do organu pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że to osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna "wykazać", iż jej sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów. W tym celu strona zobowiązana jest do przedstawienia wiarygodnych i kompletnych informacji w tym zakresie, sąd zaś dokonuje oceny przedstawionych przez stronę danych. Jeżeli strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów opisuje swoją sytuację majątkową w sposób niewiarygodny lub nie podaje wszystkich istotnych danych, jest to podstawa do odmowy zwolnienia jej od kosztów.
Z przedstawionych wyżej okoliczności wynika, że Z. Ś. nie tylko nie podał koniecznych informacji w samym formularzu urzędowym wniosku, lecz także nie zawarł ich w sprzeciwie od orzeczenia referendarza, ani też nie doprecyzował danych dotyczących swojej sytuacji majątkowej po wezwaniu Sądu, w którym wyraźnie podano, jakie dane są konieczne dla oceny złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dlatego Sąd uznał, że skarżący przedstawił swoją sytuację materialną w sposób niekompletny, a ponadto nie starał się w jakikolwiek sposób uprawdopodobnić przytaczanych przez siebie okoliczności. Pomimo wezwania nie przedstawił bowiem dokładnych informacji dotyczących źródeł dochodu swojej rodziny oraz wysokości ponoszonych opłat za prąd, gaz, wodę i ogrzewanie.
Skoro zaś skarżący we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, następnie zaś w sprzeciwie od orzeczenia referendarza oraz w odpowiedzi na wezwanie Sądu nie podał pełnych i wystarczająco udokumentowanych danych o swojej sytuacji majątkowej, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do niego zachodzą przesłanki do ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245, 246 § 1 ppsa.
Ponadto wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. "a" ppsa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W niniejszej sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, co oznacza, że nie musi on wnosić opłat sądowych jak i ponosić wydatków. Zatem postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa.