Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 stycznia 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2019 r. o odmowie wyrejestrowania pojazdu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] zarejestrowanego na rzecz J. P. Kolegium orzekało w następującym stanie sprawy.
W dniu 1 lipca 2019 r. spadkobiercy J. P.: J. P., B. P., D. P., J. P., A. P., T. Z., P. P. i B. K. złożyli do Starosty wniosek o wyrejestrowanie ww. pojazdu, w którym podnieśli, że od wielu lat pojazd nie istnieje, został zlikwidowany ale nie ma dokumentów potwierdzających jego złomowanie, a uzyskanie obecnie potwierdzenia tego faktu w postaci dokumentu urzędowego nie jest możliwe. Jednocześnie podnieśli, że jako współwłaściciele są w stanie w toku postępowania zaświadczyć o likwidacji pojazdu (przesłuchanie świadków, strony). Złożenie wniosku uzasadnili zamiarem zwolnienia się z podatku z tytułu podatku od środków transportowych. Zwrócili także uwagę, że o tym, że pojazd nie jest przez nich używany świadczy fakt, że od lat w starostwie znajduje się dowód rejestracyjny, którego brak uniemożliwia poruszanie się po drogach. Do wniosku załączyli oświadczenie z dnia 1 lipca 2019 r., że pojazd został w sposób trwały i zupełny przez nich zlikwidowany w postaci złomowania go i nikt od 21 lat nie używa tego pojazdu.
Decyzją z dnia [...] 2019 r. organ I instancji odmówił wyrejestrowania pojazdu ciężarowego marki Jelcz o numerze rejestracyjnym [...].
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela m.in. w przypadku o którym mowa w punkcie 5, tj. w przypadku udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Następnie uznał, że podniesione we wniosku o wyrejestrowanie pojazdu argumenty, iż pojazd wiele lat temu został zlikwidowany, nie są wystarczające do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem. Do wniosku nie został bowiem dołączony żaden dokument potwierdzający przekazanie pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. Nie załączono również zaświadczenia dokumentującego trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności.
Wg organu "udokumentowanie" nie może być zastąpione "oświadczeniem" o utracie posiadania. Ponadto organ podał, że wnioskodawcy winni rozważyć wystąpienie z powództwem opartym na podstawie art. 189 kpc.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. P., D. P., J. P. i A. P. wnieśli o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. pozwalających na ustalenie podstaw do wyrejestrowania pojazdu.
W uzasadnieniu wskazali, że wnioskowali o przeprowadzenie postępowania dowodowego (przesłuchanie świadków i stron postępowania) w celu ustalenia demontażu pojazdu, ale organ wymaga jedynie dokumentu uprawnionego organu. Stanowisko organu oznacza, że brak dokumentu potwierdzającego zezłomowanie uniemożliwia na zawsze wyrejestrowanie samochodu, a wnioskodawcy w nieskończoność będą zobowiązani do płatności z tytułu podatku od środków transportowych, podatku od pojazdu, którego od lat już nie ma w obiegu. Podnieśli, że dołączone do wniosku oświadczenie mogło zostać zweryfikowane w toku postepowania dowodowego, a nie odrzucone.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazało, że wyrejestrowanie pojazdu z powodu udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności nie zostało udokumentowane ponieważ przepisy prawa nie przewidują zastąpienia dowodu z dokumentu demontażu pojazdu jakimkolwiek innym dowodem.
W złożonej do WSA w Krakowie skardze na powyższą decyzję B. P., D. P., J. P. i A. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, powtarzając zarzuty i argumentację odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ l i II instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (dalej w skrócie - ustawa). Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy pojazd podlega wyrejestrowaniu na wniosek jego właściciela w przypadku "udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności".
Z językowej analizy wskazanego przepisu wynika, że podstawowym warunkiem wyrejestrowania pojazdu jest "udokumentowanie" przez wnioskodawcę, że nastąpiła "trwała", a zatem stała, niepodlegająca zmianie i "zupełna", to jest całkowita, utrata posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności.
"Udokumentowanie" okoliczności, o których mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy oznacza stwierdzenie czegoś na podstawie dokumentów, czyli aktów pisemnych wyrażających określone wiadomości. Przepis nie wymaga określonych dokumentów, z czego wynika, że mogą to być zarówno dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 kpa, jak i inne dokumenty prywatne, np. mające znaczenie w sprawie, np. umowy dotyczące złomowania. Za taką interpretacją tego zwrotu, poza względami językowymi wskazującymi na intencję ustawodawcy, przemawiają ponadto zasady dbałości o prawidłowe funkcjonowanie obrotu prawnego w sferze ewidencji (rejestracji) pojazdów, oznaczające konieczność zapewnienia mu pewności i wiarygodności poprzez sformalizowanie sposobu stwierdzenia istnienia prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mogącej mieć znaczenie prawne.
W przedmiotowej sprawie problemem jest właśnie udokumentowanie, że pojazd marki Jelcz został zezłomowany jeszcze w 1998 r., na okoliczność czego wnioskodawcy nie mogą przedłożyć np. umowy dotyczącej zezłomowania tego pojazdu. Swoją wiedzę w tym przedmiocie zawarli we wspólnym oświadczeniu z dnia 1 lipca 2019 r., że sporny pojazd został przez nich w sposób trwały i zupełny zlikwidowany w postaci zezłomowania go i nikt od 21 lat nie używa tego pojazdu.
Mając na uwadze cel ustawy, jakim m.in. jest, aby nie utrzymywać fikcji prawnej polegającej na istnieniu w rejestrze pojazdu, którego faktycznie nie ma, zdaniem Sądu, w sytuacji faktycznej, jaką mamy w nin. sprawie, organ winien rozważyć, czy złożone przez wiele osób oświadczenie wiedzy o zezłomowaniu pojazdu w 1998 r. nie może stanowić "udokumentowania" utraty posiadania. Sąd podziela tezę zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 1166/19, że przepis art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy aktualizować się będzie w przypadkach wyjątkowych, obejmujących sytuacje utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, połączonych z unicestwieniem pojazdu, np. poprzez jego całkowite, nieodwracalne zniszczenie.
Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Skarżący do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu dołączyli jedynie oświadczenie o tym, iż nie posiadają pojazdu od 1998 r., który został po śmierci ich ojca (poprzedniego właściciela pojazdu) zezłomowany. Podali też, że dowód rejestracyjny pojazdu jest w posiadaniu organu I instancji.
Z oświadczenia wszystkich wnioskodawców wynika zatem, że nie dysponują ww. pojazdem od 1998 roku, a dowód rejestracyjny pojazdu znajduje się w posiadaniu organu. Mimo to nie zostało wyjaśnione, czy rzeczywiście i z jakiego powodu dowód rejestracyjny pojazdu znajduje się w posiadaniu Starosty. Organy nie wyjaśniły także, czy ze względu na rok produkcji i związany z tym stan techniczny pojazdu, jego dalsza eksploatacja byłaby w ogóle jeszcze możliwa, czy też wysoce prawdopodobne jest jego całkowite zniszczenie, przez co utrata ma charakter zupełny i trwały.
Sporne w powyższym stanie faktycznym jest zastosowanie przepisu art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez odmowę wyrejestrowania pojazdu ze względu na brak, zdaniem organów, udokumentowania utraty pojazdu przez skarżących w sposób trwały i zupełny.
Zdaniem Sądu, mając na uwadze, że w ww. przepisie nie wskazano, o jakie dokumenty chodzi, należy mieć na uwadze regułę postępowania dowodowego wyrażoną w art. 75 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którą, jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Ponadto oświadczenia współwłaścicieli pojazdu mogą zastąpić/uzupełnić inne środki dowodowe (np. zeznania świadków, opinie biegłych lub oględziny - art. 75 § 1 Kpa) w osiągnięciu celu postępowania wyjaśniającego, jakim jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (tj. poczynienie ustaleń zgodnych z rzeczywistością) w rozumieniu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy ocenie dowodów organ nie może zapominać o wprowadzonych do procedury administracyjnej, nowelizacją z czerwca 2017 r., przepisach art. 7a § 1 i 81a § 1 k.p.a. z których wynika zasada przyjaznej interpretacji przepisów i rozstrzygania wątpliwości w stanie faktycznym sprawy na korzyść strony.
Z powyższych względów, czyli ze względu na naruszenia przepisów art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 w związku z przedstawioną wyżej wykładnią art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy, Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenia ww. przepisów postępowania, które to naruszenie mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę powyższe rozważania, w szczególności stanowisko, że ze względu na upływ czasu od 1998 r. i brak innych dokumentów, możliwe jest udokumentowanie trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności również (oprócz innych środków dowodowych) poprzez złożenie pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania oświadczeń przez właścicieli pojazdu. Organy winny wyjaśnić także takie okoliczności, jak rok produkcji pojazdu, czy zdeponowanie dowodu rejestracyjnego pojazdu w starostwie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., a w zakresie kosztów (zwrot wpisu) na podstawie 200 p.p.s.a.