Uzasadnienie
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej postanowieniem z dnia [...] 2019 r. działając na podstawie art. 219 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku M. W. – B. odmówił wydania zaświadczenia w zakresie świadczeń pobieranych przez pełnoletnich synów.
W uzasadnieniu organ wskazał, że M. W. – B. w dniu 9 listopada 2018 r. złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia "o wysokości uzyskanych świadczeń albo ich braku synów M. B. rodzonego [...] 1979 r. oraz P. B. urodzonego [...] 1982 r. w C". Organ uwzględniając wniosek wydał zaświadczenie o nr [...] z dnia 15.11.2018 r. dotyczące świadczeń pobranych przez M. W. – B. wraz z informacją o niepobieraniu świadczeń na synów M. B. i P. B. Strona korzystając z przysługującego jej środka zaskarżenia złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż w zakresie w jakim odmówiono M. W. – B. wydania zaświadczenia o treści przez Nią żądanej powinno zostać wydane odrębne postanowienie. Uwzględniając powyższe wskazania organ wyjaśnił, iż M. W. – B. figuruje w ewidencji osób korzystających z pomocy OPS jako osoba samotnie gospodarująca i nie pobiera na synów żadnych świadczeń.
Natomiast z uwagi na okoliczność, iż postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem o charakterze indywidualnym brak jest podstaw prawnych do wydania zaświadczenia o świadczeniach pobieranych przez synów M. B. i P. B., gdyż są osobami pełnoletnimi.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. W. – B. wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 12 lipca 2019 r. nr [...] utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 217 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl § 2 tego przepisu zaświadczenie wydaje się w oparciu o dwie odrębne przesłanki: pkt 1 - jeżeli przepis prawa wymaga potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego lub pkt 2 - gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z art. 218 § 1 K.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W myśl art. 218 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Prowadzenie takiego postępowania wyjaśniającego opierać się może jedynie na danych zawartych w posiadanej przez organ dokumentacji. Zatem postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym. Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń nie jest postępowaniem administracyjnym, jakiego dotyczy art. 1 pkt 1 K.p.a. (tzw. postępowanie jurysdykcyjne, orzecznicze), a jedynie ma charakter administracyjny z uwagi na organy je stosujące i na jedną z prawnych form działania administracji, do których się ono odnosi. Przepisy Działu VII k.p.a. "Wydawanie zaświadczeń" stanowią rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w którym nie prowadzi się postępowania dowodowego w trybie przepisów Działu II (Rozdziału 4) K.p.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z akt niniejszej sprawy (oraz wypożyczonych z WSA akt sprawy o sygn. [...]), a przede wszystkim z wniosku o wydanie zaświadczenia, nie wynika, by strona posiadała interes prawny w ubieganiu się o wydanie zaświadczenia o żądanej treści. Podkreślenia przede wszystkim wymaga, iż zaświadczenie wydaje się osobie, której ono dotyczy. Tymczasem jak wynika z akt sprawy strona domaga się wydania zaświadczenia dotyczącego wysokości uzyskanych świadczeń albo ich braku przez dwóch dorosłych synów: M. B. (ur. [...] 1979 r.) i P. B. (ur. [...] 1982 r.). Wystąpienie z wnioskiem o wydanie zaświadczenia dotyczącego innej osoby możliwe jest po okazaniu pełnomocnictwa udzielonego w formie o której mowa w art. 33 § 2 K.p.a.(na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszonego do protokołu). Pełnomocnictwo winno zawierać dokładne dane mocodawcy oraz pełnomocnika oraz dokładnie wskazywać do jakiej czynności pełnomocnik jest upoważniony. Tymczasem w aktach przedmiotowej sprawy brak jest takiego pełnomocnictwa.
Wobec przedstawionych powyżej okoliczności w ocenie organu odwoławczego wydane przez organ I instancji postanowienie jest prawidłowe z uwagi na brak własnego interesu prawnego w żądaniu wydania ww. zaświadczenia. Ponadto żądanie wydania zaświadczenia nie "we własnej sprawie", lecz "w cudzej sprawie", stanowi jedną z przyczyn odmowy wydania zaświadczenia.
M. W. – B. na powyższe postanowienie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażając niezadowolenie ze sposobu załatwienia jej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił wydania zaświadczenia w zakresie świadczeń pobieranych przez pełnoletnich synów.
Odnosząc się do podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności wskazać należy, że problematykę wydawania zaświadczeń reguluje Dział VII K.p.a. Zgodnie z art. 217 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Stosownie do treści art. 217 § 2 K.p.a., zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, a także gdy osoba ubiega się o wydanie zaświadczenia ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (art. 217 § 3 K.p.a.). W myśl art. 218 § 2 K.p.a., organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 K.p.a.).
Z jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje uprawnień ani obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaświadczenie potwierdza jedynie informacje posiadane przez organ, przy czym poświadczane informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. Zaświadczenie z uwagi na jego "naturę" nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne ipso iure, nie są jasne, a zwłaszcza gdy istnieje spór, co do ich występowania w konkretnym wypadku. W przypadku zatem gdy problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe.
Z treści powyższych regulacji wynika zatem, że ustawodawca rozróżnia dwa rodzaje zaświadczeń tj.: zaświadczenia wydawane, gdy wymaga tego przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a.) oraz zaświadczenia wydawane na żądanie strony mającej interes prawny (art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.). W pierwszym wypadku organ administracyjny ma obowiązek wydania zaświadczenia, o ile stosowne dane znajdują się w jego posiadaniu. Interes prawny osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia nie podlega w takiej sytuacji badaniu, bowiem jest on z góry ustalony przez przepis prawa.
Natomiast w wypadku, gdy podmiot domaga się wydania zaświadczenia powołując się na swój interes prawny, organ musi przed wydaniem zaświadczenia ustalić, czy osoba ubiegająca się rzeczywiście ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Obowiązek wydania zaświadczenia powstaje wówczas z chwilą stwierdzenia istnienia interesu prawnego. Jeżeli organ stwierdzi, że osoba ubiegająca się nie ma tego interesu - odmawia wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści (por. Z. Janowicz, "Kodeks postępowania administracyjnego" Wydanie 11 Warszawa 2011 str. 690).
Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Cechami tak rozumianego interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa. O istnieniu interesu prawnego można mówić wówczas, gdy dany podmiot wnosi żądanie we własnym imieniu, zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego decyduje nie przekonanie zainteresowanego, lecz ocena ustawodawcy. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany wydaniem zaświadczenia, lecz nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę żądania co do podjęcia przez organ administracji stosownych czynności.
W niniejszej sprawie skarżąca domagała się wydania zaświadczenia w zakresie świadczeń pobieranych przez jej pełnoletnich synów. Stwierdzić należy, że w tak rozumianej sprawie skarżąca może posiadać interes faktyczny natomiast bezsprzecznie nie posiada interesu prawnego. Żądanie wydania zaświadczenia nie "we własnej sprawie", lecz "w cudzej sprawie", stanowi jedną z przyczyn odmowy wydania zaświadczenia. Skoro skarżąca domaga się wydania zaświadczenia dotyczącego wysokości uzyskanych świadczeń albo ich braku przez dwóch dorosłych synów: M. B. (ur. [...] 1979 r.) i P. B. (ur. [...] 1982 r.), to nie można uznać, że posiada jakikolwiek interes prawny w tej sprawie. Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że wystąpienie z wnioskiem o wydanie zaświadczenia dotyczącego innej osoby możliwe jest po okazaniu pełnomocnictwa udzielonego w formie o której mowa w art. 33 § 2 K.p.a.(na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszonego do protokołu).
Pełnomocnictwo winno zawierać dokładne dane mocodawcy oraz pełnomocnika oraz dokładnie wskazywać do jakiej czynności pełnomocnik jest upoważniony. Tymczasem w aktach przedmiotowej sprawy brak jest takiego pełnomocnictwa.
Na marginesie wskazać należy, że w dniu 25 maja 2018 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L.2016.119.1, zwane dalej RODO), które w art. 6 ust. 1 stwierdza, że przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z wymienionych w tym przepisie warunków. Jednym z takich warunków jest zgoda osoby, której dotyczą dane na ich przetwarzanie.
Wobec przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa i odmówiły skarżącej wydania zaświadczenia o żądanej treści.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, a w związku z tym na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł – jak w sentencji wyroku.