Uzasadnienie
16 stycznia 2020 r., na autostradzie [...] KM PPO K, przeprowadzono kontrolę zespołu pojazdów składających się z samochodu marki Volvo o nr rej. [...] oraz przyczepy marki Kogel o nr rej. [...]. Wskazany pojazd prowadzony był przez O. S., wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy w imieniu A sp. z o.o. w N. W wyniku powyższego Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 27 marca 2020 r., nr [...], nałożył na J. Z. (dalej także "skarżący", "strona"), jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie A sp. z o.o. w N, karę pieniężną w wysokości 700 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło: wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna.
W odwołaniu skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego. W ocenie skarżącego z przedstawionymi zarzutami nie sposób się zgodzić bowiem doszło do nich wyłącznie w wyniku działań kierowcy, które wynikały z osobistych przesłanek i nie były możliwe do przewidzenia przez przedsiębiorcę czy zarządzającego transportem. Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego.
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD"), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 9 czerwca 2020 r., nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniu 16 stycznia 2020 r. kontroli drogowej stwierdzono, iż naczepa marki Koegel o nr rej. [...] nie posiada aktualnego badania okresowego. Ważność badania technicznego upłynęła bowiem w dniu 24 listopada 2018 r. Powyższe potwierdzono za pomocą informacji z systemu CEP. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, GITD stwierdził, że zasadne jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 200,00 zł za stwierdzone naruszenie określone w lp. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym.
Odnośnie drugiego naruszenia organ odwoławczy wskazał, że podczas kontroli drogowej stwierdzono w naczepie marki Koegel o nr rej. [...] następujące usterki: niesprawny układ hamulcowy w postaci skorodowanych tarcz hamulcowych w liczbie 4 na każdej osi; brak siłownika 2 osi - prawa strona; odłączony przewód pneumatyczny, który powinien być połączony z samochodem ciężarowym. Usterki zostały zakwalifikowane jako usterki niebezpieczne. Zgodnie z załącznikiem 1a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego oraz z załącznikiem 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zmieniającego rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego stwierdzona usterka określona jest jako usterka niebezpieczna. Powyższe potwierdza sporządzona podczas kontroli dokumentacja w postaci: protokołu kontroli drogowej nr [...] z 16 stycznia 2020 r. oraz dokumentacja fotograficzna.
Z uwagi na powyższe okoliczności, w ocenie GITD, kara pieniężna w wysokości 500,00 zł za stwierdzone naruszenia określone w Ip. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym została nałożona na stronę zasadnie.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy uznał, że są one nieuzasadnione. Organ II instancji stwierdził, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami procedury, w szczególności organ zgromadził dowody konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i dopuścił jako dowód wszystko, co mogło się przyczynić do jej wyjaśnienia. Nadto wskazano, że strona nie wykazała żadnych okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności za działania kierowcy na podstawie art. 92 c ustawy o transporcie drogowym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- 1. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
- 2. art. 75 k.p.a w zw. art. 6 poprzez odmówienie skarżącemu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka w sytuacji, gdy celem strony było wykazanie przesłanek egzoneracyjnych określonych w przepisie 92c u.t.d.;
- 3. art. 92c u.t.d. poprzez nieuwzględnienie w sprawie;
- 4. art 138 § 1 pkt 1 k.p.a poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- 5. art 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji;
- 6. art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa;
- 7. naruszenie przez organy istotnej reguły normatywnej wyrażonej w art. 92a ust 10 u.td., kształtującej zasady wymiaru kary podmiotowi, który narusza przepisy u.t.d. jednocześnie jako podmiot wykonujący przewóz drogowy (art 92a ust. 1 u.t.d.) i jako "osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym" (art. 92a ust 2 u.t.d.).
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Sądu kontrolowane decyzje w świetle kryterium legalności odpowiadają bowiem prawu.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanych skargą decyzji stanowił art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 58, zwanej dalej "u.t.d.", "ustawa"). Zgodnie z tym przepisem zarządzający transportem, osoba o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2 000 zł za każde naruszenie. W myśl jednak art. 92a ust. 4 ustawy suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3 000 zł. Wykaz tych naruszeń, wysokości kar za poszczególne naruszenia oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE)2016/403 określa załącznik nr 4 do ustawy o transporcie drogowym (por. art. 92a ust. 8 ustawy".
Według Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego, aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężna w wysokości 200 zł. Natomiast zgodnie z lp. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne, karą pieniężną w wysokości 500 zł.
Zdaniem Sądu dokonane przez orzekające w niniejszej sprawy organy ustalenia naruszenia obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym nie budzą wątpliwości.
Z protokołu kontroli pojazdu, przeprowadzonej 16 stycznia 2020 r. na autostradzie [...] KM PPO K wynika, że pojazd (naczepa marki Kogel o nr rej. [...]), którym wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu A sp. z o.o. w N, nie posiadał aktualnych badań okresowych. Na podstawie wpisu w dowodzie rejestracyjnym stwierdzono, bowiem że ważność badania technicznego pojazdu upłynęła w dniu 24 listopada 2018 r.
W świetle art. 81 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1990), właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego (ust. 1). Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (ust. 2). Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3). Stosownie natomiast do art. 81 ust 5 ww. ustawy, okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10.
W myśl art. 82 ww. ustawy, organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu (ust. 1). Jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego (ust. 2).
Zgodnie z art. 71 ust. 1 ww. ustawy, dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3.
Stosownie do § 6a ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego z dnia 18 lipca 2008 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 841 ze zm.) podczas wstępnej drogowej kontroli technicznej kontrolujący sprawdza wymaganą dokumentację dotyczącą dopuszczenia pojazdu do ruchu drogowego, a w szczególności dowód poddania pojazdu wymaganemu badaniu okresowemu, oraz ostatni protokół kontroli drogowej, o którym mowa w § 6 ust. 10, jeżeli kierujący pojazdem posiada go przy sobie.
W świetle powyższych regulacji podzielić zatem należało stanowisko orzekających organów, że doszło w stanie faktycznym niniejszej sprawy do wykonania transportu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Kontrolowany pojazd poruszał się więc w chwili kontroli prawie półtorej roku bez ważnego okresowego badania technicznego i stanowił pojazd, który w świetle prawa nie miał potwierdzenia sprawności, szczególnie pod kątem bezpieczeństwa osób nimi jadących i innych uczestników w ruchu. Wykonywanie zaś przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego, aktualnego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 200 zł (Ip. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.).
Odnosząc się z kolei do naruszenia Ip. 15.2 załącznika nr 4 u.t.d., również należy uznać, że organy słusznie wymierzyły skarżącemu karę w kwocie 500 zł (przewidzianą taryfikatorem za to naruszenie). Nie ulega bowiem wątpliwości, że w dniu kontroli pojazd skarżącego zawierał następujące usterki: niesprawny układ hamulcowy w postaci skorodowanych tarcz hamulcowych w liczbie 4 na każdej osi; brak siłownika 2 osi - prawa strona; odłączony przewód pneumatyczny, który powinien być połączony z samochodem ciężarowym. Powyższe potwierdza sporządzona podczas kontroli dokumentacja: protokół kontroli drogowej nr [...] z 16 stycznia 2020 r. oraz dokumentacja fotograficzna.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Stosownie natomiast do treści § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (t. jedn.: Dz. U z 2019 r., poz. 2141), wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, drogowa kontrola stanu technicznego obejmuje identyfikację pojazdu oraz badanie techniczne co najmniej jednej pozycji z wymienionych obszarów, w tym układu hamulcowego. Usterki stwierdzone podczas badania stanu technicznego pojazdu dzieli się na: usterki drobne, usterki poważne i usterki niebezpieczne, powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.
Zgodnie z załącznikiem 1a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego oraz z załącznikiem 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zmieniającego rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego stwierdzona usterka została określona jest jako usterka niebezpieczna.
W świetle powyższych regulacji podzielić zatem należało stanowisko orzekających organów, że doszło w stanie faktycznym niniejszej sprawy do wykonania transportu drogowego pojazdem obarczonym usterkami o charakterze niebezpiecznym, tj. niesprawnym układem hamulcowym, brakiem siłownika 2 osi po prawej stronie oraz z odłączonym przewodem pneumatycznym. Przedmiotowy pojazd w chwili kontroli stanowił więc pojazd powodujący bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu. Wykonywanie zaś przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne, obarczone jest karą pieniężną w wysokości 500 zł (lp. 15.2 załącznika nr 4 do u.t.d.).
Nie ulega również wątpliwości, że przewidziana przepisami ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna za tego rodzaju naruszenie, mogła być nałożona na skarżącego. Stosownie bowiem do postanowień art. 2 pkt 5 rozporządzenia (WE) 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26 WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, s. 51 z późn. zm.) zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która:
- a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
- b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
- c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego. Sprawowanie funkcji zarządzającego transportem jest zajęciem wiążącym się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym.
W przedmiotowej sprawie skarżący nie kwestionował, że jest osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie A sp. z o.o. w N. Uważa jednak, że odpowiedzialność za powstałe naruszenia ponosi kierowca pojazdu, który nie zastosował się do wydanej mu przez Dyrektora ds. Operacyjnych dyspozycji przewiezienia kontrolowanej przyczepy na innej przystosowanej do tego celu naczepie, która była na tyle czytelna i zrozumiała, że w ocenie skarżącego do naruszenia doszło włącznie w wyniku działań kierowcy, które nie były możliwe do przewidzenia przez zarządzającego transportem.
Należało zgodzić się z orzekającymi organami, że od odpowiedzialności tej nie mógł się uwolnić skarżący. Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art, 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli m.in: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
Analiza powyższego uregulowania nie pozostawia wątpliwości, że przesłanką egzoneracyjną jest sytuacja, gdy okoliczności i dowody wskazują, iż podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na ich powstanie, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które nie mógł przewidzieć. Zatem dla zastosowania tej normy prawnej niezbędne jest zaistnienie obydwu przesłanek łącznie.
Mając to na względzie podzielić należy stanowisko orzekających organów, że okoliczność, na którą powołuje się skarżący nie mogła wyłączyć odpowiedzialności administracyjnej skarżącego. Zasadna jest zatem argumentacja organów, że to powinnością osoby zarządzającej jest takie zorganizowanie pracy pracownikom i wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych w firmie, które pozwolą stwierdzić przed wyjazdem danego pojazdu, czy jest on sprawny technicznie, czy posiada ważne badania techniczne oraz czy kierowca zastosował się do poleceń przełożonego.
Skarżący przedstawił obowiązującą w przedsiębiorstwie dokumentację wewnątrzzakładową na okoliczność wprowadzenia właściwej dyscypliny i organizacji pracy, wskazując na ugruntowany podział obowiązków w spółce. Jednakże nie wykazał, że w tym konkretnym wypadku nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Skarżący nie wykazał bowiem, że podjął takie rozwiązania organizacyjne, z których by wynikało, że czuwał w ramach swoich obowiązków nad terminem ważności okresowych badań technicznych pojazdów wpisanych w dowodach rejestracyjnych czy polecił przewieźć niesprawny pojazd lawetą w dniu kontroli. Nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność zamówienia lawety w dniu 16 stycznia 2020 r., czy rzeczywistej kontroli przewiezienia niesprawnej naczepy lawetą, co należało do jego obowiązków. Przesłuchanie wskazanych osób w charakterze świadka (pracowników firmy), co jest zarzutem skargi, nie zmieniłoby tej oceny, bowiem dowód ten był nieprzydany do wykazania braku odpowiedzialności osoby zarządzającej transportem za powstałe naruszenia wobec innych zgromadzonych w sprawie dowodów z dokumentów.
W żaden więc sposób nie można postawić orzekającym organom naruszenia przepisów postępowania - artykułów 7, 77 § 1, 80, czy 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez nieustalenie wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności i niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego lub brak odniesienia się do zarzutów odwołania. Nie można też postawić organom zarzutu niewłaściwej wykładni przepisów ustawy o transporcie drogowych, czy też innych, wskazanych przepisów prawa materialnego, ani też ich niewłaściwego zastosowania.
W odniesieniu do wysokości kary, w świetle art. 92a ust. 4 i 8 w zw. z Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy, kara ta została określona w sposób sztywny i ani organ ani Sąd nie ma możliwości kształtowania jej wysokości wobec braku zastosowania w sprawie art. 189d k.p.a. i 189a § 2 pkt 1 k.p.a.
Wobec powyższego kontrolowane decyzje odpowiadają prawu, a skarga nie mogła wywrzeć zamierzonego skutku, zaś argumenty podniesione przez prokuratora nie zasługiwały na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.