Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 10 września 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 972/26

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 maja 2026r. znak: SKO.RD/4120/110/2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2025r. poz. 1691 ze zm. dalej-k.p.a.) stwierdziło, że odwołanie M. S. (dalej: Skarżący) od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 9 grudnia 2025r. nr K-IV-S.5410.7.698.2025.MC o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.000,00 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że decyzja Starosty Krakowskiego z dnia 9 grudnia 2025r. została doręczona Skarżącemu w dniu 11 grudnia 2025r.

Odwołanie od decyzji zostało złożone w formie elektronicznej w dniu 10 kwietnia 2026r. Tak więc odwołanie zostało wniesione po upływie 14-dniowego terminu przewidzianego w art. 129§2 k.p.a. (ponad trzy miesiące po upływie terminu). Ostatni dzień terminu do wniesienia odwołania przypadał w dniu 29 grudnia 2025 r. O sporządzeniu odwołania z uchybieniem termu świadczy także data jego sporządzenia 10 kwiecień 2026r.

Kolegium podkreśliło, że rozpatrzenie odwołania lub zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu byłoby niedopuszczalne i stanowiłoby rażące naruszenie prawa, oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji lub postanowienia ostatecznego, które korzysta z ochrony trwałości. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 1998r. sygn. akt IV SA 2294/96 podniesiono, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie odwołania, czego bezpodstawnie domaga się skarżący, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156§1 pkt 2 k.p.a.).

W sytuacji zatem, gdy odwołanie zostało złożone po upływie przewidzianego prawem terminu organ odwoławczy - stosownie do art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił:

1. 1) wadliwą kwalifikację prawną jego pisma z dnia 10 kwietnia 2026r. jako odwołania od decyzji administracyjnej, podczas gdy z treści i kontekstu pisma jednoznacznie wynika, że stanowiło ono prośbę o ponowne rozpatrzenie wcześniej wniesionego odwołania (z 15 grudnia 2025r.) oraz odniesienie do korespondencji z dnia 2 marca 2026r., a nie nowy środek zaskarżenia - co stanowi naruszenie art. 128, art. 7 i art. 77§1 k.p.a., a nadto art. 50§1 w zw. z art. 10§1 k.p.a. (zaniechanie wezwania strony do wyjaśnienia charakteru pisma przed jego jednostronną, przedwczesną kwalifikacją);
2. 2) naruszenie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 128 i art. 129§2 k.p.a. przez uznanie pisma Skarżącego z dnia 10 kwietnia 2026 r. za nowe odwołanie;
3. 3) następczą kwalifikację pisma z 10 kwietnia 2026r. jako odwołania, mimo że Kolegium dysponowało tym pismem od 27 kwietnia 2026r. i nie zakwalifikowało go wówczas jako odwołania, ani nie wydało postanowienia z art. 134 k.p.a.; postanowienie wydane zostało dopiero 13 maja 2026r. - dzień po odpowiedzi na ponaglenie Skarżącego (12 maja 2026r., SKO.RD/4120/135/2026), co wskazuje, że kwalifikacja pisma z 10 kwietnia 2026r. jako spóźnionego odwołania powstała dopiero następczo, w reakcji na ponaglenie;
4. 4) naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 112 i art. 126 k.p.a. poprzez wskazanie w pouczeniu postanowienia błędnej kwoty wpisu sądowego (200,00 zł zamiast prawidłowych 100,00 zł).

W oparciu o powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że decyzja została mu doręczona w dniu 11 grudnia 2025r., a w dniu 15 grudnia 2025r., tj. w ustawowym terminie 14 dni, Skarżący wniósł od niej odwołanie za pośrednictwem platformy ePUAP. Pismo przewodnie zostało podpisane podpisem zaufanym.

Skarżący podkreślił, że przekazując odwołanie Kolegium pismem przewodnim z dnia 17 grudnia 2025r. (w trybie art. 133 k.p.a.), sam Starosta Krakowski stwierdził, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Ponadto Kolegium dwukrotnie wezwało Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych (podpisania pliku PDF odrębnym podpisem elektronicznym). Po wymianie korespondencji, w dniu 24 lutego 2026r. Kolegium wydało pismo o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania (SKO.RD/4120/762/2025).

W dniu 2 marca 2026r. Skarżący przesłał za pośrednictwem eDoręczeń plik PDF odwołania podpisany za pomocą portalu podpis.gov.pl wraz z wyjaśnieniami.

Z kolei w dniu 10 kwietnia 2026r. Skarżący przesłał za pośrednictwem eDoręczeń wiadomość, przekazując wcześniejszą korespondencję z 2 dnia marca 2026 r. Była to zwięzła prośba o ponowne rozpatrzenie odwołania, które, zdaniem Skarżącego, spełniało już wymogi formalne.

Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie opiera się na założeniu, że wiadomość Skarżącego z 10 kwietnia 2026r. stanowiła odwołanie od decyzji Starosty Krakowskiego. Założenie to jest błędne z następujących powodów:

1. - wiadomość z 10 kwietnia 2026r. nie wyrażała niezadowolenia z decyzji Starosty, lecz była przekazaniem wcześniejszej korespondencji ze zwięzłym komentarzem, cyt.: "prosiłbym ponownie o rozpatrzenie pisma odwoławczego". Skarżący wyraźnie odwoływał się do istniejącego odwołania ("pisma odwoławczego"), nie składał nowego;
2. - Skarżący działając samodzielnie, bez pełnomocnika profesjonalnego, posłużył się określeniem "pismo odwoławcze" w znaczeniu kolokwialnym, jako odniesienie do istniejącego odwołania z 15 grudnia 2025r. (znajdującego się już w aktach Kolegium);
3. - wiadomość nie stanowiła samodzielnego oświadczenia woli skierowanego na wszczęcie nowego postępowania odwoławczego. Była wnioskiem o ponowne badanie pisma znajdującego się już w aktach pod kątem spełnienia wymogów formalnych po uzupełnieniu z dnia 2 marca 2026r. - co stanowiło czynność procesową w ramach istniejącego postępowania odwoławczego, nie zaś inicjowanie nowego postępowania;
4. - wiadomość nosiła temat wskazujący na przekazanie wcześniejszej korespondencji dotyczącej pozostawienia odwołania bez rozpoznania, co jednoznacznie wskazuje, że dotyczyła istniejącej sprawy, a nie inicjowała nową.

W ocenie Skarżącego Kolegium powinno wezwać go do jednoznacznego oświadczenia, czy wiadomość z 10 kwietnia 2026r. stanowi nowe odwołanie, czy odnosi się do wcześniejszego pisma odwoławczego. Zamiast tego Kolegium samodzielnie nadało pismu kwalifikację sprzeczną z jego treścią i kontekstem - nie dając mu możliwości ustosunkowania się. Jednostronne przekwalifikowanie pisma strony bez uprzedniego wezwania do wyjaśnień narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10§1 k.p.a.).

Ponadto kwalifikacja wiadomości z 10 kwietnia 2026r. jako "nowego odwołania po terminie" nie powstała w momencie jej wpłynięcia, ani w bieżącej obsłudze sprawy, lecz dopiero w reakcji na ponaglenie Skarżącego. Świadczy o tym sekwencja czasowa i treść kolejnych pism Kolegium:

1. 1. Pismo z 27 kwietnia 2026r. nie kwalifikowało wiadomości z 10 kwietnia jako odwołania;
2. 2. Postanowienie pojawiło się następczo, w bezpośredniej reakcji na ponaglenie - Skarżący w dniu 6 maja 2026 r. złożył ponaglenie zarzucając Kolegium bezczynność w sprawie rozpoznania odwołania. W dniu 12 maja 2026r. Kolegium wydało pismo niestwierdzające bezczynności. Już następnego dnia, tj. 13 maja 2026r. Kolegium wydało zaskarżone postanowienie z art. 134 k.p.a., kwalifikując wiadomość z 10 kwietnia 2026 r. jako spóźnione odwołanie;
3. 3. Naruszenie terminu z art. 35§3 k.p.a. wzmacnia ten wniosek. Między wpływem wiadomości z 10 kwietnia 2026r., a wydaniem postanowienia z 13 maja 2026r. upłynęły 33 dni - znacząco przekraczając miesięczny termin na rozpatrzenie odwołania (art. 35§3 k.p.a.). Jeżeli Kolegium uznawało pismo z 10 kwietnia 2026r. za nowe odwołanie, postanowienie z art. 134 powinno było zostać wydane niezwłocznie po jego wpływie, najpóźniej do 10 maja 2026r. Faktyczne wydanie postanowienia dopiero w dniu następującym po odpowiedzi na ponaglenie potwierdza, że jego treść została ukształtowana przez okoliczności proceduralne związane z ponagleniem - nie przez obiektywną kwalifikację pisma strony;
4. 4. Brak nowych okoliczności uzasadniających zmianę kwalifikacji - pomiędzy 27 kwietnia 2026r., a 13 maja 2026r. nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne, ani zmiany stanu prawnego, które uzasadniałyby odmienną kwalifikację wiadomości z 10 kwietnia 2026 r. Pismo Skarżącego z 10 kwietnia 2026r. miało tę samą treść w obu datach. Brak uzasadnienia tej zmiany narusza obowiązek przejrzystego prowadzenia postępowania oraz zasadę zaufania.
5. 5. Skarżący podkreślił, że oryginalne odwołanie z dnia 15 grudnia 2025r. zostało wniesione w ustawowym terminie 14 dni od doręczenia decyzji (art. 129§2 k.p.a.). Nawet przy przyjęciu daty doręczenia wskazanej przez Kolegium, tj. 11 grudnia 2025r., odwołanie złożone 15 grudnia 2025r. zostało wniesione w terminie.

Terminowość pierwotnego odwołania nie jest przy tym wyłącznie twierdzeniem Skarżącego - potwierdził ją wprost organ I instancji. W piśmie przewodnim z dnia 17 grudnia 2025r., którym Starosta Krakowski przekazał odwołanie Kolegium w trybie art. 133 k.p.a., organ ten zawarł jednoznaczne stwierdzenie: "Odwołanie zostało wniesione w terminie". Orzekając o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, Kolegium pominęło zatem znajdujący się w jego własnych aktach dowód wprost przeczący tezie o spóźnieniu.

W ocenie Skarżącego sam sposób procedowania Kolegium potwierdza, że dysponowało ono terminowo wniesionym, zawisłym odwołaniem. Kolegium dwukrotnie - pismami z 7 stycznia 2026r. i 23 stycznia 2026r. - wzywało Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego tego odwołania w trybie art. 64§2 w zw. z art. 63§3 k.p.a., a następnie pozostawiło je bez rozpoznania. Wzywanie do usunięcia braku formalnego i pozostawienie pisma bez rozpoznania to czynności, które organ podejmuje wobec środka zaskarżenia wniesionego w terminie - odwołania spóźnionego nie "uzupełnia się" formalnie, lecz stwierdza się uchybienie terminu do jego wniesienia (art. 134 k.p.a.).

Kolegium nie może zatem twierdzić, że nie istnieje odwołanie wniesione w terminie, i jednocześnie wydawać postanowienia z art. 134 k.p.a. dotyczącego pisma, które nie jest odwołaniem. Pismo z 10 kwietnia 2026r. odnosiło się do pierwotnego odwołania z 15 grudnia 2025r. oraz do uzupełnienia z 2 marca 2026r. - nie wyrażało zamiaru wniesienia nowego środka zaskarżenia.

Jako argument dodatkowy Skarżący podniósł, że nawet gdyby Sąd uznał, że wiadomość z 10 kwietnia 2026r. wyrażała niezadowolenie z decyzji w rozumieniu art. 128 k.p.a., to zaskarżone postanowienie i tak podlegałoby uchyleniu - zostało bowiem oparte na niewłaściwej przesłance art. 134 k.p.a. Przepis ten nakazuje organowi zbadać w określonej kolejności najpierw niedopuszczalność odwołania, a dopiero w odniesieniu do odwołania dopuszczalnego - uchybienie terminu. Od decyzji stronie przysługuje natomiast tylko jedno odwołanie (wyczerpanie toku instancji). Skoro w aktach Kolegium znajdowało się już odwołanie z 15 grudnia 2025r. wniesione w ustawowym terminie, ewentualne "drugie" odwołanie z 10 kwietnia 2026r. mogłoby być co najwyżej niedopuszczalne (z powodu wyczerpania toku instancji), a nie spóźnione. Kolegium stwierdziło natomiast uchybienie terminu - przesłankę, która przy istnieniu wcześniejszego, terminowego odwołania w ogóle nie może zachodzić.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 1§1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w §1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§2 p.u.s.a.). W myśl art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3§2 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134§1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest między innymi postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a., "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54§2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi."

Orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym stanowi art. 133§1 p.p.s.a. oznacza, że Sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które stanowiły podstawę zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia

Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, Skarżący, pismem z dnia 15 grudnia 2025r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, odwołanie od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 9 grudnia 2025r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.000,00 zł z tytułu uchybienia terminowego złożenia wniosku o rejestrację pojazdu marki Volvo XC60.

Odwołanie zostało przesłane do organu drogą elektroniczną ale Skarżący podpisał jedynie pismo przewodnie natomiast stanowiące załącznik pismo stanowiące odwołanie od decyzji nie zostało podpisane.

Wobec powyższego, SKO w Krakowie, wezwaniem z dnia 7 stycznia 2026r. w trybie art. 64§2 i art. 63§3 k.p.a. wezwało M. S. do uzupełnienia braków odwołania poprzez podpisanie złożonego odwołania, zakreślając termin 7 dni na dokonanie czynności, wskazując, że nieuzupełnienie braku w terminie spowoduje pozostawienie odwołania od decyzji bez rozpoznania. Kolegium pouczyło, że można tego dokonać osobiście w siedzibie Kolegium lub na piśmie za pośrednictwem poczty lub elektronicznie.

SKO w Krakowie, drugim wezwaniem z dnia 23 stycznia 2026r. ponownie wezwało M. S. do uzupełnienia braków formalnych odwołanie w terminie 7 dni, poprzez podpisanie złożonego do Kolegium odwołania zawartego w piśmie z dnia 15 grudnia 2025r. bowiem pierwsze wezwanie nie zostało uznane jako uzupełnienie braków.

W ponownym wezwaniu, Kolegium wskazało, że M. S. odpowiadając na wezwanie przedłożył pismo stanowiące skan podpisanego przez niego własnoręcznie odwołania. Przedłożone elektronicznie pismo, zdaniem Kolegium powinno być (niezależnie od pisma przewodniego) opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym lub elektronicznym podpisem osobistym. Nie wystarczyło własnoręczne podpisanie pisma i przesłanie skanu droga elektroniczną lecz wymagany był podpis elektroniczny. Podano także, że podpisane elektronicznie pismo winno być przedłożone droga elektroniczną na adres do doręczeń elektronicznych (adres eDoręczeń AE:...).

Poinformowano również, że na podstawie art. 147 ust. 3 ustawy z dnia 8 listopada 2020r. o doręczeniach elektronicznych (tekst jedn. Dz. U z 2026 poz.

3) doręczenie korespondencji nadanej przez osobę fizyczną lub podmiot niebędący podmiotem publicznym, będącym użytkownikiem konta ePUAP do podmiotu publicznego posiadającego elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP było równoznaczne w skutkach prawnych z doręczeniem elektronicznym tylko do dnia 31 grudnia 2025r.

Od dnia 1 stycznia 2026r. nie jest skuteczne składanie pism elektronicznych za pośrednictwem ePUAP lecz należy to uczynić za pośrednictwem usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (e-Doręczenia) zatem złożenie odwołania za pośrednictwem ePUAP było nieskuteczne.

Organ ponownie wskazał na sposób uzupełnienia pisma tj. złożenie drogą elektroniczną pisma opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym lub elektronicznym podpisem osobistym a następnie przedłożenie przez system e-Doręczenia na wskazany adres AE:...Organ wskazał również alternatywne rozwiązanie czyli złożenie własnoręcznego podpisu w siedzibie organu lub listownie za pośrednictwem operatora pocztowego.

Pouczono, że brak uzupełnienia braków w terminie 7 dni, spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpoznania.

Powyższe wezwanie doręczono M. S. w dniu 1 lutego 2026r., który odpowiadając na wezwanie wskazał, że Jego pismo (odwołanie z dnia 15 grudnia 2025r.) wysłane przez ePUAP było respektowane a tym samym prawidłowo podpisane. Jedyny problem jaki mógł powstać to wadliwe przekazanie pismo do Kolegium przez Starostwo. M. S. wniósł o uznanie jego odwołania jako prawidłowo podpisanego.

M. S. powyższe pismo opatrzył podpisem elektronicznym dołączając plik PDF zawierający skan odwołania.

Kolegium w piśmie z dnia 24 lutego 2026r. skierowanym do M. S. wyjaśniło, że powyższy plik PDF zawierający skan odwołania, nadal nie jest podpisany podpisem elektronicznym. Odwołanie, niezależnie od pisma przewodniego również powinno być podpisane podpisem elektronicznym.

Odpowiadając na to pismo, pismem z dnia 2 marca 2026r. M. S. wytłumaczył istotę zaistniałego nieporozumienia wynikającego z zawiłości technicznych podając, że podpisanie wiadomości a podpisanie pisma w załączniku to faktycznie dwie różne czynności i finalnie w załączniku przesłał podpisany dokument za pomocą portalu PODPIS.GOV.PL.

Pismem z dnia 27 kwietnia 2026r. (skierowanym do M. S.) zatytułowanym,,Pismo wyjaśniające kończące sprawę", Kolegium opisało stan sprawy zaznaczając, że wyjaśniło M. S. sposób postępowania a nadesłano w dniu 1 lutego 2026r. pismo nie stanowiło uzupełnienia braków formalnych odwołania.

W dniu 10 kwietnia 2026r. M. S., powołując się na zawiłości techniczne nowych systemów przesłał podpisane zarówno pismo przewodnie jak i załącznik do pisma.

Powyższe oznacza, jak zaznaczono na wstępie, że Skarżący podpisał odwołanie w sposób wymagany i wynikający z dwóch w/w wezwań dopiero w dniu 10 kwietnia 2026r. zatem po terminie.

Organ zasadnie, w dniu 13 maja 2026r. wydał postanowienie w którym stwierdzono wniesienie odwołania od decyzji z uchybieniem terminu.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Ustawodawca precyzuje zarazem tę regulację poprzez wskazanie w art. 127§1 k.p.a., że stronie przysługuje odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Jak wynika z kolei z art. 129§1 i 2 k.p.a. odwołanie należy wnieść do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia danej decyzji stronie. Zachowanie tego terminu stanowi przy tym warunek konieczny skutecznego podważenia rozstrzygnięcia, z którym nie zgadza się strona. W razie upływu wskazanego terminu organ odwoławczy będzie natomiast zobowiązany - w świetle art. 134 k.p.a. - do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że regulacja art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania, to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia.

Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 11 października 2019r. sygn. akt II SA/Gl 738/19, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W judykaturze wskazuje się również, że podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in., czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 134 k.p.a. W razie przekroczenia terminu organ odwoławczy nie bada zatem odwołania pod kątem merytorycznym, lecz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (zob. wyrok NSA z 18 listopada 2021r. sygn. akt II GSK 845/21).

Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane po prawidłowym ustaleniu przesłanek przewidzianych w art. 134 k.p.a. i odpowiada przepisom prawa. Skoro Skarżący złożył finalnie odwołanie w dniu 10 kwietnia 2026r. (zgodnie z wymogami wynikającymi z dwóch wezwań) po upływie terminu do jego wniesienia, to Kolegium nie mogło przystąpić do jego rozpoznania, lecz zobowiązane był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania w drodze postanowienia.

Skoro odwołanie Skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione po upływie terminu organ odwoławczy był zobligowany do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a.

Podsumowując należy stwierdzić, że Kolegium dokonało wystarczających dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych oraz w sposób prawidłowy oceniło zebrany w sprawie materiał procesowy. Podstawy zastosowania art. 134 k.p.a. zostały w wystarczający sposób ujawnione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które spełnia wymagania stawiane przez art. 107§3 w zw. z art. 124§2 k.p.a.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.