Uzasadnienie
W dniu 25 lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej M. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 maja 2012 r.
We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, dwiema córkami i małoletnią wnuczką. Ich miesięczny dochód wynosi 5.896,55 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 1.563,22 zł, świadczenie emerytalne męża skarżącej w wysokości 1.646,33 zł, wynagrodzenie za pracę córki A. Ł. w wysokości 2.687 zł. Córka A. Ł. nie pracuje, wychowuje córkę.
Według oświadczenia w skład majątku skarżącej wchodzi dom, stodoła i stajnia oraz nieruchomość rolna o pow. 1,7 ha, las o pow. 0,26 ha. Dodatkowo w spadku po rodzicach skarżąca odziedziczyła około 0,2 ha. Skarżąca wskazała też, iż zgromadziła oszczędności w wysokości 51.529,34 zł.
Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż prosi o zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie 200 zł, gdyż nie jest w stanie uiścić tej opłaty. Nie posiada ona żadnego sprzętu rolniczego, dlatego za wszystkie czynności związane z gospodarstwem w tym koszenie łąk musi płacić. Ponadto cierpi ona na przewlekłą chorobę - cukrzycę. Z tego powodu musi cztery razy dziennie brać zastrzyki z insuliny, które są bardzo kosztowne. Podobnie z lekami na nadciśnienie tętnicze, które przyjmuje. Dodatkowo w marcu bieżącego roku skarżąca złamała nogę i do chwili obecnej poddawana jest rehabilitacji. W 1976 roku skarżąc urodziła córkę z rozszczepem wargi, podniebienia pierwotnego i wtórnego. Do chwili obecnej córka przeszła 18 zabiegów i nadal wymaga leczenia oraz interwencji chirurgicznych. W 1979 r. urodziła syna z wadą kręgosłupa. Skarżąca wychowała czworo dzieci i nigdy nie korzystała z żadnej pomocy społecznej.
Na wszystko pracowała sama. Zawodowo oraz na gospodarstwie. Oszczędności, które skarżąca zebrała, a które są na jej koncie stanowią współwłasność z córką i są przeznaczone na jej operacje oraz dalsze kształcenie się.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych.
W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
Analizując przedstawione przez skarżącą sytuację materialną sąd uznał, iż poniesienie przez nią kosztów postępowania, które na obecnym jego etapie sprowadzają się do wpisu w wysokości 200 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 24 grudnia 2003 r/ Nr 221, poz. 2193 z póź. zm.), nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla skarżącej i jej rodziny. Tym bardziej, iż skarżąca dysponuje stałym miesięcznym dochodem, bez obciążeń oraz oszczędnościami w znacznej kwocie, dlatego zapłata wpisu od skargi w/w kwocie w ocenie sądu nie uszczupli majątku skarżącej w sposób uniemożliwiający np. dalsze leczeni córki.
Reasumując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników.
W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).